Crashgate

Crashgate (dosł. afera wypadkowa) – potoczna nazwa skandalu w Formule 1, który rozpętał się wokół zespołu Renault F1 we wrześniu 2009 roku. Początek dał mu Nelson Piquet jr, ujawniając, iż rok wcześniej, podczas Grand Prix Singapuru, inżynier nakazał mu celowe spowodowanie wypadku, by w ten sposób przewagę osiągnął drugi kierowca Renault, Fernando Alonso.

28 września 2008 roku podczas wyścigu w Singapurze na 14 okrążeniu o ścianę przy torze rozbił się Piquet. Po tym wydarzeniu na tor wyjechał safety car. W dużej mierze dzięki temu wyścig wygrał Alonso, który na chwilę przed wypadkiem Piqueta był w boksach. Tuż po wyścigu Piquet twierdził, że wypadek był jego błędem.

Po tym, jak Piquet został zwolniony z zespołu Renault po Grand Prix Węgier 2009, ujawnił on, że został poproszony przez zespół o spowodowanie wypadku po to, by poprawiła się pozycja Alonso w wyścigu. Spowodowało to, iż FIA (ciało zarządzające Formułą 1) rozpoczęła śledztwo w tej sprawie. Po jego przeprowadzeniu okazało się, że oświadczenia Piqueta okazały się prawdą. 21 września 2009 roku FIA oświadczyła, że Flavio Briatore (ówczesny szef Renault F1), Pat Symonds (ówczesny dyrektor wykonawczy Renault F1) i Nelson Piquet jr umówili się na spowodowanie wypadku, a żaden inny członek zespołu (włącznie z Alonso) nie był w to zaangażowany. O planach Flavio Briatore, Nelsona Piqueta i Pata Symondsa wiedział jednakże jeszcze "świadek X"[1]. To właśnie jego zeznania miały być głównym dowodem w sprawie. Istnieją podejrzenia, że świadkiem "X" mógł być Fernando Alonso lub inżynier wyścigowy Nelsona Piqueta jra[potrzebny przypis]. Renault przyznało się do winy i zostało ukarane wykluczeniem z uczestnictwa w Mistrzostwach Świata Formuły 1, przy czym kara została zawieszona na 2 lata. Zabroniono także Briatore i Symondsowi angażować się w serie nadzorowane przez FIA, przy czym Briatore na zawsze, a Symondsowi na pięć lat[2].

Pięć dni wcześniej, tj. 16 września, Briatore i Symonds odeszli z zespołu.

Tło

Renault F1

Osobny artykuł: Renault F1.

Zespół Renault F1 w 2000 roku wykupił zespół Benetton, którym do 1997 roku zarządzał Flavio Briatore, a w sezonie 2002 zastąpił Benettona, wtedy też szefem tego zespołu został ponownie Briatore. Wypromował on także Fernando Alonso, który zadebiutował w 2001 roku w zespole Minardi, a w latach 2005 - 2006 został mistrzem świata, jeżdżąc w Renault. Dyrektorem wykonawczym Renault został Pat Symonds, pracujący wcześniej w Tolemanie, a następnie Benettonie. W sezonie 2008 drugim kierowcą Renault został Nelson "Nelsinho" Piquet jr (jego ojcem jest trzykrotny mistrz świata Formuły 1, Nelson Piquet sr) który od października 2006 roku był związany kontraktem z firmą menedżerską Briatore, FFBB[3]. Przed Grand Prix Singapuru 2008 Renault nie zdołało wygrać wyścigu przez prawie dwa lata; mówiło się wtedy, że Renault prawdopodobnie odejdzie z Formuły 1[4].

Grand Prix Singapuru 2008

Grand Prix Singapuru było 15 eliminacją Mistrzostw Świata Formuły 1 sezonu 2008. Wyścig miał miejsce 28 września i był pierwszym nocnym wyścigiem w historii Formuły 1[5]. Kierowcy Renault spisali się słabo w kwalifikacjach – Alonso był 15., a Piquet 16.[6].

