Codex Angelicus

Szablon:Manuskrypt biblijny infobox Codex Angelicus, oznaczany symbolami Lap albo 020 (Gregory-Aland), α 5 (von Soden) – grecki kodeks uncjalny Nowego Testamentu, paleograficznie datowany na IX wiek. Kodeks przystosowany został do czytań liturgicznych. Jest rzadko cytowany we współczesnych wydaniach greckiego Nowego Testamentu, ze względu na reprezentowanie bizantyńskiej tradycji tekstualnej. Krytycy tekstu uważają jego tekst za pozbawiony wartości, natomiast cieszy się niewielkim zainteresowaniem ze strony tłumaczy bioblijnych.

Opis

Kodeks zawiera 189 pergaminowych kart (27 na 21,5 cm), z tekstem Dziejów Apostolskich, Listów powszechnych i Listów Pawła, z dwoma lukami (Dz 1,1-8,10 i Hbr 13,10-25)[1][2]. Tekst pisany jest w dwóch kolumnach na stronę, 26 linijek na kolumnę[3]. Inicjały są dwóch wielkości. Małe inicjały pisane są czarnym kolorem, wielkie inicjały pisane są w kolorach[1].

Kodeks zawiera prolegomenę, teksty wykorzystywane do czytań liturgicznych są oznakowane, zawiera noty marginalne, na końcu zaś każdej z ksiąg biblijnych w subscriptio podano liczbę stychów (στιχοι) w danej księdze[1].

Tekst

Grecki tekst kodeksu przekazuje Tekst bizantyński z niewielką liczbą obcych naleciałości. Hermann von Soden uznał go za standardowy tekst bizantyjski (tekst K)[4]. Aland w tekście Dziejów Apostolskich nadał mu następujący profil tekstualny 521 251/2 12 2S. Profil ten oznacza, że kodeks wspiera tekst bizantyński przeciwko „oryginalnemu” w 52 miejscach, współbrzmi zarówno z tekstem bizantyńskim jak i „oryginalnym” w 25 miejscach, wspiera tekst „oryginalny” przeciwko bizantyńskiemu w 1 miejscu. Ponadto kodeks posiada 2 sobie właściwych wariantów. W Listach Pawła nadał mu następujący profil tekstualny 1871 451/2 42 5S, a w Listach powszechnych – 811 91/2 52 3S[3]. W oparciu o ten profil tekst rękopisu został zaklasyfikowany do kategorii V[3], co oznacza, że jest nieprzydatny przy odtwarzaniu oryginalnego tekstu Nowego Testamentu[5]. Z profilu wynika, że rękopis przekazuje niewiele wariantów tekstualnych odbiegających od standardowego tekstu bizantyjskiego. Z tego powodu dla krytyków tekstu jest pozbawiony wartości, a jedyna jego wartość polega na tym, że reprezentuje wczesną formę tekstu bizantyjskiego[4].

Jest jednym z najstarszych rękopisów, który w 1 Tymoteusza 3,16 przekazuje wariant θεός ἐφανερώθη (Bóg objawiony). Wariant ten jest wspierany przez przez korektora e w Kodeksie Synajskim (Sinaiticuse), drugiego korektora Kodeksu Aleksandryjskiego (A2), drugiego korektora Kodeksu Efrema (C2) i korektora c Kodeksu Bezy (Dc), kodeks 018, 025, 044, minuskuł 81, 104, 181, 326, 330, 436, 451, 614, 629, 630, 1241, 1739, 1877, 1881, 1962, 1984, 1985, 2492, 2495, rękopisy reprezentujące standardowy tekst bizantyjski (Byz) oraz lekcjonarze (Lect). Krytycy tekstu jako poprawny uważają wariant ὃς ἐφανερώθη (który został objawiony) wspierany przez starożytne rękopisy: Ssynajski, Kodeks Aleksandryjski, Kodeks Efrema i część rękopisów średniowiecznych: Codex Boernerianus, minuskuł 33, 365, 442, 2127, 599[6][7].

Historia

Nazwa kodeksu pochodzi od nazwy biblioteki w Rzymie, w której jest przechowywany, Biblioteka Angelica (No. 39)[3]. Kodeks był niegdyś własnością kardynała Passionei (stąd określany bywał w przeszłości nazwą Codex Passionei)[1]. Następnie należał do do zakonu augustianów w Rzymie[8]. Montfaucon datował go na IX wiek[9], według Scrivenera nie mógł powstać wcześniej niż połowa IX wieku[8]. Obecnie datowany jest na wiek IX[3].

Kodeks był badany przez Bernarda Montfaucona, który sporządził pierwszy jego opis[9]. Giuseppe Bianchini kolacjonował jego tekst w wybranych partiach[10]. Birch skolacjonował jego tekst w Liście Jakuba i 1 Koryntian[11]. W 1820 Sholz kolacjonował go w Liście Jakuba i Listach Pawła[12]. Następnie kolacjonowali go: kardynał Fleck (w 1833), Tischendorf (w 1843) i Tregellesa (w 1846 roku)[13]. Tischendorf i Tregelles skolacjonowali cały rękopis, następnie porównali wyniki swojej pracy, a wszelkie rozbieżności zostały zweryfikowane poprzez ponowne wykorzystanie rękopisu[8].

