Carcharhinus leiodon

Carcharhinus leiodon
Carcharhinus leiodon
Garrick, 1985
Ilustracja
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ryby chrzęstnoszkieletowe
Podgromada spodouste
Rząd żarłaczokształtne
Rodzina żarłaczowate
Rodzaj Carcharhinus
Gatunek Carcharhinus leiodon
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[1]
Status iucn3.1 VU pl.svg
Zasięg występowania
Mapa występowania
Zasięg występowania Carcharhinus leiodon

Carcharhinus leiodongatunek dużej drapieżnej ryby chrzęstoszkieletowej z rodziny żarłaczowatych (Carcharhinidae).

Taksonomia i filogenetyka

Pierwszym znanym osobnikiem tego gatunku (i zarówno okazem typowym) był niedojrzały samiec mierzący 75 cm długości. Został on zebrany przez Wilhelma Heina w 1902 roku, oznaczony numerem katalogowym NMW 61465 i umieszczony w zbiorach Muzeum Historii Naturalnej w Wiedniu. Jako lokalizacje okazu podano Zatokę Adeńską niedaleko "Gischin", jednakże taka nazwa nie funkcjonuje dla żadnego regionu czy miejscowości. Najprawdopodobniej jest to fonetyczny zapis miasta Qishn leżącego na wschodnim wybrzeżu Jemenu[2]. W 1985 roku rekin ten został przebadany i opisany jako nowy gatunek Carcharhinus leiodon przez nowozelandzkiego ichtiologa Jacka Garricka na łamach raportu technicznego Amerykańskiej Narodowej Służby Oceanicznej i Meteorologicznej. Epitet gatunkowy pochodzi od greckich słów leios oznaczającego "gładki" oraz odon czyli "ząb"[3]. Gatunek ten znany był jedynie z pojedynczego osobnika aż do 2008 roku, kiedy to u wybrzeży Kuwejtu wyłowiono kolejne okazy[2].

W 1988 roku Leonard Compagno bazując na cechach morfologicznych zgrupował C. leiodon wraz z żarłaczem czarnopłetwym (C. limbatus), Carcharhinus brevipinna, C. amblyrhynchoides i C. isodon[4]. W 2011 roku Alec Moore wraz z współpracownikami opierając się na analizie filogenetycznej mitochondrialnego DNA uznali, że C. leiodon jest taksonem siostrzanym dla kladu który tworzą C. limbatus, C. tilstoni i C. amblyrhynchoides[2]. Analiza mitochondrialnego locus NADH-2 przeprowadzona w 2012 przez Gavina Naylora i innych potwierdziła to założenie[5].

Występowanie i środowisko

Większość znanych osobników zostało wyłowionych w północno-zachodnich wodach Zatoki Perskiej u wybrzeży Kuwejtu oraz na północy Zatoki Adeńskiej u wybrzeży Jemenu[2]. Jednakże fragmentaryczne dane z innych miejsc wskazują, że zasięg występowania tego rekina rozciąga się od południowo-zachodnich wybrzeży Jemenu przez Oman, Zjednoczone Emiraty Arabskie, Katar, Bahrajn, Arabię Saudyjską i Kuwejt, aż po północno-zachodnie wybrzeża Iranu na wschodzie Zatoki Perskiej[6]. Z uwagi na to, że większość osobników zostało pozyskanych od rybaków lub zakupionych na miejscowych rynkach rybnych, a nie bezpośrednio wyłowionych przez naukowców, ciężko określić typ siedliska preferowany przez C. leiodon. Środowisko różni się znacznie na różnych obszarach występowania tego gatunku - Zatoka Adeńska u wybrzeży Jemenu jest głębokim na ponad 2,5 km zbiornikiem wodnym z wąskim szelfem kontynentalnym, bez stałych ujść rzecznych; w przeciwieństwie do niej północno-wschodnie wybrzeża Zatoki Perskiej obfitują w płytkie nie przekraczające 40 m głębokości akweny, do których wpływają duże ilości słodkiej wody z systemu rzecznego Tygrysu-Eufratu-Karunu. Moore i inni w 2014 roku zasugerowali, że rekin ten, podobnie jak żarłacz czarnopłetwy, toleruje szeroki zakres siedlisk, w tym muliste zatoki, rafy koralowe czy płytkie wybrzeża o piaskowym dnie[2][6]. Informacje pozyskane od rybaków na temat miejsc połowów oraz obserwacje blisko spokrewnionych przedstawicieli rodzaju Carcharhinus sugerują, że C. leiodon preferuje płytkie wody o głębokości nie przekraczającej 30-40 metrów[6][7].

