Gustav Wied

Gustav Wied
Tablica pamiątkowa na domu, w którym Gustav Wied mieszkał po przeprowadzce do Roskilde od 1897 do 1900
Dom, w którym Gustav Wied mieszkał po przeprowadzce do Roskilde od 1897 do 1900
Kastellet, dom Gustava Wieda w Roskilde od 1900
Grób Gustava Wieda w Roskilde
Roskilde, popiersie Gustava Wieda, dłuta Elise Brandes
Plac Gustava Wieda w Roskilde

Gustav Wied, właśc. Gustav Johannes Wied (ur. 6 marca 1858 w majątku Holmegaard k. Nakskov, zm. 24 października 1914 w Roskilde)[1] - duński pisarz, prozaik, poeta, dramaturg i krytyk społeczny, przedstawiciel naturalizmu poruszający w swej twórczości drażliwe problemy moralne ówczesnego społeczeństwa i ostro rozprawiający się z pruderią i zakłamaniem duńskiej burżuazji.

Życiorys

Dzieciństwo i młodość

Gustav Wied był synem ziemianina Carla Augusta Wieda (1822-1914)[2] i jego żony Cathrine Caroline z domu Boesen (1831-1910)

Błąd w przypisach: Nieprawidłowy znacznik <ref>. Odnośnik ref z zawartością musi mieć nazwę.
BŁĄD PRZYPISÓW

, córki obywatela ziemskiego. Był jednym z jedenaściorga dzieci, z których przeżyło ośmioro[3]. Urodził się w majątku Holmegaard 6 marca 1858, a 18 lipca tegoż roku został ochrzczony w kościele w pobliskim Branderslev[2]. W młodości, utwierdzony przez rodzinną tradycję, żył w przekonaniu, iż jest spokrewniony z niemiecką rodziną książęcą Wied, a królową Rumunii Elżbietę, nazywał żartobliwie "kuzynką". Spokrewniony z Gustavem pastor Carl Wied przeprowadził jednak wnikliwe badania genealogiczne, które wykluczyły związki krwi między obu rodzinami[4]. W 1873 przyjął konfirmację w kościele w Nakskov. Zdolności i zamiłowanie do literatury odziedziczył po matce, która układała dla syna baśnie i opowieści rozbudzające fantazję małego Gustava. Już jako chłopiec Wied zaczął pisać. Jego droga do literatury usłana była jednak przeszkodami, które nie pozwalały mu zająć się wyłącznie pisarstwem: najpierw od 1873 musiał terminować u księgarza Thierry'ego w Nakskov[5], później w latach 1875-1879 w Kopenhadze u Wøldikego[5]. Mieszkał wtedy, wraz z braćmi Johnem i Carlem, u swojej ciotki Marie. W 1878 jego ojciec przyznał mu miesięczne stypendium w wysokości 50 koron[5] na przygotowanie się do egzaminu maturalnego. W 1879 Gustav pomyślnie złożył pierwszą część egzaminu maturalnego[5], lecz w rok później nie udało mu się zdać drugiej części egzaminu. W 1881 musiał podjąć pracę pisarza w kancelarii adwokackiej[5], a w 1882 ponownie przystąpił do matury, którą po raz drugi nie zdał. W maju 1883 objął posadę nauczyciela domowego w majątku Overgaard[5], a w październiku tego roku stanął przed komisją poborową, która jednak uznała go za niezdolnego do służby wojskowej[5]. Trzecia próba zdania matury, do której Wied przystąpił w 1884 zakończyła się kolejnym niepowodzeniem[5]. W 1885 rodzice Gustava przenieśli się do Kopenhagi[5], a przyszłemu pisarzowi udało się pomyślnie zdać drugą część egzaminu maturalnego. W 1886 Gustav Wied zdobył tytuł kandydata nauk filozoficznych. Po uzyskaniu stopnia uniwersyteckiego nauczał w gimnazjum realnym w Kopenhadze-Amager[5]. W tym okresie poważnie zainteresował się teatrem i postanowił zostać aktorem. W 1889 występował na deskach teatru eksperymentalnego Strindberga w Kopenhadze i w Malmö grając w kilku sztukach szwedzkiego dramaturga.

