Codex Seidelianus II

Szablon:Manuskrypt biblijny infobox Kodeks Seideliański II (łac. Codex Seidelianus II (Gregory-Aland He albo 013; Soden ε 88)[1][2] – grecki rękopis uncjalny Nowego Testamentu z tekstem czterech Ewangelii, datowany paleograficznie na IX wiek. Rękopis zawiera wiele luk. Wykazuje pewne podobieństwa – paleograficzne i tekstualne – do kodeksu Seidelianus I, z którym miał też część wspólnej historii. Reprezentuje bizantyńską tradycję tekstualną, jest nisko oceniany przez krytyków tekstu i w rezultacie rzadko cytowany we współczesnych wydaniach greckiego Nowego Testamentu.

Opis

Kodeks stanowiony jest przez 194 pergaminowych kart (22 cm na 18 cm). Pisany jedną kolumną na stronę, po 23 linijki w kolumnie[3][4][5], niewielką uncjałą. Litery są mniej grube niż w Seidelianus I[6]. Kształty liter przypominają późną uncjałę, zwłaszcza takie litery jak delta oraz theta[7]. Stosuje przydechy i akcenty, wielkie inicjały na marginesie[6].

Przy pomocy małego czerwonego krzyża, przypominającego krzyż maltański oznaczone zostały spacje. Spacje są zgodne z systemem kolometrycznym[7].

Kodeks zawiera tekst Ewangelii z lukami (Mt 1,1-15,30; 25,33-26,3; Mk 1,32-2,4; 15,44-16,14; Łk 5,18-32; 6,8-22; 10,2-19; J 9,30-10,25; 18,2-18; 20,12-25)[8].

Tekst ewangeliczny dzielony jest według dwóch systemów, według długich jednostek – κεφαλαια (rozdziały) oraz według krótkich jednostek – Sekcji Ammoniusza. Numery κεφαλαια oraz Sekcji Ammoniusza umieszczono na marginesie. W górnym marginesie umieszczono τιτλοι (tytuły) owych κεφαλαια. Sekcje Ammoniusza nie mają odniesień do Kanonów Euzebiusza[6].

Tekst

Grecki tekst kodeksu przekazuje tekst bizantyński, z niewielką liczbą obcych naleciałości[8]. Hermann von Soden zaklasyfikował do rodziny tekstualnej Ki[9][10], dzisiaj oznaczanej symbolem E[11].

Scrivener oceniał, że tekst ma większą wartość niż Seidelianus I, jednak późniejsze badania nie potwierdziły tego[8]. Kurt Aland dał mu profil 1741 821/2 32 7s. Profil ten oznacza, że kodeks wspiera tekst bizantyński przeciwko „oryginalnemu”[a] w 174 miejscach, współbrzmi zarówno z tekstem bizantyńskim jak i „oryginalnym” w 82 miejscach, wspiera tekst „oryginalny” przeciwko bizantyńskiemu w 3 miejscach[b]. Ponadto kodeks posiada 7 sobie właściwych wariantów. W oparciu o ten profil tekst rękopisu został zaklasyfikowany do V kategorii Alanda[4]. Tak więc liczba niebizantyńskich wariantów wynosi tylko 10 (w Seidelianus I – 25)[8].

Według Claremont Profile Method, tj. metody wielokrotnych wariantów, przekazuje standardowy tekst bizantyński zgodny z rodziną tekstualną Kx. Metodą tą przebadano tylko trzy rozdziały Ewangelii Łukasza (1; 10; 20), ale rozdział 10. jest niekompletny[10]. Kx oznacza standardowy tekst bizantyjski.

Historia

Konstanty Tischendorf[12] oraz C.R. Gregory datował rękopis na IX lub X wiek[6]. Obecnie datowany jest przez INTF na wiek IX[4][5].

Rękopis przywiózł ze Wschodu Andreas Seidel na początku XVII wieku (wraz z kodeksem Seidelianus I). Po jego śmierci, w 1718 roku, nabył go La Croze, królewski bibliotekarz z Berlina, który podarował go Wolfowi[13][14]. W 1734 roku kodeks znajdował się w Amsterdamie, gdzie widział go Wettstein[15]. Jedną kartę Wolf przekazał dla Richarda Bentleya, odnalazł ją Tregelles w 1845[14]. Jest ona przechowywana w Cambridge[8]. Według Metzgera pewna historia rękopisu zaczyna się dopiero od roku 1838, kiedy stał się własnością biblioteki publicznej w Hamburgu[16].