Rybołówstwo i ochrona

Gatunek ten poławiany jest prawdopodobnie na całym obszarze swojego występowania. Określenie dokładnego stanu oraz liczebności populacji uniemożliwia mała ilość danych oraz brak monitorowania połowów rekinów m.in. w wodach Zatoki Adeńskiej[8]. Wykorzystywane są zarówno płetwy, jak i mięso, szczęki oraz skóry. Mięso trafia zwykle na rynki lokalne lub eksportowane jest na Sri Lankę, a płetwy wraz z płetwami innych gatunków są licytowane i transportowane do Hongkongu lub Chin, gdzie służą do produkcji zup z płetw rekina. W latach 2010-2012 na terenie Omanu zanotowano połów 19 osobników, co stanowi jedynie 0,28% połowów wszystkich gatunków rekinów na tamtym obszarze[9]. Brak dokładnych danych na temat połowów w wodach Zatoki Perskiej. Moore i inni odnotowali, że gatunek ten stanowi rzadkość na lokalnych rynkach rybackich w Kuwejcie[8]. Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody uznała w 2005 roku, że C. leiodon jest gatunkiem narażonym na wyginięcie (VU)[1], choć część późniejszych autorów wskazuje, że dane te są nieaktualne i wymagają dokładniejszych badań[6][8]. Jabado wraz z współpracownikami zasugerował wdrożenie systemu indywidualnej ochrony dla tego gatunku[9].

W 2015 roku przebadano siedem osobników C. leiodon wyłowionych w okolicach Kuwejtu (dwa dorosłe i pięć niedojrzałych) na obecność 11 śladowych pierwiastków. Wyniki ukazały bardzo wysokie stężenie ołowiu, żelaza, arsenu, rtęci i manganu, zarówno w mięśniach, jak i wątrobie. Co więcej badanie to wykazało wzrost stężenia tych pierwiastków wraz z wzrostem rekina. Poziom arsenu i rtęci był większy niż u jakiegokolwiek wcześniej przebadanego spodoustego i znacznie przekraczał limity Europejskiego Urzędu ds. Bezpieczeństwa Żywności. Również stężenie selenu, który może hamować toksyczność rtęci, było wysokie. Wyniki te sugerują występowanie potencjalnie niebezpiecznego stężenia rtęci oraz innych zanieczyszczeń u rekinów zamieszkujących wybrzeża Kuwejtu i północno-zachodnią część Zatoki Perskiej, zagrażającego zarówno populacji rekinów jak i ludziom spożywającym ich mięso[8].

  1. a b Carcharhinus leiodon. Czerwona księga gatunków zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.).
  2. a b c d e Moore, A.B.M., White, W.T., Ward, R.D., Naylor, G.J.P. i Peirce, R.. Rediscovery and redescription of the smoothtooth blacktip shark, Carcharhinus leiodon (Carcharhinidae), from Kuwait, with notes on its possible conservation status. „Marine and Freshwater Research”. 6 (62), s. 528-539, 2011. DOI: 10.1071/MF10159 (ang.). 
  3. Jack A.F. Garrick: Additions to a revision of the shark genus Carcharhinus: Synonymy of Aprionodon and Hypoprion, and description of a new species of Carcharhinus (Carcharhinidae). National Oceanic and Atmospheric Administration, 1985, s. 17-20, seria: Technical Report NMFS-34.
  4. Compagno, L.J.V.: Sharks of the Order Carcharhiniformes. Princeton University Press, 1988, s. 319–320. ISBN 0-691-08453-X.
  5. Naylor, G.J.P., Caira, J.N., Ensen K.J., Rosana, K.A.M., White, W.T. i Last P.R. A DNA sequence-based approach to the identification of shark and ray species and its implicatons for global elasmobranch diversity and parasitology. „Bulletin American Museum of Natural History”, s. 26, 2012. ISSN 0003-0090 (ang.). 
  6. a b c d Moore, A.B.M., Almojil, D., Harris, M., Jabado, R.W. i White, W.T.. New biological data on the rare, threatened shark Carcharhinus leiodon (Carcharhinidae) from the Persian Gulf and Arabian Sea. „Marine and Freshwater Research”. 4 (65), s. 327-332, 2014. DOI: 10.1071/MF13160 (ang.). 
  7. Jabado, R.W. i Ebert, D.A.: Sharks of the Arabian Seas: an identification guide. The International Fund for Animal Welfare, Dubai, UAE, 2015, s. 169-170.
  8. a b c d Moore, A.B.M., Bolam, T., Lyons, B.P. i Ellis, J.R.. Concentrations of trace elements in a rare and threatened coastal shark from the Arabian Gulf (smoothtooth blacktip Carcharhinus leiodon). „Marine Pollution Bulletin”. 2 (100), s. 646-650, 2015. DOI: 10.1016/j.marpolbul.2015.06.005 (ang.). 
  9. a b Jabado, R.W., AL Ghais, S.M., Hamza, W., Henderson, A.C., Spaet, J.L.Y., Shivji, M.S., Hanner, R.H.. The trade in sharks and their products in the United Arab Emirates. „Biological Conservation”, s. 190-198, 2015. DOI: 10.1016/j.biocon.2014.10.032 (ang.).