Twórczość i podróże

Gustaw Wied zadebiutował pod pseudonimem Peter Idealist (Piotr Idealista) w 1887 pamfletem politycznym pt. Nogle Aforismer i Anledning af Interpellationen i Storhedinge og dens Følger[6] ("Kilka aforyzmów z okazji interpelacji w Storhedinge i jej następstwa"), w którym wydrwił moralność ówczesnego duńskiego ministra ds. wyznań i oświecenia publicznego, Jacoba Scaveniusa, częstego bywalca kopenhaskich domów publicznych, ujawniając jednocześnie swoje antyklerykalne poglądy. W latach 1888-1889 w prasie ukazało się kilka jego wierszy, m. in. Jeg tror kun paa én Gud ("Wierzę tylko w jednego Boga"). W latach następnych wydał kilka dramatów i opowiadań, które ze względu na swe kontrowersyjne, drastyczne sceny i wypełnioną przemocą treść, bulwersowały ówczesną publiczność wywołując jej gwałtowne reakcje i pełną oburzenia krytykę pod adresem ich autora. Wied wystawił m. in. sztukę pt. En Hjemkomst[6] (1889, "Powrót"), opowiadającą o nienawiści między ojcem i synami (zdjęta z afisza po jednym przedstawieniu), czy En Bryllupsnat ("Noc poślubna", wyd. 1892), sztuka opowiadająca o próbie uduszenia wnuczki przez jej babkę, usiłującą ukarać w ten sposób swego zięcia za ponowny ożenek po śmierci matki dziewczynki (przerwana podczas premiery w Wolnym Teatrze Towarzystwa Studenckiego na skutek protestów publiczności)[6]. W 1896 pisarz wystawił kolejną swoją sztukę Erotik ("Erotyka"), a w dwa lata później Første Violin ("Pierwsze skrzypce"). Jego kolejna sztuka pt. Det svage Køn ("Słaba płeć", 1900)[7], zajmująca się problemem niewierności małżeńskiej kobiet, wywołała gwałtowną debatę publiczną, w której tym razem zabrał głos duński Kościół w osobie biskupa Maribo von Leunbacha[7]. Wied radził sobie znacznie lepiej jako prozaik, a jego opowiadania, nowele, szkice literackie, reportaże i wspomnienia przyniosły mu spory rozgłos w samej Danii jak i poza jej granicami (m. in. w Niemczech i Norwegii, gdzie były tłumaczone), chociaż i tutaj pisarstwo sprowadziło nań kłopoty: po opublikowaniu noweli De Unge og De Gamle ("Młodzi i starzy", 1891), na wniosek ministra sprawiedliwości kopenhaski Sąd Najwyższy skazał autora w lutym 1892 na karę 14 dni aresztu (lub grzywnę w wys. 100 koron, której skazany nie był w stanie uiścić)[6] za obsceniczną treść noweli zawierającej wątki sensualne, których bohaterami byli dziesięcioletni chłopiec i szesnastoletnia panna służąca. Wyrok ten został zresztą przewidziany przez innego duńskiego pisarza, Carla Ewalda, który po opublikowaniu noweli tak napisał do jej autora:

Drogi Gustavie Wied! Muszę Pana przygotować, jak i u Pana skoszarowanych pisarzy, na ewentualność procesu sądowego za Pańską ostatnią nowelę. Była ona wspaniała i jedyne co Panu do niej brakuje, to odrobina kryminału. Powodzenia!

Błąd w przypisach: Nieprawidłowy znacznik <ref>. Odnośnik ref z zawartością musi mieć nazwę.
BŁĄD PRZYPISÓW
Błąd w przypisach: Nieprawidłowy znacznik <ref>. Odnośnik ref z zawartością musi mieć nazwę.
BŁĄD PRZYPISÓW

.

