Anabisetia

Anabisetia
Anabisetia saldiviai
Coria & Calvo, 2002
Okres istnienia: cenoman
Ilustracja
Szkielet anabisetii
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada zauropsydy
Podgromada diapsydy
Nadrząd dinozaury
Rząd dinozaury ptasiomiedniczne
Podrząd cerapody
Infrarząd ornitopody
(bez rangi) Iguanodontia
Rodzaj anabisetia
Gatunek Anabisetia saldiviai

Anabisetia (Anabisetia saldiviai) – roślinożerny dinozaur z grupy iguanodonów (Iguanodontia).


Historia

Pierwszym nienależącym do hadrozaurów iguandontem z kontynentu południowowamerykańskiego była gasparinizaura[1].

Jak piszą Coria i Calvo, szczątki nieznanego jeszcze nauce dinozaura odkrył w 1993 farmer Roberto Saldivia. Leżały one pomiędzy skałami formacji Río Limay, datowanej na cenoman, około 30 km na południe od Plaza Huincul, w Cerro Bayo Mesa. Rolnik wziął ze sobą kilka szczątków i zaniósł je do muzeum "Carmen Funes". Dzięki temu odnaleziono 4 niekompletne szkielety. Część kości jeszcze łączyła się ze sobą[2].

Holotyp oznakowano jako MCF-PVPH-74. Zaliczają się doń następujące szczątki: część brzuszna mózgoczaszki, niekompletna kość szczękowa lewa z jednym zębem, kręgi szyjne, łuki kręgowe odcinka grzbietowego, trzony kręgów krzyżowych, wszystkie w liczbie po 4, 2 kręgi ogonowe kompletne, a 10 trzonów z tego odcinka kręgosłupa, pozostałości lewej kończyny górnej, prawa łopatka prawie kompletna, kość krucza, dystalny fragment kości ramiennej, kończyna dolna lewa prawie kompletna, część bliższa prawej III kości śródstopia i prawa V kość śródstopia[2].

Coria i Calvo 3 lata po odkryciu tamtych szczątków przypisali znalezisko do odpowiedniego ogniwa. Wedle tych naukowców kości wchodziły one w skład ogniwa Huincul. Nie odpowiada to późniejszym poglądom. w 2000 pojawiła się praca autorstwa Garrido przypisująca te pozostałości formacji Lisandro[2].

W 2002 ukazała się wreszcie praca autorstwa Coria i Calvo opisująca nowy rodzaj i gatunek dinozaura. Opublikowano ją w czasopiśmie Journal of Vertebrate Paleontology pod tytułem A new iguanodontian ornithopod from Neuquén Basin, Patagonia, Argentina. Stworzyli w niej nazwę rodzajową Anabisetia, honorując w ten sposób archeolożkę z Direccio´n General de Cultura de Neuquén, Anę M. Biset. Epitet gatunkowy saldiviai również stanowi eponim. Upamiętnia on rolnika Roberto Saldivia, który znalazł pierwsze szczątki tego gatunku, a następnie pomagał naukowcom w pracach terenowych. Jako lokalizację typową auotrzy podali Cerro Bayo Mesa, 30 km na południe od Plaza Huincul[2].

Jeszcze późniejsze prace, jak choćby opis nienazwanego jeszcze patagońskiego ornitopoda z 2010, mówią o formacji Cerro Lisandro, datując ją na turon i cenoman[3].

Znalezienie gasparinizaury powiększyło wiedzę o ewolucji bazalnych iguanodontów[1].

Systematyka

Drzewo z pracy Coria et al, 2007[1], obejmujący ornitopody z basenów południowych, w tym Nequén:



Lonkosaurus argentinus



MCF-PVPH-73



Notohypsilophodon comodorensis



MCF-PVPH-167




Gasparinisaura cincosaltensis




Talenkauen santacrucensis




Anabisetia saldiviai



Hadrosauridae





Coria i współpracownicy w 2013 zaproponowali następujący kladogram[4]:



