Czworolist pospolity

Czworolist pospolity
Ilustracja
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Podkrólestwo naczyniowe
Nadgromada nasienne
Gromada okrytonasienne
Klasa jednoliścienne
Rząd trójlistowce
Rodzina trójlistowate
Rodzaj czworolist
Nazwa systematyczna
'Paris quadrifolia L.
Gatunek trujący.svg

Czworolist pospolity (Paris quadrifolia L.) - gatunek byliny wg systemu Reveala należący do rodziny trójlistowatych, w innych systemach do rodziny melantkowatych lub liliowatych. Czworolist pospolity występuje na terenie Europy (z wyjątkiem Niziny Węgierskiej i północnych wysp), Małej Azji, oraz syberyjskiej części Azji. Jest to gatunek pospolity na terenie całej Polski.[1]


Charakterystyka

Pokrój 
Bylina wysokości 10-40 cm.
Łodyga 
Prosto wzniesiona, naga, ulistniona tylko w górnej części. Kłącze długie, czołgające się, pokryte łuskami.
Liście i kwiat
Liście 
U szczytu łodygi cztery bezogonkowe liście ułożone okółkowo. Blaszka liściowa eliptyczna do eliptycznie lancetowatej, zaostrzona, siatkowato unetwiona.
Kwiaty 
Osadzone pojedynczo na szczycie łodygi, długoszypułkowe, przeważnie czterokrotne. Działki okwiatu w liczbie 8-10 odstające, zewnętrzne jasnozielone i lancetowate, wewnętrzne żółtozielone, mniejsze, równowąskie. Pręciki o krótkich nitkach, po 6-10, otaczają 4-5komorowy, kulisty słupek z 4-5 szyjkami. Kwitnie w maju.
Owoce 
Wielonasienne, niebieskoczarne jagody o średnicy 1 cm. Nasiona brunatne, o prawie półkolistym kształcie, roznoszone przez ptaki (ornitochoria).
Biotop, wymagania 
Występuje od niżu po średnie położenia górskie. Jest rośliną azotolubną. Preferuje gleby głębokie i zasobne w składniki mineralne. Rośnie w podmokłych lasach liścsiastych i mieszanych. W klasyfikacji zbiorowisk roślinnych gatunek charakterystyczny dla O. Fagetalia.[2]
Owoc

Roślina trująca - wszystkie części rośliny są trujące. Najwyższe stężenie substancji trujących jest w kłączu i owocach. Czworolist zawiera paridynę i parystyfninę, które podrażniają żołądek i jelita. Objawami zatrucia są bóle głowy, zaburzenia trawienia i zwężenie źrenic.

Zastosowanie

  • W niektórych krajach stosowana jako roślina lecznicza. Odwary używane były do przemywania ran i przeciw stanom zapalnym.

Ciekawostki

Kwiat czworolistu nie wytwarza nektaru, jednak dużym i barwnym słupkiem, który swoim wyglądem naśladuje kawałek mięsa lub duży miodnik, zwabia zwabia padlinożerne muchówki. Nie zapewnia im żadnych korzyści, ale zwabione muchówki dokonują jego zapylenia. Botanicy nazywają takie kwiaty zwodniczymi. Kwiat jest przy tym wybitnie przedsłupny, co zapewnia roślinie zapylenie krzyżowe. [1]

Zobacz też : owoce trujące.

Przypisy

  1. a b Tadeusz Traczyk: Rośliny lasu liściastego. Warszawa: PZWS, 1959.
  2. Władysław Matuszkiewicz: Przewodnik do oznaczania zbiorowisk roślinnych Polski. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14439-4.