W 1894 ukazał się zbiór opowiadań Wieda pt. Menneskenes Børn ("Człowiecze dzieci"), a w rok później wyszła kolejna jego książka Ungdomshistorier ("Opowieści z młodości"), zaś w 1896 Lystige Historier ("Wesołe historie"). W 1898 ukazała się jedna z najważniejszych powieści w twórczości pisarza, sfilmowana dwukrotnie, w 1912 i 1978, trylogia Slægten[7] ("Ród"), będąca historią moralnego upadku i fizycznej degeneracji rodziny szlacheckiej. Rok później wyszła kolejna czołowa powieść Wieda pt. Livsens Ondskab[7] ("Złośliwość wcielona", wyd. polskie 1970), przeniesiona na ekran w 1972. Twórczość Gustava Wieda nasycona jest melancholią, przeświadczeniem o śmierci czającej się tuż za fasadą beztroskiej egzystencji, sceptycznym spojrzeniem na ówczesny moralny stan społeczeństwa duńskiego i obawami przed nagłymi dramatami burzącymi idyllę ludzkiego bytu. W jego twórczości, znajdującej się pod wpływem utworów Ibsena znaleźć można jednak ślady groteski i ironicznego spojrzenia pisarza na stosunki damsko-męskie, oraz gorzkiego humoru.

Dzięki swoim sukcesom literackim Wied mógł sobie pozwolić na prowadzenie swobodnego życia, naznaczonego licznymi podróżami do Niemiec i krajów śródziemnomorskich (1895)[7]. Pokłosiem rejsu po Morzu Śródziemnym i wizycie w Gibraltarze, Hiszpanii, Francji i Italii była seria reportaży drukowanych przez duńską prasę[8]. Wojaże zagraniczne zajmowały sporo miejsca w życiu pisarza. W 1902 Wied udał się w podróż po Szwajcarii, Monako, północnych Włoszech i Francji odwiedzając m. in. Paryż, Pau, Lourdes i Marsylię[9]. Tego samego roku przebywał w Berlinie, Saksonii i w austriackim Karlsbadzie[9]. W 1906 pojechał na trzy tygodnie do Wielkiej Brytanii, gdzie mieszkała jego siostra Alexandra. W latach 1910-1912 podróżował do Norwegii w związku z premierami swoich sztuk oraz w celach leczniczych. Jedna z jego ostatnich podróży, do Drezna, miała związek z pogarszającym się stanem zdrowia pisarza (przebywał w klinice Weisser Hirsch).

Życie osobiste

Gustav Wied był kilkakrotnie zaręczony, m. in. z Nathalią Larsen, aktorką Anną Halberg (Anna Larssen) i Alice Tutein (1893). Jego krótkotrwały związek ze znacznie młodszą i uczuciowo niedojrzałą Anną Halberg zakończył się po kilku tygodniach, utwierdzając go w niechęci do kobiet i w przekonaniu, iż są one niczym innym niż zwykłymi ladacznicami

Błąd w przypisach: Nieprawidłowe nazwy parametrów elementu <ref>.
BŁĄD PRZYPISÓW

. Wied podjął wtedy nieudaną próbę samobójczą. W 1893 podczas przyjęcia u Carla Ewalda poznał mężatkę, Agnes Henningsen, w której się zakochał. Oświadczył jej mężowi, iż uczyni wszystko, by odebrać mu żonę

Błąd w przypisach: Nieprawidłowy znacznik <ref>. Odnośnik ref z zawartością musi mieć nazwę.
BŁĄD PRZYPISÓW

