Fragmentum Uffenbachianum

Szablon:Manuskrypt biblijny infobox Fragmentum Uffenbachianum lub Codex Ruber (Gregory-Aland no. 0121b) α 1031 (Soden)[1] – fragment greckiego kodeksu uncjalnego Nowego Testamentu na pergaminie, paleograficznie datowany na X wiek. Rękopis przechowywany jest w bibliotece Uniwersytetu w Hamburgu (Cod. 50) w Hamburgu[2]. Pisany jest czerwonym atramentem.

Cytowany jest w krytycznych wydaniach Greckiego Nowego Testamentu.

Opis

Do dnia dzisiejszego zachowały się 2 karty kodeksu (32,5 na 24 cm)[3][a] z tekstem Listu do Hebrajczyków (1,1-4,3; 12,20-13,25)[2].

Tekst pisany jest w dwóch kolumnach na stronę, w 45 linijkach w kolumnie[2], pisany małą, elegancką semi-uncjałą, czerwonym atramentem[4], co jest rzadkością[5]. Litery Beta oraz Tau są nienaturalnie wielkie w stosunku do liter otaczających; stosuje ligatury dla λλ oraz τω[5].

Trzykrotnie występuje błąd iota adscriptum, występuje błąd N efelkystikon[4]. Raz występuje znak zapytania (;), w Heb 3,7; ST-owe cytaty oznakowane zostały przy pomocy odwróconego comma (>)[6]. Akcenty i przydechy stosowane są poprawnie[4].

Kształt liter kodeksu reprezentuje etap pośredni pomiędzy uncjałą a minuskułą, początkowo kodeks klasyfikowany był jako minuskuł. Wettstein umieścił go wśród minuskułów pod numerem 53 (w grupie rękopisów Listów Pawłowych). Tregelles argumentował, że kształt liter jest bliższy uncjale niż minuskule, Scrivener był zdania, że z wielkim trudem mogą zostać uznane za semi-uncjałę[6]. Tischendorf uznał za uncjałę i wciągnął go na listę uncjalnych kodeksów (majuskułowych)[1] i w taki sposób kodeks jest klasyfikowany po dziś dzień[2][3]. Zuntz ocenił, że jest to uncjała ponad wszelką wątpliwość, stosowana w wieku X i później, w notach marginalnych[5].

Tekst

Tekst kodeksu reprezentuje mieszaną tradycję tekstualną. Kurt Aland zaklasyfikował go do kategorii III[2]. Tekst jest pokrewny dla rodziny tekstualnej związanej z minuskułem 1739[7].

W Hebrajczyków 2,9 przekazuje wariant χωρὶς θεοῦ (bez Boga) zamiast χάριτι θεοῦ (przez łaskę Boga). Wariant jest wspierany przez 424c, 1739, Peszittę; ponadto wariant ten występuje w pismach Orygenesa, Teodora z Mopsuestii, Ambrożego z Mediolanu, Hieronima, Fulgentiusa, Theodoreta[8][9].

Historia

Datowanie kodeksu w oparciu o paleograficzne przesłanki nie jest łatwe. Griesbach datował kodeks na wiek X lub XI[10], Scrivener na X wiek[6], Gregory na IX wiek[4], Zuntz na XII wiek[5]. Aland datował kodeks na X wiek. W ten sam sposób datuje go obecnie INTF[3].

Rękopis pochodzi z Włoch, niegdyś należał do H. van der Merk, w 1712 przybył do Hagi[4]. Należał do Uffenbacha (stąd nazwa Fragmentum Uffenbachianum), Wolfa, a po jego śmierci w 1739 roku przekazany został dla biblioteki publicznej w Hamburgu[11].

Rękopis był badany i opisywany przez: Maiusa, Wettsteina, Griesbacha, oraz Bengela. Griesbach porównał go z fragmentem przechowywanym w Londynie (oznaczany jako 0121a) i uznał, że należały do tego samego rękopisu, ponieważ oba są pisane czerwonym atramentem, w dwóch kolumnach na stronę i podobną uncjałą[10]. Tekst fragmentu wydał w roku 1800 Henke[12]. Wydanie to nie spotkało się z uznaniem i dlatego Tregelles kolacjonował tekst rękopisu dwukrotnie. Konstanty Tischendorf opublikował jego tekst w 1855 roku, a następnie w 1861, w którym to wydaniu poprawił 5 błędów z poprzedniego wydania[13].