W trakcie wyścigu Alonso jako pierwszy zjechał do boksów na tankowanie i zmianę opon, co miało miejsce na 12 okrążeniu; po powrocie na tor znalazł się na końcu stawki[7]. Mając lekki bolid, szybko wyprzedzał konkurentów. Na 14 okrążeniu, w zakręcie nr 17, rozbił się Piquet. Z uwagi na to, iż blisko tego zakrętu nie było dźwigu, a bolid Brazylijczyka stwarzał duże niebezpieczeństwo, na torze pojawił się safety car[8].

W sezonie 2008 jeden z przepisów mówił, że nie wolno tankować samochodu, gdy na torze znajduje się safety car.

Większość kierowców będących na początku wyścigu w czołówce ukończyła go za Alonso i innymi wolniejszymi kierowcami, których trudno wyprzedzić na wąskim i wolnym ulicznym torze, jakim jest Singapore Street Circuit.

Po wyścigu Alonso powiedział:

To fantastyczny rezultat – moje pierwsze podium w tym sezonie; pierwsze zwycięstwo i jestem bardzo zadowolony, choć prawdopodobnie zajmie to kilka dni, zanim zdam sobie w pełni sprawę z tego, co osiągnęliśmy. Wygranie tutaj grand prix po prostu wydawało się niemożliwe, ponieważ straciliśmy szansę wczoraj podczas kwalifikacji, ale dzisiaj mieliśmy dużo szczęścia i jest to świetny wynik dla zespołu. Wybraliśmy bardzo agresywną strategię i mieliśmy trochę szczęścia, ale mieliśmy dobre tempo i samochód był fantastyczny przez cały weekend.[9]

Piquet natomiast skomentował swój wypadek w następujący sposób:

Od startu wyścigu sprawy skomplikowały się, miałem sporo grainingu na oponach i sytuacja stawała się coraz gorsza. Zespół kazał mi cisnąć, co starałem się robić, aż w końcu straciłem kontrolę nad tyłem bolidu. Uderzyłem dość mocno w bandę, ale jestem cały. Jestem bardzo rozczarowany z mojego wyścigu, ale oczywiście niezmiernie się cieszę z sukcesu zespołu tego wieczoru.[9]

Felipe Massa - prowadził w wyścigu do momentu wypadku Piqueta.

Nie podjęto żadnych działań z związku z wypadkiem Piqueta, między innymi dlatego, że sam Piquet twierdził, że wypadek popełnił na skutek błędu[10]. Briatore i Symonds po wyścigu pochwalili Alonso za "wspaniałą taktyczną jazdę" i określili jego zwycięstwo jako przykład szczęśliwego zbiegu okoliczności[11]. Dziennikarz Joe Saward pisał na stronie grandprix.com, że "niektórzy cynicy" podważali incydent, ale nie brano ich zdania pod uwagę, gdyż "każdy chce wierzyć, że żaden zespół nie byłby tak zdesperowany, by wbić samochód wraz z kierowcą w ścianę"[11][12]. Według brazylijskiej telewizji Globo TV Felipe Massa po wyścigu udał się do Briatore i spytał go o wypadek (do momentu wypadku Piqueta w wyścigu prowadził właśnie Massa, wyścig ostatecznie ukończył na 13 pozycji). Prezydent FIA Max Mosley zaznaczył, że w sporcie nie powinno być akcji opartych na spekulacjach[4].

Piquet jr opuszcza Renault

W sezonie 2008 tytuł mistrza świata w klasyfikacji zdobył brytyjski kierowca Lewis Hamilton, a wśród konstruktorów zespół Scuderia Ferrari. Alonso zakończył sezon na piątej pozycji z 61 punktami, a Piquet na dwunastej, uzyskawszy punktów 19. Mimo plotek Piquet nie opuścił zespołu, podpisując kontrakt z Renault na sezon 2009[13]. Po 10 wyścigach sezonu 2009 Piquet nie zdołał uzyskać ani jednego punktu, a 3 sierpnia potwierdził, że został zwolniony z Renault[14]. Po odejściu Piquet ostro krytykował zespół Renault i jego szefa, Flavio Briatore[15]. W zespole Renault na stanowisku kierowcy Piqueta zastąpił Francuz Romain Grosjean[16].