. Agnes, usatysfakcjonowana zainteresowaniem pisarza swoją osobą, lecz pragnąca uniknąć skandalu, zręcznie skierowała uwagę Wieda na swoją szkolną przyjaciółkę, Alice Tutein. W kolejnym związku, z Alice Tutein, pomimo wzajemnej sympatii i dojrzałości emocjonalnej nowej narzeczonej, pisarz pomny wcześniejszych przykrych doświadczeń nie spieszył się z cementowaniem narzeczeństwa: oboje dość długo mieszkali osobno. W 1894 Wied zamieścił w prasie anons powiadamiający o jego rzekomym ślubie z Alice[6]. Krok ten miał na celu uniknięcie skandalu, ponieważ Alice oczekiwała dziecka pisarza. W sierpniu tego roku w Købelev na Lolland urodził się ich syn Johan Sofus Herman Wied. W 1896 urodziła się nieślubna córka pisarza i Alice, Ingermarie. Po tym wydarzeniu Gustav i Alice pobrali się w maju 1896 w willi Rolykke w Sæby, gdzie ówcześnie mieszkali[7], po wcześniejszej interwencji ojca Alice, byłego posła Ferdinanda Tuteina, który zagroził złożeniem doniesienia na policję o "niemoralnym" charakterze ich związku i dwojgu nieślubnych dzieci

Błąd w przypisach: Nieprawidłowy znacznik <ref>. Odnośnik ref z zawartością musi mieć nazwę.
BŁĄD PRZYPISÓW

. W 1900 pisarzowi urodził się kolejny syn Jakob Peter. W 1897 Gustaw Wied przeniósł się wraz z rodziną do Roskilde, które już na dobre miało się stać jego domem, a w przyszłości miastem, z którym w Danii wiąże się imię pisarza. Wied zamieszkał początkowo przy ul. Sct. Olsgade

Błąd w przypisach: Nieprawidłowy znacznik <ref>. Odnośnik ref z zawartością musi mieć nazwę.
BŁĄD PRZYPISÓW

, a w 1899 zainicjował budowę własnego domu, Kastellet (kasztel), do którego rodzina przeniosła się w 1900[6]. Po śmierci pisarza (1914) wdowa po nim sprzedała Kastellet. Poza pisarstwem Wied pasjonował się fotografią. Już w 1901 stał się posiadaczem aparatu fotograficznego[2]. Pozostawił po sobie interesującą kolekcję fotografii dokumentującą życie rodzinne pisarza i mieszkańców Roskilde. Posiadał także sporą kolekcję różnorodnych lasek, które używał podczas licznych spacerów po Roskilde i okolicy[2]. Kolejną pasją pisarza było introligatorstwo. Wied posiadał niewielki warsztat, w którym miejscowy introligator udzielał mu praktycznej nauki sztuki wiązania ksiąg

Błąd w przypisach: Nieprawidłowy znacznik <ref>. Odnośnik ref z zawartością musi mieć nazwę.
BŁĄD PRZYPISÓW

. Gustav Wied znany był z czarnego humoru, którego najlepszym przykładem może być zabawny incydent jaki przytrafił się córce pisarza. Pewnego dnia otrzymała ona zaproszenie, z którego nie chciała skorzystać, lecz nie potrafiła w taktowny sposób odmówić. Jej ojciec, bez dłuższych deliberacji umieścił na kopercie listu w którym przysłano zaproszenie, krótką adnotację: "Adresatka zmarła" i kazał pismo odesłać poczcie. Po kilku dniach na adres Wiedów nadeszła przesyłka zawierająca wieniec żałobny, co ubawiło pisarza jak i jego córkę

Błąd w przypisach: Nieprawidłowy znacznik <ref>. Odnośnik ref z zawartością musi mieć nazwę.
BŁĄD PRZYPISÓW

.

