Głaz narzutowy przy ulicy Wojska Polskiego w Sulechowie

Głaz narzutowy przy ulicy Wojska Polskiego w Sulechowie
POL Pomnik Przyrody.svg pomnik przyrody ustanowiony 19 maja 2006
Ilustracja
{{{opis zdjęcia}}}
Państwo  Polska
Lokalizacja {{{lokalizacja}}}
Nazwa systematyczna głaz narzutowy
Obwód 1120 cm
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Brak współrzędnych
Nieprawidłowe parametry: {{{{współrzędne}}}}
Nieprawidłowe parametry: {{{{współrzędne}}}|}

Głaz narzutowy przy ulicy Wojska Polskiego w Sulechowie, czasem nazywany także Kamieniem Schrecka – granitowy głaz narzutowy znajdujący się na skwerze między ulicami Wojska Polskiego i Zielonej w Sulechowie. Decyzją wojewody lubuskiego nr 29 z dnia 19 maja 2006 roku głaz został objęty ochroną jako pomnik przyrody.

Głaz narzutowy przy ulicy Wojska Polskiego w Sulechowie jest jednym ze 102 pomników przyrody znajdujących się na terenie gminy Sulechów, w tym jednym z 14 tego typu obiektów w mieście (jest także jedynym głazem narzutowym w mieście, który został uznany za pomnik przyrody)[1]. Ma 1120 centymetrów obwodu i 165 centymetrów wysokości, co czyni go drugim największym głazem na terenie gminy[2].

Charakterystyka

Głaz narzutowy znajduje się na skwerze u zbiegu ulic Wojska Polskiego i Zielonej na terenie działki numer 464 w Sulechowie. Ma 1120 centymetrów obwodu i 162 centymetry wysokości[3]. Eratyk jest masywnym granitem różowym średnioziarnistym. W jego skład mineralny wchodzą: kwarc przezroczysty, jasnoszary, skalenie różowe, izometryczne, oraz niewielkie ilości blaszek biotytu[4].

Historia

Pierwsze pisemne wzmianki o głazie pojawiły się w kronice miasta z 1756 roku[5]. Początkowo znajdował się na północnym odcinku obecnej ulicy Brzozowej w Sulechowie. W 1938 roku podjęto decyzję o zmianie jego położenia i przetransportowanie go w pobliże sulechowskich koszar w celu poprawy estetyki miasta, a w szczególności rejonu w pobliżu obiektów wojskowych. Aby umożliwić zmianę położenia eratyka skonstruowano cztery specjalne drewniane płozy (o przekroju poprzecznym 30 x 30 cm), które miały się przesuwać po metalowych rolkach o średnicy 6 cm, na których je umieszczono. W celu podniesienia głazu sprowadzono cztery wciągarki, których udźwig (każdej z osobna) wynosił około 10 ton. W czasie podnoszenia kamienia dokonano pomiaru jego wagi, która wyniosła około 650 cetnarów. Aby umożliwić przesuwanie głazu wykorzystano 1 maszynę i 2 ciągniki gąsienicowe, a pod metalowe wałki wkładano drewniane bale, który umożliwiały przesuwanie głazu. W sumie w ten sposób przesunięto go o około 500 metrów i umiejscowiono na skwerze, gdzie obecnie się znajduje[6].

W latach 70. XX wieku na szczycie głazu dobudowano skonstruowaną z otoczaków miniaturę zamku z murem obronnym[7]. W zamyśle twórców miała ona zdobić eratyk, a swoją formą przypominać budowlę z czasów legendarnego Sulecha/Schrecka[6].

Podstawę prawną dla ochrony pomnikowej głazu stanowi decyzja wojewody lubuskiego Marka Asta o numerze 29 z dnia 19 maja 2006 roku[8].

Legenda

Miniatura zamku dobudowana na szczycie głazu w latach 70. XX wieku.

Z głazem związana jest jedna legenda, mówiąca o jego pochodzeniu i pierwotnym położeniu. Została ona opublikowana w 1926 roku w dziele „Abritz zur Heimatkunde des Kreises Züllichau – Schwiebus” autorstwa Gustava Zerndta. Mówi ona o olbrzymie Schrecku, mającym niegdyś zamieszkiwać tereny w pobliżu Sulechowa. Schreck miał przez długi czas nosić w swoim bucie głaz, by podczas jednego ze spacerów zauważyć, że ten go uciska. Wówczas to miał on ściągnąć but i wytrząsnąć z niego kamień, który wylądował na północnym odcinku obecnej ulicy Brzozowej w Sulechowie[9]. Od tej opowieści początek swój wzięła nieoficjalna nazwa głazu – „Kamień Schrecka”[5].

Zobacz też

  1. WALORY TURYSTYCZNE GMINY (pol.). sulechow.pl. [dostęp 2012-06-16].
  2. Marek Maćkowiak: Szlakiem „Pomników Przyrody” (pol.). sth-stowarzyszenie.za.pl. [dostęp 2012-06-16].
  3. REJESTR POMNIKÓW PRZYRODY (pol.). sth-stowarzyszenie.za.pl. s. 5. [dostęp 2012-06-16].
  4. Marek Maćkowiak: WALORY PRZYRODNICZE GMINY SULECHÓW. (pol.). sth-stowarzyszenie.za.pl. s. 2. [dostęp 2012-06-16].
  5. a b Głaz narzutowy (pol.). miedzyodraabobrem.pl. [dostęp 2012-06-16].
  6. a b Leon Okowiński: Środowisko geograficzno-przyrodnicze gminy Sulechów. Sulechów: ZM DRUK Zenon Makowski, 2002, s. 99-100. ISBN 83-917045-1-3.
  7. Pomniki przyrody (pol.). sulechow.pl. [dostęp 2012-06-16].
  8. ROZPRZĄDZENIE NR 29 WOJEWODY LUBUSKIEGO. „Dziennik Urzędowy Województwa Lubuskiego”, s. 8-10, 2006-06-05. Wojewoda Lubuski. ISSN 0860-2042 (pol.). 
  9. Co opowiadało się o olbrzymie Schrecku. „Biuletyn Informacyjny Miasta i Gminy Sulechów”, s. 2, 2007. ISSN 1642-4506. 

Bibliografia