Oskarżenia Piqueta

Wstępne zeznania i śledztwo

30 sierpnia brazylijska telewizja Globo TV ujawniła, że Nelson Piquet jr został zobowiązany do spowodowania wypadku podczas wyścigu w Singapurze[10]. Ciało zarządzające Formułą 1, FIA, natychmiast ogłosiło, że zostanie rozpoczęte dochodzenie w sprawie wydarzeń podczas Grand Prix Singapuru 2008[17].

Renault oskarżone

4 września, po śledztwie dokonanym przez FIA, Renault zostało formalnie oskarżone o ustawienie wyników o Grand Prix Singapuru oraz spiskowanie z Piquetem[7]. W oświadczeniu FIA napisała, że oskarżenie dotyczy naruszenia art. 151c Międzynarodowego Kodeksu Sportowego, ponieważ "zespół spiskował ze swoim kierowcą, Nelsonem Piquetem jrem, w celu umyślnego spowodowania wypadku podczas Grand Prix Singapuru 2008, by na tor wyjechał samochód bezpieczeństwa, co zadziałało na korzyść drugiego kierowcy, Fernando Alonso"[18]. Zespół został wezwany na nadzwyczajne zebranie Światowej Rady Sportów Motorowych FIA, które miało odbyć się w Paryżu 21 września, kilka dni przed Grand Prix Singapuru 2009[7]. Renault oświadczyło, że aż do momentu przesłuchania nie będzie komentować sprawy[18].

Przecieki dowodów

10 września Piquet jr po raz drugi zeznawał dla FIA[19]. W tym samym dniu strona f1sa.com ujawniła zapis pierwszej rozmowy Piqueta z FIA, która miała miejsce 30 lipca[20]. Na pytanie o jej autentyczność Max Mosley odpowiedział: "Nie widziałem niczego, co uważam za fałszerstwo"[21]. Z zapisu wynika, iż Piquet powiedział FIA, że Briatore i Symonds poprosili go o rozbicie się na konkretnym zakręcie[19]. Alonso zaprzeczył, jakoby wiedział o planach Piqueta, powiedział także: "Nie mogę sobie wyobrazić tych rzeczy, tych sytuacji. To coś, czego nigdy mój umysł nie przyjmie"[22]. Nelson Piquet sr stwierdził, że wątpi, by Alonso nie wiedział o spisku. Kwestionując sens startu z niewielką ilością paliwa i tankowania we wczesnej fazie wyścigu, powiedział:

Fernando wiedział o wszystkim, nie mógł tego zignorować. Jeśli startujesz z 15 pozycji na ulicznym torze, nie ma sensu jechać z małą ilością paliwa. Najwyżej wyprzedzisz dwa, trzy samochody i po ostatnim postoju pozostaniesz tam, gdzie byłeś.[23]

W trakcie dochodzenia przed rozprawą Światowej Rady Sportów Motorowych, Alonso został zwolniony przez FIA z jakiejkolwiek winy[24]. 11 września Max Mosley oświadczył, że wobec Piqueta jra nie zostaną wyciągnięte żadne konsekwencje, nawet gdyby zespół Renault został uniewinniony[21].

