Cisalpino

Cisalpino
{{{nazwa oryginalna}}}
Logo
[[Plik:{{{grafika}}}|240x240px|alt=Ilustracja|{{{opis grafiki}}}]]
{{{opis grafiki}}}
Państwo  Szwajcaria
Siedziba Muri bei Bern
Adres {{{adres}}}
Data założenia 1993
Data likwidacji 13.12.2009
Forma prawna Aktiengesellschaft
Udziałowcy {{{udziałowcy}}}
Numer rejestru {{{numer rejestru}}}
Dane finansowe ({{{rok}}})
Przychody {{{przychody}}}
Wynik operacyjny {{{wynik operacyjny}}}
Wynik netto {{{wynik netto}}}
Kapitał zakładowy {{{kapitał zakładowy}}}
Położenie na mapie Berna
Mapa lokalizacyjna Berna
Siedziba spółki
Siedziba spółki
Położenie na mapie Szwajcarii
Mapa lokalizacyjna Szwajcarii
Siedziba spółki
Siedziba spółki
Ziemia46°55′55,9″N 7°29′03,9″E/46,932194 7,484417
Strona internetowa

Cisalpino (łac. Południowa strona Alp, oznaczenie kolejowe: CIS) – istniejący w latach 1993-2009 przewoźnik kolejowy, spółka joint venture szwajcarskich kolei narodowych SBB-CFF-FFS oraz włoskiej Trenitalii[1]. Spółka oferowała międzynarodowe dalekobieżne połączenia kolejowe pomiędzy Szwajcari, Włochami i Niemcami, głównie elektrycznymi zespołami trakcyjnymi typu ETR 470 Pendolino oraz ETR 610 Pendolino[2].

Historia

Nowe malowanie ETR 470
Skład ETR 610
Pociąg EuroCity z lokomotywą Trenitalii
Wagon Trenitalii jako pociąg EuroCity spółki Cisalpino

Początki

Przedsiębiorstwo zostało założone w 1993 roku przez narodowych przewoźników kolejowych Szwajcarii oraz Włoch w celu obsługi połączeń transgranicznych elektrycznymi zespołami trakcyjnymi z wychylnym pudłem. Przewoźnik otrzymał dofinansowanie od rządów Szwajcarii i Włoch w wysokości ponad 20 mln dolarów. Za tę kwotę przewoźnik zakupił 9 sztuk pociągów typu ETR 470 Pendolino wyprodukowanych przez włoską firmę Fiat Ferroviaria. Bazą wyjściową dla ETR470 była konstrukcja z 1994 r. składów ETR 460 dla marki Eurostar Italia należącej do Trenitalii. Składy te należały wówczas do najnowocześniejszych pociągów w Europie mogących rozwinąć prędkość nawet 250 km/h[3].

Pociągi Cisalpino połączyły Bazyleę, Schaffhausen, Zurych, Genewę, Mediolan, Wenecję, Triest, Livorno, oraz Florencję. Ze względu na duży komfort i krótkie czasy przejazdu zapewnione nowoczesnym taborem i niewielką liczbą stacji pośrednich. Jesienią 1997 roku Cisalpino uruchomiło połączenia na trasie Zurych – Stuttgart odsługiwane naprzemiennie ze składami ICE T należącymi do Deutsche Bahn[4].

Od 2005 roku Cisalpino powierzono obsługę wszystkich połączeń międzynarodowych łączących Szwajcarię z Włochami. W wyniku tej decyzji Cisalpino było odpowiedzialne także za uruchamianie dwóch pociągów klasy EuroCity obsługiwanych klasycznymi pociągami wagonowymi należącymi do SBB-CFF-FFS lub Trenitalii. Dotyczyło to tras: Bazylea/Zurych – Mediolan (przez Przełęcz Świętego Gotarda) oraz Genewa – Mediolan (przez Tunel Simplon)[4].

Problemy

Ze względu na duże problemy z punktualnością pociągów w 2006 roku DB zrezygnowało z połączeń na trasie Zurych – Stuttgart zastępując składy Cisalpino własnymi ICE T o podobnych parametrach, także z wychylnym nadwoziem. Ponadto podróżni skarżyli się na zużycie coraz starszych składów, a także niedostateczne sprzątanie i obsługę pokładową w wykorzystywanych do granic możliwości 9 jednostkach. Ponadto w miarę eksploatacji Cisalpino zaczęło mieć duże kłopoty z systemem wychylnych pudeł, który nie działał płynnie wymuszając obniżenie prędkości eksploatacyjnej i powodując znaczne opóźnienia. W pierwszej połowie 2008 roku z ponad 2800 pociągów 31 nie dojechało do celu, 286 miało opóźnienie powyżej 15 minut (10,21%). Średnie opóźnienie wszystkich pociągów wyniosło ok. 27 minut[5].