Wolf w 1723 roku wydał wykaz wariantów rękopisu[17]. Wydanie jest niestaranne i łączone dla obu rękopisów (011 i 013, oznakowane jako A i B)[18][c]. Wettstein w swoim wydaniu Nowego Testamentu z 1751 wykorzystał pracę Wolfa[15]. Wettstein wciągnął go na listę rękopisów Nowego Testamentu i nadał mu siglum H[15]. Pod takim samym siglum znajduje się na liście Griesbacha[19]. W 1850 Tregelles skolacjonował tekst całego rękopisu na potrzeby wydania Tischendorfa[12][14]. Gregory w 1908 nadał mu siglum 013[2].

Tekst rękopisu był badany przez Russella Champlina, Jacoba Greelingsa i Frederika Wissego[11]. We współczesnych wydaniach Nestle-Alanda jest rzadko cytowany i tylko ex silentio[20]. UBS4 cytuje go jako Byz[21], które to siglum służy do oznaczenia wszystkich rękopisów tradycji bizantyńskiej. Oznacza to, że jest cytowany tylko wtedy, gdy jest zgodny z całą grupą, do której został przypisany[22].

Obecnie 193 kart kodeksu przechowywanych jest w bibliotece Uniwersytetu w Hamburgu (Cod. 91) w Hamburgu, jedna zaś karta w Trinity College (B XVII 20.21) w Cambridge[4][5].

Zobacz też

  1. „Oryginalny” oznacza tu tekst w rekonstrukcji Alanda – Novum Testamentum Graece.
  2. Według angielskiego przekładu dokonanego przez Errolla F. Rhodesa, wspiera tekst „oryginalny” przeciwko bizantyńskiemu w 2 miejscach. (K. Aland, B. Aland: The Text of the New Testament: An Introduction to the Critical Editions and to the Theory and Practice of Modern Textual Criticism. przeł. Erroll F. Rhodes. Michigan: William B. Eerdmans Publishing Company, 1995, s. 110. ISBN 978-0-8028-4098-1.).
  3. J.K. Elliott w swej bibliografii dla greckich rękopisów NT wśród wydań tekstu 011 wymienia tylko wydanie Wolfa oraz fotograficzne facsimile Williama Hatcha dla jednej strony kodeksu. (J.K. Elliott: A Bibliography fo Greek New Testament Manuscripts. Cambridge: Cambridge University Press, 1998, s. 45. ISBN 0-521-35479-X.)
  1. Soden 1902-1910 ↓, s. 130.
  2. a b Gregory 1908 ↓, s. 33.
  3. Kurzgefaßte 1963 ↓, s. 37.
  4. a b c d Aland i Aland 1989 ↓, s. 119.
  5. a b c INTF ↓.
  6. a b c d Gregory 1900 ↓, s. 51.
  7. a b Scrivener 1894 ↓, s. 135.
  8. a b c d e Waltz 2007 ↓.
  9. Soden 1902-1910 ↓, s. 721.
  10. a b Wisse 1982 ↓, s. 52.
  11. a b Wisse 1970 ↓, s. 67-75.
  12. a b Tischendorf 1859 ↓, s. CLVII.
  13. Tischendorf 1859 ↓, s. CLVI.
  14. a b c Gregory 1900 ↓, s. 52.
  15. a b c Wettstein 1751 ↓, s. 40.
  16. Metzger i Ehrman 2005 ↓, s. 76.
  17. Wolf 1723 ↓, s. 48–92.
  18. Tregelles 1854 ↓, s. 160.
  19. Griesbach 1809 ↓, s. XCIX.
  20. NA27 ↓, s. 58*-59*.
  21. UBS4 ↓, s. 11*.
  22. UBS4 ↓, s. 4*.

Bibliografia

Wydania tekstu

Krytyczne wydania NT

Listy rękopisów

Introdukcje do NT

Inne opracowania

  • Russell Champlin. Family E and Its Allies in Matthew. „Studies and Documents”. XXIII, 1967. Salt Lake City, UT (ang.). 
  • Jacob Greelings. Family E and Its Allies in Mark. „Studies and Documents”. XXXI, 1968. Salt Lake City, UT (ang.). 
  • Jacob Greelings. Family E and Its Allies in Luke. „Studies and Documents”. XXXV, 1968. Salt Lake City, UT (ang.). 
  • S.P. Tregelles: An Account of the Printed Text. London: 1854. (ang.)
  • Frederik Wisse. Family E and the Profile Method. „Biblica”. 51, s. 67–75, 1970 (ang.). 
  • Frederik Wisse: The Profile Method for the Classification and Evaluation of Manuscript Evidence, as Applied to the Continuous Greek Text of the Gospel of Luke. William B. Eerdmans Publishing, 1982. ISBN 0-8028-1918-4. (ang.)