Ostatnie lata

W krótkim, najbardziej twórczym okresie swego życia na przełomie stuleci Gustav Wied cieszył się sporym wzięciem, a jego twórczość była przyrównywana do osiągnięć Guy de Maupassanta

Błąd w przypisach: Nieprawidłowy znacznik <ref>. Odnośnik ref z zawartością musi mieć nazwę.
BŁĄD PRZYPISÓW

. Pod koniec swego życia pisarz cierpiał jednak na niemoc twórczą, pogłębiającą się depresję i kłopoty finansowe. W 1913 zmuszony był zawrzeć umowę z firmą wydawniczą Gyldendal, zrzekając się na jej korzyść praw autorskich do swych książek, w zamian za przejęcie przez wydawnictwo długów pisarza wynoszących niebagatelną ówcześnie sumę 30 tys. koron. Do tego dochodziły również problemy zdrowotne pisarza, który cierpiał na poważne dolegliwości żołądka oraz pogłębiającą się depresję. Niepowodzenie powieści Pastor Sørensen i spółka (1913), z którą krytycy obeszli się bezlitośnie, doprowadziło do kolejnej, nieudanej, próby samobójczej pisarza

Błąd w przypisach: Nieprawidłowy znacznik <ref>. Odnośnik ref z zawartością musi mieć nazwę.
BŁĄD PRZYPISÓW

. Po następnym pobycie w szpitalu i niepowodzeniu sztuki Kærlighedens Kispus, która została wygwizdana przez publiczność podczas premiery 17 października 1914, a następnie zaatakowana przez krytyków literackich, 56 letni Wied popełnił samobójstwo zażywając w kilka dni później cyjanek[6], co potwierdza świadectwo zgonu wystawione przez jego lekarza Fritza Jørgensena[6]. Jego przyjaciel, pisarz Carl Ewald, powiedział niegdyś z ironią:

Gustav odbierze sobie kiedyś życie, jeśli w osiem dni pod rząd nie będzie w stanie wymyślić czegoś zabawnego

Błąd w przypisach: Nieprawidłowy znacznik <ref>. Odnośnik ref z zawartością musi mieć nazwę.
BŁĄD PRZYPISÓW
Błąd w przypisach: Nieprawidłowy znacznik <ref>. Odnośnik ref z zawartością musi mieć nazwę.
BŁĄD PRZYPISÓW

.

Gustav Wied został pochowany na cmentarzu Gråbrødre kirkegård w Roskilde, obok swoich rodziców. W 1915 na jego grobie ustawiono kamienny sarkofag, pod którym w 1958 spoczęła również żona pisarza.

Spuścizna

W Roskilde, mieście z którym pisarz związał się w ostatnich latach swego życia, działa założone w lutym 1938 Towarzystwo Gustawa Wieda (Gustav Wied Selskabet), pielęgnujące pamięć o pisarzu i jego twórczości. Towarzystwo wydaje od 1998 periodyk Wiediana, zajmujący się na swoich łamach życiem i twórczością pisarza. Na fasadzie pierwszego domu, w którym pisarz zamieszkał po przeprowadzce do Roskilde w 1897, wmurowano tablicę pamiątkową. W 1988 w mieście ustawiono popiersie pisarza dłuta norweskiej artystki Elise Brandes (1908), a plac położony w sąsiedztwie dawnego domu pisarza nazwano jego imieniem (2003)

Błąd w przypisach: Nieprawidłowy znacznik <ref>. Odnośnik ref z zawartością musi mieć nazwę.
BŁĄD PRZYPISÓW

, podobnie jak i jedną z lokalnych winiarni. Ulice Gustava Wieda można znaleźć w kilku innych miastach Danii

Błąd w przypisach: Nieprawidłowy znacznik <ref>. Odnośnik ref z zawartością musi mieć nazwę.
BŁĄD PRZYPISÓW

. Jego dom w Roskilde, gdzie pisarz zakończył swój żywot, został wpisany na listę zabytków. Ustawiono przed nim niewielki pomnik dłuta Walthera Linisa, wykonany na podstawie fotografii przestawiającej Gustava Wieda. Koło domu zachował się ogród pamięci (mindelunden), w którym pisarz upamiętniał niewielkimi obeliskami zmarłych członków swojej rodziny i przyjaciół

Błąd w przypisach: Nieprawidłowy znacznik <ref>. Odnośnik ref z zawartością musi mieć nazwę.
BŁĄD PRZYPISÓW