W 2004 roku Cisalpino podpisało umowę z koncernem Alstom (nowy właściciel Fiat Ferroviaria) na dostawę 14 nowych ezt-ów z rodziny Pendolino IV generacji. Decyzja ta spotkała się z falą krytyki ze względu na wysoką awaryjność starszych pociągów produkcji Fiat Ferroviaria działającej obecnie w koncernie Alstom. Nowe pociągi typu ETR 610 początkowo miały wejść do eksploatacji w grudniu 2007, jednak ze względu na opóźnienia finalnie pierwsze z nich wyjechały do ruchu liniowego w pierwszej połowie 2009 roku. Pod koniec 2009 roku dostępnych było 6 jednostek, a ostatnie z nich dostarczono w grudniu 2010 roku z trzyletnim opóźnieniem. Dostawa pierwszych pociągów pozwoliła na odciążenie składów ETR 470, a także na zastąpienie nimi zestawów wagonowych. Dzięki temu czas przejazdu z Genewy do Mediolanu uległ skróceniu o 38 minut[6]. Nowe pociągi zyskały także nowe malowanie, w które z czasem były także przemalowywane starsze zespoły trakcyjne[7].

Podczas testów w 2009 roku okazało się jednak, że nowe pociągi są zbyt ciężkie na trasę przez Przełęcz Św. Gotarda – ze względu na ostre zakręty musiałyby poruszać się z tak niewielką prędkością, że nie byłyby szybsze od innych pociągów bez technologii wychylnego pudła. Z tego powodu skierowano je wyłącznie do tras przez Tunel Simploński oraz Lötschberg-Basistunnel, a na trasie przez Przełęcz św. Gotarda pozostawiono składy ETR 470[8].

Zdewastowany ETR 470 w Szwajcarii po wyłączeniu z eksploatacji
ETR 610 przemalowany w szwajcarskie barwy SBB-CFF-FFS
ETR 610 w nowym malowaniu Trenitalii

Likwidacja i podział majątku

22 grudnia 2008 roku pociąg z Mediolanu w kierunku Bazylei uległ awarii w Tunelu Lötschberg. Ewakuowano ponad 200 pasażerów, ruch pociągów był wstrzymany przez kilka godzin. W lutym 2009 roku szwajcarski Federalny Urząd Transportu zagroził wstrzymaniem koncesji na przewozy pasażerskie dla Cisalpino jeśli sytuacja bezpieczeństwa nie ulegnie poprawie[9].

We wrześniu 2009 roku zarządy SBB-CFF-FFS oraz Trenitalii podjęli decyzję o likwidacji marki Cisalpino wraz z wejściem nowego rozkładu jazdy 13 grudnia 2009 roku. Powodem miało być niewystarczające świadczenie usług przewozowych na trasie północ-południe ze Szwajcarii do Włoch. Od nowego rozkładu jazdy zadanie realizowania przewozów na tych trasach podzielono pomiędzy przewoźników narodowych. Tabor kolejowy został rozdzielony pomiędzy obie firmy – pociągi ETR 470 podzielono 4 dla SBB-CFF-FFS i 5 dla Trenitalii, natomiast ETR 610 po 7 dla każdej z firm. Rozdzieleni zostali także pracownicy Cisalpino[10].

W SBB-CFF-FFS przemalowano pociągi ETR 610 na biało-czerwone barwy spółki jednocześnie zamawiając w koncernie Alstom 12 kolejnych składów. W 2016 roku zostały one skierowane m.in. do obsługi trasy Bazylea – Mediolan przez nowo otwarty Tunel bazowy Świętego Gotarda[11]. Docelowo zastąpią je składy Stadler SMILE, które mają zostać włączone do eksploatacji w 2019 roku[12]. Składy ETR 470 zostały włączone do eksploatacji w klasie EuroCity, jednak w związku z osiągnięciem przez te składy przebiegu 4,2 mln km (pierwsza naprawa główna pociągów) w 2011 roku zostały wycofane z eksploatacji i wystawione na sprzedaż[2].

Tabor

Zestawienie taboru Cisalpino w 2009
Producent Typ Nazwa handlowa

Cisalpino

Zdjęcie Lata produkcji Ilość sztuk [a][13]
Cisalpino SBB-CFF-FFS Trenitalia
Fiat Ferroviaria
ETR 470
Pendolino
Cisalpino Pendolino
CIS ETR 470 Faido.jpg
1993-1997
9
4
5
Alstom
ETR 610
New Pendolino
Cisalpino Due
ETR 610 "Cisalpino due".jpg
2007-2009
14
7
7
Wnętrze ETR 470 – pierwsza klasa
ETR 470 – druga klasa

ETR 470 Pendolino Cisalpino

Składy ETR 470 zostały wyprodukowane przez włoskiego producenta taboru szynowego Fiat Ferroviaria w latach 1993-1997. Łącznie wyprodukowano 9 sztuk składów. Każdy z nich składa się z 9 wagonów o pojemności Xxx pasażerów, w tym x w a klasie I i x w klasie II. Były one wyposażone w wychylne pudła o maksymalnym kącie wyhyłu do 8°.