Na listę rękopisów Nowego Testamentu wciągnął go Wettstein, który posłużył się publikacją Bianchiniego. Wettstein nadał mu siglum G. W ten sam sposób oznaczał go Scholz i początkowo Tischendorf. W siódmym wydaniu swego Nowego Testamentu Tischendorf wprowadził na jego oznaczenie siglum L[1]. W 1908 Gregory nadał mu siglum 020, Hermann von Soden nadał mu siglum α 5[14].

Pierwsze facsimile kodeksu opublikował Montfaucon w 1708 roku[15]. Fotograficzne facsimile kodeksu opublikował William Hatch w 1939[16].

Jest cytowany w wydaniach greckiego Nowego Testamentu przygotowywanych przez Zjednoczone Towarzystwa Biblijne dla tłumaczy biblijnych (UBS3[17] i UBS4[18]). Nie jest natomiast cytowany w wydaniach Nestle-Alanda przygotowywanych dla krytyków tekstu (NA26[19] i NA27[20]).

Zobacz też

  1. a b c d e Gregory 1900 ↓, s. 102.
  2. NA26 ↓, s. 691.
  3. a b c d e Aland i Aland 1995 ↓, s. 113.
  4. a b Waltz 2007 ↓.
  5. Aland i Aland 1995 ↓, s. 117.
  6. Metzger 2001 ↓, s. 573-574.
  7. 1 Timothy 3:16 in Codex Alexandrinus at the Bible Research
  8. a b c Scrivener 1894 ↓, s. 172.
  9. a b Montfaucon 1708 ↓, s. 513.
  10. Bianchini, Evangeliarium quadruplex latinae versionis antiquae seu veteris italicae (Rome, 1749), vol. I, p. DLXIV-DLXX.
  11. A. Birch, Variae Lectiones ad Textum Actorum Apostolorum, Epistolarum Catholicarum et Pauli, Copenhagen 1798, p. XIV. (as Ang. 2)
  12. Scholz, Biblisch-kritische Reise in Frankreich, der Schweiz, Italien, Palästine und im Archipel in den Jahren 1818, 1819, 1820, 1821: Nebst einer Geschichte des Textes des Neuen Testaments, Leipzig, 1823. (in Acts and Cath. as G, in Paul as I)
  13. Tregelles 1856 ↓, s. 205.
  14. Gregory 1908 ↓, s. 34.
  15. Montfaucon 1708 ↓, s. 514.
  16. Elliott 1989 ↓, s. 48.
  17. UBS3 ↓, s. XVI.
  18. UBS4 ↓, s. 11*.
  19. NA26 ↓, s. 50*.
  20. NA27 ↓, s. 59*.

Bibliografia

Krytyczne wydania NT
  • E. Nestle K. Aland (pod red.): Novum Testamentum Graece. Wyd. 26. Stuttgart: Deutsche Bibelgesellschaft, 1991. ISBN 3-438-05100-1. [NA26]
  • Eberhard et Erwin Nestle: Novum Testamentum Graece. communiter ediderunt: B. et K. Aland, J. Karavidopoulos, C. M. Martini, B. M. Metzger. Wyd. 27. Stuttgart: Deutsche Bibelgesellschaft, 2001. ISBN 978-3-438-05100-4. [NA27]
  • K. Aland, M. Black, C.M. Martini, B. Metzger, A. Wikgren: The Greek New Testament. Wyd. 3. Stuttgart: United Bible Societies, 1983. ISBN 3-438-05113-3. [UBS3]
  • B. Aland, K. Aland, J. Karavidopoulos, C. M. Martini, B. Metzger, A. Wikgren: The Greek New Testament. Wyd. 4. Stuttgart: United Bible Societies, 1993, s. 15*. ISBN 978-3-438-05110-3. [UBS4]
Introdukcje do krytyki tekstu NT
  • K. Aland, B. Aland: The Text of the New Testament: An Introduction to the Critical Editions and to the Theory and Practice of Modern Textual Criticism. przeł. Erroll F. Rhodes. Grand Rapids, Michigan: William B. Eerdmans Publishing Company, 1995, s. 113. ISBN 978-0-8028-4098-1. (ang.)
  • Caspar René Gregory: Textkritik des Neuen Testaments. T. 1. Leipzig: J.C. Hinrichs, 1900, s. 102.
  • Frederick Henry Ambrose Scrivener: A Plain Introduction to the Criticism of the New Testament. Edward Miller. Wyd. 4. T. 1. London: George Bell & Sons, 1894, s. 172. (ang.)
  • S.P. Tregelles: An Introduction to the Critical study and Knowledge of the Holy Scriptures. London: 1856. (ang.)
Listy rękopisów NT
Inne opracowania

Linki zewnętrzne