Dąb Sobieskiego w Łężczoku

Dąb Sobieskiego
POL Pomnik Przyrody.svg pomnik przyrody ustanowiony {{{data ustanowienia}}}
Ilustracja
{{{opis zdjęcia}}}
Państwo {{{państwo}}}
Lokalizacja {{{lokalizacja}}}
Nazwa systematyczna Dąb szypułkowy
Położenie na mapie brak
Mapa lokalizacyjna brak
Brak mapy: {{państwo dane {{{państwo}}} | mapa/core | wariant = {{{państwo}}} }}
Brak współrzędnych
Nieprawidłowe parametry: {{{{współrzędne}}}}
Położenie na mapie świata
Mapa lokalizacyjna świata
Brak współrzędnych
Nieprawidłowe parametry: {{{{współrzędne}}}}
Nieprawidłowe parametry: {{{{współrzędne}}}|}

Dąb Sobieskiego – ponad 400-letni okaz dębu szypułkowego (Quercus robur) znajdujący się na terenie rezerwatu przyrody Łężczok, na skraju jednej z grobli stawowych, w granicach administracyjnych Raciborza, w pobliżu zabytkowego dworku myśliwskiego. Jego obwód mierzony przy powierzchni ziemi nieznacznie przekracza 850 cm, pierśnica dębu wynosi 690 cm, a wysokość 33 m. Jest najgrubszym i najstarszym drzewem w Raciborzu, rezerwacie Łężczok, a także jednym z trzech najstarszych i najokazalszych drzew parku krajobrazowego o nazwie Cysterskie Kompozycje Krajobrazowe Rud Wielkich. Orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Opolu z dnia 14 kwietnia 1967 roku ustanowiony został pomnikiem przyrody[1][2]. Otoczony jest niewielkim, drewnianym ogrodzeniem[3][4].

Aleja wzdłuż grobli rozdzielającej stawy Grabowiec i Brzeziniak, przy której rośnie dąb nazwana została Aleją Husarii Polskiej. Jest to unikatowa pod względem przyrodniczym alejka, na której wyróżnia się Dąb Sobieskiego. Wiedzie nią również Szlak Husarii Polskiej, czerwony szlak turystyczny łączący miejscowości, którymi w 1683 roku przechodził pochód wojsk pod wodzą Jana III Sobieskiego na odsiecz wiedeńską. Stanowi ona także granicę pomiędzy Raciborzem, a gminą Nędza – dąb znajduje się po jej południowej stronie, będąc w granicach administracyjnych Raciborza[5]. Niedaleko dębu znajduje się również drewniany krzyż, upamiętniający strażnika leśnego zabitego przez kłusownika[3].

Gruby odziomek drzewa na wysokości 3,5 m rozgałęzia się na dwa główne pnie. Dawniej istniał jeszcze trzeci pień, który najprawdopodobniej pod wpływem wiatru został złamany. Do dziś po tym pniu pozostała w drzewie sporych rozmiarów szczelina. W latach 70. XX wieku z własnej inicjatywy zabezpieczył ją betonową plombą leśniczy z Nędzy, Franciszek Polaczek. Około roku 2000 plomba zaczęła się wyraźnie osuwać, aż zapadła się ostatecznie latem 2002 roku, odsłaniając otwór o średnicy metra. Także w latach 70. XX wieku opasano metalowym łańcuchem, na wysokości 10 m dwa pnie, chroniąc je przed rozłamaniem. Podczas kolejnych zabiegów usunięto znaczną część niżej położonych konarów, zmieniając tym samym pokrój drzewa, które dzisiaj do znacznej wysokości pozbawione jest konarów. W latach 1993–1994 zabiegów konserwatorskich na starych dębach w Łężczoku dokonał specjalista od pielęgnacji i ochrony drzew, Stefan Kisielewski. W roku 1998 pracownicy Zakładu Chirurgii i Pielęgnacji Drzew Piotra Kamińskiego z Żor wykonali pełen zakres cięć korony dębu, usunęli blaszane kaptury z miejsc po obciętych konarach i udrożnili ubytki wgłębne. Ponieważ metalowy łańcuch na wysokości 10 m nie gwarantował pełnej ochrony, zamocowano również na wysokości 20 m elastyczną taśmę o wytrzymałości do 8 ton[3].

W 1922 roku cały teren Łężczoka, który wówczas znajdował się w granicach Niemiec objęto ochroną prawną. Po II wojnie światowej Polacy również postanowili chronić ten obszar, ustanawiając go w 1957 roku rezerwatem przyrody. Dziesięć lat później, 14 kwietnia 1967 roku drzewo objęto indywidualną ochroną, ustanawiając je pomnikiem przyrody[3][1].

Swą nazwę dąb wziął od podania, według którego pod drzewem miał zatrzymać się król Jan III Sobieski podczas przemarszu na odsiecz wiedeńską w 1683 r. Autentyczność tego faktu nie jest potwierdzona, aczkolwiek jest to możliwe, gdyż wiadomo, iż 22 sierpnia 1683 r. król nocował w opactwie cysterskim w Rudach, a następnego dnia około południa pojawił się w Raciborzu. Obok dębu przebiega Szlak Husarii Polskiej, wytyczony przypuszczalną trasą przemarszu wojsk polskich[4][6].

Zobacz też

  1. a b Jan Duda: Przyroda Powiatu Raciborskiego (pol.). www.powiatraciborski.pl, 28 lutego 2006. s. 23. [dostęp 2010-10-12].
  2. Rada Miasta ustanowiła pomniki przyrody (pol.). www.raciborz.com.pl, 2 grudnia 2008. [dostęp 2009-12-05].
  3. a b c d Aleksander Żukowski: Sławne drzewa województwa śląskiego. s. 65-68.
  4. a b Jan Duda: Osobliwości przyrodnicze Raciborza. Racibórz: Towarzystwo Miłośników Ziemi Raciborskiej, 2001, s. 112. ISBN 83-911877-3-X. (pol.)
  5. Geoportal. [dostęp 2010-11-10]
  6. Grzegorz Wawoczny: Rezerwat leśno-stawowy Łężczok (pol.). www.nowiny.pl, 27 maja 2005. [dostęp 2009-12-05].

Bibliografia

  • Aleksander Żukowski: Sławne drzewa województwa śląskiego. Czerwionka-Leszczyny: Agencja Reklamowo-Wydawnicza "Vectra", 2006. ISBN 83-922220-2-4.
  • Jan Duda: Osobliwości przyrodnicze Raciborza. Racibórz: Towarzystwo Miłośników Ziemi Raciborskiej, 2001. ISBN 83-911877-3-X. (pol.)

Linki zewnętrzne