Heterodontosauridae


Genasauria

Thyreophora


Cerapoda

Marginocephalia


Ornithopoda

Hypsilophodon




Gasparinisaura




Trinisaura




Talenkauen




Anabisetia




Tenontosaurus


Dryomorpha

Dryosauridae



Ankylopollexia











Coria i Calvo zaliczyli zwierzę do taksonu iguanodontów. W jego obrębie umieścili anabisetię w obrębie kladu Euiguanodontia, utworzonego przez Corię wraz z Salgadem w 1996[2]

Wcześniej opisany przedstawiciel pierwotnych iguandontów, gasparinizaura, umieszczony na drzewie rodowym ornitopodów bliżej driozaura i form bardziej zaawansowanych ewolucyjnie, niż hipsylofodonta i podobnych mu zwierząt, dostarczył informacji, na podstawie których opracowano hipotezę głoszącą istnienie linii iguanodontów jeszcze przed kampanem. Jak zauważają Coria i współpracownicy w swej pracy z 2010, odkrycie anabisetii, znacznie starszej od gasparinizaury, wspiera ten pogląd[1],

Budowa

Anabisetia nie należy do dużych ornitopodów. Przewyższa jednak rozmiarami gasparinizaurę[2]. Cechowała się smukłą budową, podobnie jak wspomniana już gasparinizaura, driozaur, Hexinlusaurus czy hipsylofodon. Różniła się tym od iguanodonta, kamptozaura, uranozaura czy hadrozaurów[3].

Grzebień naramienno-piersiowy kości ramiennej jest szczątkowy, podobnie jak u notohipsylofodonta czy Talenkauen[3].

Prawa kość udowa cenomańskiego ornitopoda przypomina analogiczną kość u okazu MEPyG-177 z formacji Allen. Prawa kość piszczelowa anabisetii przypomina z kolei znalezisko z formacji Candeleros, oznakowane jako MCF-PVPH-479 (to ostatnie cechuje się jednak położonym bardziej tylnie kłykciem dla kości strzałkowej[1]. Druga kość śródstopia wykazuje spłaszczenie boczno-przyśrodkowe. Stan taki obserwuje się również u Talenkauen, gasparinizaury, kangnazaura i nienazwanego jeszcze dinozaura z Półwyspu Antarktydzkiego, podobieństwa tego doszukał się Novas w 2004[3].

Rozmieszczenie geograficzne

Szczątki anabisetii znaleziono na północnym zachodzie Argentyny[2], w Patagonii, w środkowo-wschodniej Prowincji Neuquen[3], w regionie Plaza Huincul. Geologicznie należą one do powstałej w cenomanie[2] albo w cenomanie i turonie[3] formacji Lisandro w obrębie grupy Río Limay, dokładniej do jej dolnej części[2]. Dinozaur żył więc w kredzie późnej[3].

  1. a b c d e Rodolfo A. Coria, Andrea V. Cambiaso1 & Leonardo Salgado. New records of basal ornithopod dinosaurs in the Cretaceous of North Patagonia. „Ameghiniana”. 44, 2007-06. SciELO Argentina. ISSN 1851-8044 (ang.). 
  2. a b c d e f g h i Rodolfo A. Coria, Jorgo O. Calvo. A new iguanodontian ornithopod from Neuquén Basin, Patagonia, Argentina. „Journal of Vertebrate Paleontology”. 22, s. 503–509, 2002-09. Society of Vertebrate Paleontology (ang.). 
  3. a b c d e f g Lucio M. Ibiricu, Ruben D. Martínez, Matthew C. Lamanna, Gabriel A. Casal, Marcelo Luna, Jerald D. Harris & Kenneth J. Lacovara. A medium-sized ornithopod (Dinosauria: Ornithischia) from the Upper Cretaceous Bajo Barreal Formation of Lago Colhué Huapi, southern Chubut Province, Argentina. „Annals of Carnegie Museum”. 70, s. 39–50, 2010-08-10. BioOne (ang.). 
  4. Rodolfo A. Coriaa, Juan J. Molyc, Marcelo Regueroa, Sergio Santillanad & Sergio Marenssi. A new ornithopod (Dinosauria; Ornithischia) from Antarctica. „Cretaceous Research”, 2013 in press. Elsevier (ang.).