. Muzeum Roskilde oraz lokalne archiwum historyczne w Roskilde przechowują archiwalia i inne eksponaty związane z osobą pisarza, w tej liczbie jego interesujący portret na złotawożółtym tle, pędzla Franza Henriquesa (ok. 1913). W 2008 uroczyście obchodzono 150. rocznicę urodzin pisarza. Na jego temat ukazały się liczne książki i publikacje prasowe, przede wszystkiem w Danii, gdzie nadal uważany jest za jednego z najbardziej znanych i płodnych rodzimych dramaturgów. Gustaw Wied był jednym z pierwszych Duńczyków, których głos został zarejestrowany na płycie gramofonowej. Miało to miejsce latem 1913, kiedy pisarz odczytał wstęp ze swej powieści Pastor Sørensen

Błąd w przypisach: Nieprawidłowy znacznik <ref>. Odnośnik ref z zawartością musi mieć nazwę.
BŁĄD PRZYPISÓW

. Część twórczości Wieda została przetłumaczona na niemiecki i norweski, a jego sztuki wystawiane były poza Danią, m. in.: w Wiedniu (Frøken Mathilde, 1908; "Panna Matylda" z Det svage Køn), Christianii (Vidunderbarnet, 1911), Berlinie (Dansemus, 1912), Dreźnie i Stuttgarcie)

Błąd w przypisach: Nieprawidłowy znacznik <ref>. Odnośnik ref z zawartością musi mieć nazwę.
BŁĄD PRZYPISÓW

. W Polsce znana jest jedna z jego powieści, wydana w 1970 przez Wydawnictwo Poznańskie "Złośliwość wcielona". Kilka pozycji z jego dorobku literackiego zostało sfilmowanych w Danii.

Ważniejsze utwory[10][11]

Proza

  • Silhuetter (Sylwetki, 1891)
  • De unge og de gamle (Młodzi i starzy, 1891)
  • Barnlige Sjæle (Dziecinne dusze, 1893)
  • Menneskenes Børn (Człowiecze dzieci, 1894)
  • Ungdomshistorier (Opowieści z młodości, 1895)
  • Adel, Gejstlighed, Borger og Bonde (Szlachta, duchowieństwo, mieszczanin i chłop, 1897)
  • H. C. Andersen. Stemninger og Eventyr (H. C. Andersen. Nastroje i przygody, 1897),
  • Slægten (Ród, 1898)
  • Livsens Ondskab (Złośliwość wcielona, 1899; wydanie polskie 1970)
  • To Kroner og Halvtreds og andre Skærmydsler (Dwa pięćdziesiąt i inne potyczki, 1901)
  • Knagsted. Billeder fra Ind- og Udland (Knagsted. Obrazki z kraju i zagranicy, 1902)
  • Fædrene æde Druer (Ojcowie jedli winogrona, 1908)
  • Circus Mundi (1909)
  • Pastor Sørensen & Co. (Pastor Sørensen i spółka, 1913)
  • Digt og Virkelighed. Livserindringer (Poezja i rzeczywistość. Wspomnienia, 1914)
  • Muntre Fortællinger (Radosne opowieści, 1914)
  • Imellem Slagene (Pomiędzy ciosami, 1914)

Sztuki teatralne

  • En Hjemkomst (Powrót, 1889)
  • En Bryllupsnat (Noc poślubna, 1892)
  • Erotik (Erotyka, 1896)
  • Første Violin (Pierwsze skrzypce, 1898)
  • En Mindefest (Uroczystość, 1899)
  • Det svage Køn. Fire Satyrspil (Słaba płeć. Cztery satyry, 1900)
  • Thummelumsen (1901)
  • Skærmydsler (Potyczki, 1901)
  • Fru Mimmi eller Hæven (1901)
  • Atalanta eller naar Piger har Penge (Atalanta, albo kiedy dziewczynki mają pieniądze, 1901)
  • Den gamle Pavillon (Stary pawilon, 1902)
  • Kærlighed (Miłość, 1903)
  • Et Opgør (Bunt, 1903)
  • Hendes gamle Naade (Jej starsza wysokość, 1904)
  • Byens Stolthed (Duma miasta, 1905)
  • Dansemus (Tancereczka, 1905)
  • Ranke Viljer (1907)
  • Ærtehalm (1909)
  • Vidunderbarnet (Cudowne dziecko, 1911)
  • Kærlighed og Trøfler (Miłość i trufle, 1912, wyd. 1965)
  • Kærlighedens Kispus (1914)