Druga klasa w ETR 610

ETR 610 Pendolino Due

Przewozy pasażerskie

W okresie największej liczby połączeń (w 2006 r.) Cisalpino obsługiwało następujące trasy[4]:

W 2008 roku oferta połączeń wyglądała w poniższy sposób[14]

Numery pociągów CIS i EC spółki Cisalpino w 2008 r.
Nr pociągu Stacja początkowa Przez Stacja końcowa
Pociągi CIS
CIS 40

CIS 44

CIS 47

CIS 51

Milano Centrale Bern Hbf Basel SBB
CIS 41

CIS 43

CIS 48

CIS 50

Basel SBB Bern Hbf Milano Centrale
CIS 150 Firenze

Stanta Maria Novella

Milano Centrale Zürich Hbf
CIS 153 Zürich Hbf Milano Centrale Firenze

Stanta Maria Novella

CIS 151

CIS 157

Zürich Hbf Lugano Milano Centrale
CIS 152

CIS 156

Milano Centrale Lugano Zürich Hbf
CIS 155 Zürich Hbf Milano Centrale Trieste Centrale
CIS 154 Trieste Centrale Milano Centrale Zürich Hbf
Pociągi EuroCity
EC 106

EC 108

EC 110

EC 116

Milano Centrale Luzern Basel SBB
EC 109

EC 115

EC 117

EC 119

Basel SBB Luzern Milano Centrale
EC 114 Venezia Mestre Milano Centrale Basel SBB
EC 111 Basel SBB Milano Centrale Venezia Mestre
EC 120

EC 122

EC 124

EC 126

Milano Centrale Lausanne Genève

Gare de Cornavin

EC 123

EC 125

EC 127

EC 129

Genève

Gare de Cornavin

Lausanne Milano Centrale
EC 128 Venezia Mestre Milano Centrale Genève

Gare de Cornavin

EC 121 Genève

Gare de Cornavin

Milano Centrale Venezia Mestre
EC 170

EC 172

EC 178

Milano Centrale Lugano Zürich Hbf
EC 171

EC 177

EC 179

Zürich Hbf Lugano Milano Centrale
EC 174 Venezia Mestre Milano Centrale Zürich Hbf
EC 173 Zürich Hbf Milano Centrale Venezia Mestre
EC 176 Livorno Centrale Milano Centrale Zürich Hbf
EC 175 Zürich Hbf Milano Centrale Livorno Centrale
Tablica informująca o odjeździe pociągu Cisalpino na dworcu w Zurychu

We wszystkich pociągach znajdowała się pierwsza i druga klasa, a także wagon barowy. W pierwszej klasie pasażerowie otrzymywali darmowy poczęstunek. W pociągach obowiązywała rezerwacja miejsc[3].

Struktura własnościowa

Infrastruktura

Zobacz też

Bibliografia

  1. W rubrykach "SBB-CFF-FFS" i "Trenitalia" podano ilość sztuk składów, jakie otrzymali ci przewoźnicy po rozpadzie Cisalpino w 2009 r. Rubryka "Cisalpino" wskazuje na ilość składów eksploatowanych przez Cisalpino w okresie swojego istnienia.
  1. http://www.cisalpino.com/index_en.html
  2. a b Cisalpino do sprzedaży, inforail.pl [dostęp 2017-11-26] (pol.).
  3. a b Cisalpino Italy-Switzerland-Germany. W: Jay Brunhouse: Traveling the Eurail Express. Pelican Publ., 2001. ISBN 1-589-80168-7. [dostęp 2017-11-26].
  4. a b c Rail Europe 4A, Cisalpino - Rail Europe, www.raileurope.fr [dostęp 2017-11-26] (ang.).
  5. cessoalpino.com, 24 czerwca 2008 [dostęp 2017-11-26] [zarchiwizowane z adresu 2008-06-24].
  6. Zurych: Cisalpino wprowadza do ruchu Nowe Pendolino, www.inforail.pl [dostęp 2017-11-26] (pol.).
  7. Zürich: Program restylingu pociągów Cisalpino serii ETR 470, inforail.pl [dostęp 2017-11-26] (pol.).
  8. Von Matthias Pfander, Cisalpino: Kotzende Passagiere und Verspätungen [dostęp 2017-11-26] (niem.).
  9. Blick, Cisalpino: Passagiere evakuiert [dostęp 2017-11-26] (niem.).
  10. Cisalpino do sprzedaży, inforail.pl [dostęp 2017-11-26] (pol.).
  11. ETR 610 | SBB, www.sbb.ch [dostęp 2017-11-26] (niem.).
  12. Premiera Stadler Giruno [dostęp 2017-11-26] (pol.).
  13. Cisalpino do sprzedaży, inforail.pl [dostęp 2017-11-26] (pol.).
  14. cessoalpino.com, 24 czerwca 2008 [dostęp 2017-11-26] [zarchiwizowane z adresu 2008-06-24].

Kategoria:Przewoźnicy kolejowi Kategoria:Transport kolejowy w Szwajcarii Kategoria:Przewoźnicy kolejowi we Włoszech Kategoria:Szwajcarskie przedsiębiorstwa Kategoria:Włoskie przedsiębiorstwa