Tischendorf oznakował go przy pomocy siglum M. Gregory w 1908 roku dał mu siglum 0121[1]. Dawniej był klasyfikowany razem z kodeksem 0121a jako ten sam rękopis. Birdsall, w 1960 roku wykazał, że oba fragmenty wyszły spod innej ręki i należały do odrębnych rękopisów[14]. Odtąd klasyfikowany był pod siglum 0121b, aż do 26 wydania Nestle-Alanda. Niedługo potem odkryto kodeks 0243, z tekstem 1. Listu do Koryntian. Badania wykazały, że należał do tego samego rękopisu co 0243[3]. W 27 wydaniu Novum Testamentum Graece Nestle-Alanda (NA27) 0121b włączony został do kodeksu 0243, a 0121a otrzymał siglum 0121[15].

Zobacz też

  1. Według Alanda 26 × 21 cm (K. Aland, B. Aland: The Text of the New Testament: An Introduction to the Critical Editions and to the Theory and Practice of Modern Textual Criticism. przeł. Erroll F. Rhodes. Michigan: William B. Eerdmans Publishing Company, 1995, s. 121. ISBN 978-0-8028-4098-1. (ang.)).
  1. a b c Caspar René Gregory: Die griechischen Handschriften des Neuen Testament. Leipzig: J. C. Hinrichs'sche Buchhandlung, 1908, s. 41.
  2. a b c d e K. Aland, B. Aland: The Text of the New Testament: An Introduction to the Critical Editions and to the Theory and Practice of Modern Textual Criticism. przeł. Erroll F. Rhodes. Michigan: William B. Eerdmans Publishing Company, 1995, s. 121. ISBN 978-0-8028-4098-1. (ang.)
  3. a b c d INTF: Kodeks 0121b (GA). W: Liste Handschriften [on-line]. Münster Institute. [dostęp 2012-05-10].
  4. a b c d e Caspar René Gregory: Textkritik des Neuen Testaments. T. 1. Leipzig: J. C. Hinrichs, 1900, s. 117.
  5. a b c d G. Zuntz: The Text of the Epistles. London: Wipf & Stock Publishers, 1953, s. 287.
  6. a b c Frederick Henry Ambrose Scrivener: A Plain Introduction to the Criticism of the New Testament. Edward Miller. T. 1. London: George Bell & Sons, 1894 (reprint 2005), s. 185.
  7. G. Zuntz: The Text of the Epistles. London: Wipf & Stock Publishers, 1953, s. 74.
  8. Bruce M. Metzger: A Textual Commentary on the Greek New Testament. Stuttgart: Deutsche Bibelgesellschaft, United Bible Societies, 2001, s. 594.
  9. UBS3, s. 750.
  10. a b J.J. Griesbach: Symbolae criticae ad supplendas et corrigendas variarum N. T. lectionum collectiones. Halle: 1793, s. 164–166.
  11. T. H. Horne, An Introduction to the Critical Study and Knowledge of the Holy Scriptures, (New York, 1852), vol. 1852, p. 237.
  12. Frederick Henry Ambrose Scrivener: A Plain Introduction to the Criticism of the New Testament. Edward Miller. T. 1. London: George Bell & Sons, 1894 (reprint 2005), s. 184.
  13. Konstantin von Tischendorf: Anecdota sacra et profana. Leipzig: 1861, s. 177–205.
  14. J. Neville Birdsall. The Two Fragments of the Epistles designated M (0121). „JTS”. XI, s. 336–338, 1960. 
  15. Eberhard et Erwin Nestle: Novum Testamentum Graece. communiter ediderunt: B. et K. Aland, J. Karavidopoulos, C. M. Martini, B. M. Metzger. Wyd. 27. Stuttgart: Deutsche Bibelgesellschaft, 2001, s. 698, 702. ISBN 978-3-438-05100-4.

Bibliografia

  • Konstantin von Tischendorf: Anecdota sacra et profana. Leipzig: 1861, s. 177–205.
  • J. Neville Birdsall. The Two Fragments of the Epistles designated M (0121). „JTS”. XI, s. 336–338, 1960. 

Linki zewnętrzne

  • INTF: Kodeks 0243 (GA). W: Liste Handschriften [on-line]. Münster Institute. [dostęp 2012-05-10].
  • R. Waltz, Uncial 0121b, Encyclopedia of Textual Criticism