Renault rozpoczyna działania prawne

W tym samym dniu zespół Renault F1 oświadczył, że ma zamiar podjąć działania prawne względem Nelsona Piqueta jra i jego ojca. W oświadczeniu napisano:

[...] Dzisiaj ING Renault F1 Team i jego dyrektor naczelny Flavio Briatore osobiście chcą oświadczyć, że wszczęli we Francji postępowanie karne przeciwko Nelsonowi Piquetowi jrowi oraz Nelsonowi Piquetowi srowi, dotyczące tworzenia fałszywych zarzutów i związane z próbą szantażu zespołu, co miałoby pozwolić panu Piquetowi jrowi na jazdę w zespole do końca sezonu 2009.[19]

Piquet jr odpowiedział:

Jako że mówię prawdę, nie muszę się niczego obawiać, czy to ze strony zespołu Renault, czy ze strony pana Flavio Briatore, a jednocześnie jestem świadom władzy i wpływów tych, przeciwko którym zostało wszczęte śledztwo oraz ogromnymi zasobami, którymi dysponują. Nie dam się ponownie zastraszyć w celu podjęcia decyzji, której będę żałował.[25]

14 września immunitet zaoferowano również Patowi Symondsowi, jeśli przekaże on FIA szczegóły dotyczące spisku[26]. Symonds powiedział, że pomysł celowego spowodowania wypadku wyszedł od Piqueta jra[24].

15 września dziennik The Times opublikował fragmenty rozmów radiowych między m.in. Piquetem, Alonso, Symondsem i Briatore przed i po wyścigu[26][27].

Briatore i Symonds opuszczają Renault

16 września zespół Renault F1 ogłosił, że nie zamierza podczas nadzwyczajnego zebrania Światowej Rady Sportów Motorowych spierać się z nią o oskarżenia o ustawienie wyniku. W tym samym dniu zespół oświadczył, że odeszli z niego Flavio Briatore i Pat Symonds[28]. W oświadczeniu napisano:

ING Renault F1 Team nie będzie spierać się z ostatnimi oskarżeniami ze strony FIA w sprawie Grand Prix Singapuru 2008. Zespół chce także poinformować, że jego szeregi opuścili dotychczasowy dyrektor zarządzający Flavio Briatore i szef działu inżynierii Pat Symonds. Przed pojawieniem się na posiedzeniu Światowej Rady Sportów Motorowych FIA w Paryżu w dniu 21 września, zespół nie będzie udzielać dalszych komentarzy.[28]

FIA potwierdziło, że nadzwyczajne zebranie 21 września będzie miało miejsce, i że sankcje wobec Renault są nadal możliwe[29]. Dzień po oświadczeniu Renault Briatore potwierdził, że nie jest szefem zespołu, a odszedł, ponieważ "próbował ratować zespół" oraz "to jego obowiązek"[30][31].

Zebranie Światowej Rady Sportów Motorowych

Nadzwyczajne zebranie Światowej Rady Sportów Motorowych odbyło się 21 września w Paryżu. Po 90 minutach Rada wydała werdykt, na mocy którego zespół Renault F1 został trwale wykluczony z Mistrzostw Świata Formuły 1; karę zawieszono na dwa lata. Ponadto Flavio Briatore otrzymał dożywotni zakaz angażowania się w serie nadzorowane przez FIA, a Pat Symonds otrzymał taki zakaz, ale na pięć lat. W związku z karą nałożoną na Briatore nie będą odnawiane superlicencje kierowcom, którzy zdecydują się na dalszą współpracę z jego firmą menedżerską (są to m.in. Fernando Alonso, Mark Webber, Heikki Kovalainen, Romain Grosjean czy Witalij Pietrow). Alonso został oczyszczony z podejrzeń o udział w spisku[2].