Dzieła sfilmowaneBłąd w przypisach: Nieprawidłowy znacznik <ref>. Odnośnik ref z zawartością musi mieć nazwę.
BŁĄD PRZYPISÓW

  • Fædrene æde Druer ("Ojcowie jedli winogrona"; sfilmowana w 1993 jako Sort høst, "Czarne żniwa")
  • Livsens ondskab ("Złośliwość wcielona", 1972)
  • Slægten ("Ród", 1912, 1978)
  • Thummelumsen (1941)
  • oraz kilka sztuk dla teatru telewizji duńskiej.
  1. Dansk Biografisk Leksikon, t. XXV, J. H. Schultz Forlag, Kopenhaga 1943, str. 517
  2. a b c d Nygaard Larsen, Bo: Wied Jul. En biografi om Gustav Wied. Habengut 2002, str. 381 Błąd w przypisach: Nieprawidłowy znacznik <ref>; nazwę „a” zdefiniowano więcej niż raz z różną zawartością
    BŁĄD PRZYPISÓW
    Błąd w przypisach: Nieprawidłowy znacznik <ref>; nazwę „a” zdefiniowano więcej niż raz z różną zawartością
    BŁĄD PRZYPISÓW
  3. Billeskov-Jansen F. J.: Gustav Wied. Den mangfoldige digter, Spektrum 1997, str. 15
  4. Billeskov-Jansen F. J.: Gustav Wied. Den mangfoldige digter, Spektrum 1997, str. 13
  5. a b c d e f g h i j Nygaard Larsen, Bo: Wied Jul. En biografi om Gustav Wied. Habengut 2002, str. 382
  6. a b c d e f g h Nygaard Larsen, Bo: Wied Jul. En biografi om Gustav Wied. Habengut 2002, str. 383 Błąd w przypisach: Nieprawidłowy znacznik <ref>; nazwę „d” zdefiniowano więcej niż raz z różną zawartością
    BŁĄD PRZYPISÓW
  7. a b c d e f Nygaard Larsen, Bo: Wied Jul. En biografi om Gustav Wied. Habengut 2002, str. 384
  8. Billeskov-Jansen F. J.: Gustav Wied. Den mangfoldige digter, Spektrum 1997, str. 62
  9. a b Nygaard Larsen, Bo: Wied Jul. En biografi om Gustav Wied. Habengut 2002, str. 385
  10. Tłumaczenie tytułów duńskich na jęz. polski (poza powieścią ”Złośliwość wcielona”) jest jedynie dosłownym przekładem z duńskiego
  11. Nygaard Larsen, Bo: Wied Jul. En biografi om Gustav Wied. Habengut 2002, str. 383-387

Bibliografia

Szablon:Bibliografia start

  • Billeskov-Jansen F. J.: Gustav Wied. Den mangfoldige digter, Spektrum 1997. ISBN 87-7763-163-3
  • Dansk Biografisk Leksikon, t. XXV, J. H. Schultz Forlag, Kopenhaga 1943
  • Gustav Wied 150 år, Roskilde lokalhistoriske Arkiv, Roskilde 2008. ISBN 978-87-90689-06-3
  • Nygaard Larsen, Bo: Wied Jul. En biografi om Gustav Wied. Habengut 2002. ISBN 87-988636-1-4

Szablon:Bibliografia stop

Linki zewnętrzne