Emil Rauer

Emil Ignacy Rauer
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia 31 lipca 1870
Irena, Królestwo Polskie
Data i miejsce śmierci jesień 1943
Warszawa
Zawód, zajęcie przemysłowiec, wojskowy
Odznaczenia
Krzyż Walecznych, Medal Niepodległości, Złoty Krzyż Zasługi, Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski
Ilustracja
Emil Rauer jako dowódca główny Wojskowej Straży Kolejowej
pułkownik
Data i miejsce urodzenia 1870
Irena
Data i miejsce śmierci 13 grudnia 1943
Warszawa
Przebieg służby
Lata służby 1919 - 1920
Główne wojny i bitwy wojna polsko-bolszewicka
Odznaczenia
Krzyż Walecznych, Medal Niepodległości,
Emil Rauer odznaczany orderem Polonia Restituta przez gen. Kazimierza Sosnkowskiego
Członkowie Związku byłych Uczestników Wojskowej Straży Kolejowej, prezes Emil Rauer w środku

Emil Ignacy Rauer (31 lipca 1870, Irena – 13 grudnia 1943, Warszawa) – przemysłowiec, wojskowy, działacz społeczny i niepodległościowy.

Dzieciństwo i młodość

Emil Rauer urodził się 31 lipca 1870 miejscowści Irena w powiecie puławskim (wtedy nowoaleksandryjskim) jako syn Karola Rauera i Marii z Pilnych. Do szkoły średniej uczęszczał w Warszawie, będąc aktywnym uczestnikiem kółek samokształceniowych[1].

Działalność przemysłowa

W 1899 założył w spółce z A. Makowskim firmę wyrobów metalowych, produkującą wieńce i kwiaty metalowe. Firma ta składała się w wytwórni zlokalizowanej w Warszawie (najpierw Al. Jerozolimskie 129, potem Stalowa 47) i sklepów fabrycznych w Warszawie (Senatorska 22), Kijowie i Petersburgu[1]. Firma zdobyła złoty medal za kwiaty metalowe na Wystawie Przemysłu i Rolnictwa w Częstochowie w 1909 roku[2]. Od około 1910 roku Emil Rauer stał się jedynym udziałowcem firmy[1]. W r. 1911 należał do rady Warszawskiego Towarzystwa Wzajemnego Ubezpieczenia Szyb[1]. W lipcu 1914 wraz ze wspólnikiem P. Kozłowskim przejął na własność wytwórnię maszyn młynarskich i kamieni młyńskich na warszawskiej Pradze, która wcześniej należała do zmarłego w 1903 roku Cezarego Skoryny[1][3], ojca jego drugiej żony Jadwigi (ślub 1910)[4]. Firma miała w 1918 zakończyć działalność[3][5]. Jarosław Zieliński podaje, że przedsiębiorstwo działało nadal w okresie międzywojennym, znane jako Towarzystwo Akcyjne Wytwórni Maszyn „Młynotwórnia”[6]. Jak wskazuje artykuł z ówczesnej prasy, stało się w rzeczywistości oddziałem spółki Towarzystwo Akcyjne Wytwórni Maszyn Młyńskich „Młynotwórnia” z siedzibą w Poznaniu[7].

Wraz z innymi osobami założył w 1921 roku firmę Przemysł Metalowy „Granat” Spółka Akcyjna w Warszawie[1]. Jeden z lokali nowej firmy mieścił się pod tym samym adresem Senatorska 22, co wcześniejsza wytwórnia[8]. Produkcja początkowo obejmowała galanterię metalową i zabawki mechaniczne[1]. W 1925 roku „Grant” zakupił zakład przemysłowy w Kielcach i zajął się produkcją elementów amunicji i zapalników oraz granatów ręcznych dla wojska polskiego i na eksport[1][9]. Emil Rauer zasiadał w zarządzie „Granata” aż do 1939 roku[1].