  1. Marek Roczniak: Był drugi świadek zeznający przeciwko Briatore i Symondsowi (pol.). Wyprzedź Mnie!, 22 września 2009. [dostęp 24 września 2009].
  2. a b Marek Roczniak: Renault ukarane wykluczeniem z F1 w zawieszeniu na dwa lata (pol.). Wyprzedź Mnie!, 21 września 2009. [dostęp 22 września 2009].
  3. Nelson Piquet Sr to begin court fight against Flavio Briatore (ang.). The Times, 18 września 2009. [dostęp 22 września 2009].
  4. a b Q and A: why Renault face race-fixing allegations and other questions (ang.). The Telegraph, 17 września 2009. [dostęp 22 września 2009].
  5. Renault blames Briatore & Symonds (ang.). BBC Sport. [dostęp 22 września 2009].
  6. SingTel Singapore Grand Prix 2008 - Łączny wynik kwalifikacji (pol.). Wyprzedź Mnie!. [dostęp 22 września 2009].
  7. a b c FIA charges Renault over Nelson Piquet Jr crash in Singapore (ang.). The Guardian, 4 września 2009. [dostęp 22 września 2009].
  8. A 17-es kanyarban ütközz, ott nincs daru (węg.). Sport Géza, 10 września 2009. [dostęp 22 września 2009].
  9. a b SingTel Singapore Grand Prix 2008 - Wypowiedzi po wyścigu (pol.). Wyprzedź Mnie!. [dostęp 22 września 2009].
  10. a b FIA investigating F1 crash (ang.). USA Today, 30 sierpnia 2009. [dostęp 22 września 2009].
  11. a b Ed Gorman: A load of utter rubbish from Renault after a "complicated" night for Nelson Piquet (ang.). The Times, 17 września 2009. [dostęp 22 września 2009].
  12. Grand Prix results: Singapore GP, 2008 (ang.). grandprix.com. [dostęp 22 września 2009].
  13. Fernando Alonso and Nelson Piquet to stay with Renault in 2009 (ang.). Daily Telegraph, 5 listopada 2008. [dostęp 22 września 2009].
  14. Angry Piquet confirms Renault exit (ang.). Autosport, 3 sierpnia 2008. [dostęp 22 września 2009].
  15. Renault sack F1 driver Piquet (ang.). Sky News, 4 sierpnia 2008. [dostęp 22 września 2009].
  16. Michał Roszczyn, Marek Roczniak: Renault potwierdza debiut Grosjeana w GP Europy (pol.). Wyprzedź Mnie!, 18 sierpnia 2008. [dostęp 22 września 2009].
  17. F1 launches Singapore race probe (ang.). BBC Sport. [dostęp 22 września 2009].
  18. a b Jonathan Noble: Renault summoned by FIA's WMSC (ang.). Autosport, 4 września 2009. [dostęp 22 września 2009].
  19. a b c Renault to start legal action against Nelson Piquet Jr over crash claims (ang.). The Times, 11 września 2009. [dostęp 22 września 2009].
  20. Transcript of Nelson Piquet Jr's statement to the FIA (ang.). Eurosport, 10 września 2009. [dostęp 22 września 2009].
  21. a b Nelson Piquet Jr granted immunity from prosecution in Renault 'crash-gate' scandal (ang.). The Times, 11 września 2009. [dostęp 22 września 2009].
  22. Alonso 'surprised' by fix claim (ang.). BBC Sport. [dostęp 22 września 2009].
  23. Michał Roszczyn, Marek Roczniak: Alonso wiedział o planach Renault? (pol.). Wyprzedź Mnie!, 14 września 2009. [dostęp 22 września 2009].
  24. a b Q& A: what will be the fallout from the Renault Fomula One race-fixing scandal? (ang.). The Telegraph. [dostęp 22 września 2009].
  25. Renault to launch Piquet lawsuit (ang.). BBC Sport. [dostęp 22 września 2009].
  26. a b Singapore transcript reveals Flavio Briatore's anger at Nelson Piquet (ang.). The Guardian, 15 września. [dostęp 22 września 2009].
  27. ‘Nelson Piquet Jr’s had a crash. It’s huge. Is he all right? Is he all right?’ (ang.). The Times, 15 września. [dostęp 22 września 2009].
  28. a b Marek Roczniak: Briatore i Symonds odeszli z Renault (pol.). Wyprzedź Mnie!, 16 września. [dostęp 22 września 2009].
  29. Briatore out over Renault fix row (ang.). BBC Sport. [dostęp 22 września 2009].
  30. Robert Dineen: Renault chief admits 'Crashgate' has damaged company (ang.). The Times, 17 września. [dostęp 22 września 2009].
  31. Briatore: I did it for Renault (ang.). Sky Sports. [dostęp 22 września 2009].

Szablon:Link GA