Działalność w „Sokole” i innych organizacjach sportowych

Od 1906 roku Emil Rauer był prezesem założonego przez siebie II gniazda Polskiego Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół” w Warszawie, które po delegalizacji przez władze w czerwcu 1907 przekształcił w Koło Miłośników Sportu[1]. W międzyczasie na pierwszym zjeździe w 1906 roku zdążył zostać wybrany do Wydziału Głównego (odpowiednik Zarządu Głównego) PTG „Sokół” w Królestwie Polskim[10]. Jesienią 1915 założył na Pradze kolejne, VI gniazdo „Sokoła”, którego prezesem pozostawał przez wiele lat[1]. Działał potem nadal we władzach „Sokoła”, m.in. został w 1919 roku wybrany do Zarządu i zorganizował w lipcu 1921 zlot jego członków[1], a w 1920 był prezesem I Oddziału Sokolstwa w Warszawie[10].

Brał udział w założeniu w grudniu 1916 Praskiego Towarzystwa Sportowego i został jego prezesem. Został wybrany na członka rady Bractwa Strzelców Kurkowych w Warszawie (1921), a także na wiceprezesa Zjednoczenia Towarzystw Sportowych i Społecznych i był nim nadal po zmianie nazwy tego towarzystwa w r. 1926 na Zjednoczenie Polskich Stowarzyszeń[1].

Działalność polityczna

Emil Rauer pełnił liczne funkcje na terenie Warszawy. W 1916 był członkiem kierownictwa Sekcji Dostaw Nakazanych Zarządu m. st. Warszawy i inspektorem wydziału Straży Obyczajowej, w w styczniu 1925 został komendantem głównym Straży Ładu i Porządku. W maju 1927 Emil Rauer wszedł do Rady Miejskiej, wybrany z listy Chrześcijańskiej Demokracji i był w Radzie członkiem Komisji Przedmieść i Komisji Wyborczej[1].

W 1916 roku angażował się w przygotowania obchodów 125 rocznicy Konstytucji 3 Maja, a w 1924 był brał udział w przygotowaniu obchodów 130 rocznicy rzezi Pragi. Był też skarbnikiem komitetu Votum Narodowego, budowy kościoła Opatrzności w Warszawie i prezesem komisji finansowej budowy pomnika Jana Kilińskiego[1].

W dziedzinie oświaty, w 1916 był wiceprezesem praskiego koła Polskiej Macierzy Szkolnej (PMS) i przewodniczącym sekcji praskiej wspierającej oświatę Kwesty Majowej. W sierpniu 1917 wszedł do rady opiekuńczej Gimnazjum im. Władysława IV. W latach dwudziestych był członkiem zarządu PMS[1].

Emil Rauer należał do założycieli powstałego w kwietniu 1915 roku Towarzystwa Przyjaciół Pragi i zasiadał potem w jego zarządzie, przy czym był od 1916 roku wiceprezesem, a w latach dwudziestych prezesem. W 1917 roku zakładał Związek Stowarzyszeń Praskich i następnie został jednym z jego wiceprzewodniczących[1].

Służba w formacjach wojskowych

Emil Rauer w lipcu 1914 współorganizował Straż Obywatelską, w której od sierpnia 1915 pełnił funkcję jednego z zastępców komendanta i naczelnika wydziału intendentury. W latach 1916–17 ukończył kolejno kursy podoficerski, oficerski i instruktorski Polskiej Organizacji Wojskowej przy warszawskiej organizacji „Sokół”. W 1918 roku współorganizował Straż Narodową i został komendantem V okręgu; w listopadzie ze swoim oddziałem uczestniczył w rozbrajaniu Niemców[1].

Od początków 1919 r. do końcowych miesięcy 1920 roku Emil Rauer służył w formacjach ochrony kolei. Najpierw na polecenie Ministerstwa Kolei Żelaznych zorganizował Straż Kolejową. Następnie, w kwietniu 1919 została ona przekształcona w Wojskową Straż Kolejową (WSK) z zadaniem ochrony infrastruktury kolejowej. Rauer objął w niej dowództwo na terenie dyrekcji warszawskiej, radomskiej i wileńskiej. W trakcie wojny polsko-radzieckiej w lipcu 1920 walczył w obronie linii kolejowej ze Stanisławowa do Lwowa jako dowódca sześciu kompanii WSK. Po wojnie, pod koniec 1920 roku WSK została wcielona do policji i wówczas Emil Rauer odszedł ze służby[1].

W późniejszym okresie współorganizował Związek Byłych Uczestników WSK i zasiadał w jego władzach, był między innymi jego prezesem. Był także członkiem zarządu głównego Federacji Polskich Związków Obrońców Ojczyzny[1]. W okresie międzywojennym miał stopień pułkownika[11][10].

Życie prywatne

Emil Rauer był żonaty z Bronisławą Car (ślub 21 sierpnia 1897; żona zmarła)[12][4], Jadwigą ze Skorynów, córką przemysłowca i społecznika Cezarego Skoryny (1841-1903) (ślub 9 czerwca 1910; rozwiedzeni)[4] i Heleną z Makowieckich (ślub 26 czerwca 1927)[1].

Polski Słownik Biograficzny podaje, że nie udało się ustalić losów Emila Rauera na początku wojny. Wiadomo, że został aresztowany przez Niemców 10 listopada 1942 i przebywał w więzieniu na Pawiaku. Zwolniony został 10 maja 1943 w takim stanie, że, jako podaje Polski Słownik Biograficzny, zmarł w Warszawie jesienią tego samego roku[1]. Został pochowany na Powązkach, a w rejestrze cmentarnym zapisano jako dzień śmierci 13 grudnia 1943 roku[13].

Był odznaczony m.in. Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski[11], Krzyżem Walecznych, Medalem Niepodległości i Złotym Krzyżem Zasługi[1].

Przypisy

Szablon:Przypisy-lista

  1. a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w Błąd w przypisach: Błąd w składni elementu <ref>. Brak tekstu w przypisie o nazwie PSB
    BŁĄD PRZYPISÓW
  2. Błąd w przypisach: Błąd w składni elementu <ref>. Brak tekstu w przypisie o nazwie GazetaCzestochowska
    BŁĄD PRZYPISÓW
  3. a b Błąd w przypisach: Błąd w składni elementu <ref>. Brak tekstu w przypisie o nazwie PSB_Skoryna
    BŁĄD PRZYPISÓW
  4. a b c Błąd w przypisach: Błąd w składni elementu <ref>. Brak tekstu w przypisie o nazwie Akt2
    BŁĄD PRZYPISÓW
  5. Błąd w przypisach: Błąd w składni elementu <ref>. Brak tekstu w przypisie o nazwie Niedziela
    BŁĄD PRZYPISÓW
  6. Błąd w przypisach: Błąd w składni elementu <ref>. Brak tekstu w przypisie o nazwie Zielinski
    BŁĄD PRZYPISÓW
  7. Błąd w przypisach: Błąd w składni elementu <ref>. Brak tekstu w przypisie o nazwie GazetaBankowa
    BŁĄD PRZYPISÓW
  8. Błąd w przypisach: Błąd w składni elementu <ref>. Brak tekstu w przypisie o nazwie Praga
    BŁĄD PRZYPISÓW
  9. Błąd w przypisach: Błąd w składni elementu <ref>. Brak tekstu w przypisie o nazwie Kielce
    BŁĄD PRZYPISÓW
  10. a b c Błąd w przypisach: Błąd w składni elementu <ref>. Brak tekstu w przypisie o nazwie Sokol1
    BŁĄD PRZYPISÓW
  11. a b Błąd w przypisach: Błąd w składni elementu <ref>. Brak tekstu w przypisie o nazwie Prasa
    BŁĄD PRZYPISÓW
  12. Błąd w przypisach: Błąd w składni elementu <ref>. Brak tekstu w przypisie o nazwie Akt1
    BŁĄD PRZYPISÓW
  13. Błąd w przypisach: Błąd w składni elementu <ref>. Brak tekstu w przypisie o nazwie Powazki
    BŁĄD PRZYPISÓW