HMS Albion (1898)

Szablon:Okręt rozszerzony infobox HMS Albionbrytyjski pancernik typu Canopus, predrednot z okresu I wojny światowej.

Budowa

Stępkę okrętu położono w stoczni Thames Iron Works w Blackwall 3 grudnia 1896. W czasie wodowania 21 czerwca 1898[1], po tym jak księżna Yorku ochrzciła okręt i kadłub spłynął po pochylni, wejście jednostki do wody spowodowało powstanie fali, która zalała miejsce, gdzie stało około 200 osób obserwujących wodowanie. 34 osoby, głównie kobiety i dzieci, utonęły[2]. Budowa okrętu została opóźniona przez kłopoty z dostarczeniem maszyn. Ostatecznie testy stoczniowe rozpoczęły się w 1900, jednak w ich trakcie wykryto problemy z maszynami i działami, przez co okręt nie został ukończony do czerwca 1901[1][2].

"Albion" został zaprojektowany do służby na Dalekim Wschodzie i mógł przechodzić przez Kanał Sueski. Był mniejszy (o około 2000 ton) i szybszy od swoich poprzedników – pancerników typu Majestic, ale był od nich dłuższy o 5 metrów. W celu zaoszczędzenia na wadze okręt miał pancerz mniejszej grubości niż poprzednik, ale zmiana stali pancernej ze stali Harveya na Kruppa spowodowała, że praktycznie strata nie była taka duża. Stal utwardzana metodą Kruppa była bardziej odporna od tej utwardzanej metodą Harveya. Nadal jednak pancerz był dość słaby, co czyniło z okrętu prawie pancernik drugiej klasy.

W czasie tworzenia schematu opancerzenia zaprojektowano także instalację specjalnego jednocalowego (2,54 mm) pokładu pancernego nad pancerzem burtowym. Ten specjalny pancerz miał bronić przed ogniem moździerzy, w jakie według raportów wywiadu planowała wyposażyć swoje jednostki pływające Francja. Raporty te jednak okazały się błędne[3].

"Albion" był wyposażony w cztery działa kalibru 305 mm o długości luf 35 kalibrów. Były one zamontowane w dwudziałowych wieżach na dziobie i rufie w okrągłych barbetach. Działa mogły być ładowane w każdej pozycji względem osi okrętu, ale tylko w określonym kącie podniesienia. Okręt był także wyposażony w 12 dział kal. 152 mm/40 zamontowanych w sponsonach, dzięki czemu mogły strzelać do przodu i tyłu, oraz mniejsze działa i podwodne wyrzutnie torped[3][4][5].

Jednostki typu Canopus były także pierwszymi brytyjskimi pancernikami wyposażonymi w nowy typ kotłów, który generował więcej mocy przy mniejszej objętości. Nowe kotły spowodowały ustawienie kominów z przodu i tyłu okrętu, w przeciwieństwie do położonych po bokach kominach przy kotłach starego typu. Okręty były oszczędne, zużywały 10 ton węgla na godzinę przy pełnej prędkości[5], która była o dwa węzły większa w stosunku do poprzedniego typu Majestic[3][5].

Służba operacyjna

Pancernik wszedł do służby 25 czerwca 1901 w Chatham Dockyard i miał zastąpić pancernik "Barfleur" na Posterunku Chińskim (ang. China Station). 9 września 1901 zastąpił "Barfleur" w roli drugiego okrętu flagowego China Station w Hong Kongu. W czasie swojej służby w tym rejonie przeszedł przeglądy w stoczni w Hong Kongu w 1902 i 1905[2].

W 1905 Wielka Brytania i Japonia ratyfikowały układ o współpracy, co spowodowało, że w tym rejonie Brytyjczycy nie musieli już trzymać ciężkich okrętów. Royal Navy odwołała wszystkie swoje pancerniki z tego obszaru. W Singapurze "Albion" spotkał się ze swoimi siostrzanymi okrętami "Ocean" i "Vengeance" oraz pancernikiem "Centurion" i 20 czerwca 1905 cztery okręty liniowe odpłynęły do Plymouth, gdzie dotarły 2 sierpnia 1905[6][2].

"Albion" stał się częścią Channel Fleet. Wkrótce jednak 26 września 1905 zderzył się w Lerwick z pancernikiem "Duncan". Straty jednak były minimalne. Okręt został przeniesiony do służbowej rezerwy (ang. commissioned Reserve) 3 kwietnia 1906 i przeszedł przegląd kotłów i silników w Chatham[2][7]. 25 lutego 1907 okręt został wycofany ze służby 1907[2].

Następnego dnia został przywrócony do tymczasowej służby w Dywizjonie Portsmouth (ang. Portsmouth Division) Home Fleet. Do pełnej służby wrócił 26 marca 1907, przydzielony do brytyjskiej Floty Atlantyku. W czasie służby przeszedł przegląd w Gibraltarze w 1908 i na Malcie w 1909[2]. Wraz z flotą był obecny w dniach 17–24 lipca 1909 w Londynie, gdzie był witany entuzjastycznie przez mieszkańców miasta. 31 lipca 1909 był obecny w Cowes na przeglądzie floty, w którym wzięły udział jednostki Home Fleet i Atlantic Fleet. Przeglądu dokonał król Edward VII i królowa Aleksandra[8].

"Albion" zakończył służbę we Flocie Atlantyku 25 sierpnia 1909. Następnie przeszedł do Nore, gdzie służył w 4 Dywizjonie Home Fleet[7]. W maju 1912 został częścią 3 Floty w Nore[7] i w tym samym roku przeszedł przegląd w Chatham[2]. W 1913 stacjonował w Pembroke Dock[7].

Gdy wybuchła I wojna światowa w sierpniu 1914 pancernik został przydzielony do 8 Eskadry Bojowej (ang. 8th Battle Squadron) Channel Fleet[7]. 15 sierpnia 1914 został drugim okrętem flagowym nowej 7 Eskadry Bojowej. 21 sierpnia 1914 został wysłany w rejon São Vicente, Cape Verde, by zapewnić ciężkie wsparcie eskadrom krążowników operującym na Atlantyku w razie przełamania się ciężkich okrętów niemieckich na otwarty Atlantyk. 3 września 1914 przestał pełnić rolę okrętu flagowego i przeszedł w rejon Cape Verde-Wyspy Kanaryjskie w zastępstwie za siostrzany "Canopus"[2][9].

W październiku 1914 przeszedł do Cape Station w południowej Afryce, gdzie podjął służbę okrętu strażniczego w Walfisch Bay. W grudniu 1914 i styczniu 1915 brał udział w alianckich akcjach przeciw niemieckim posiadłościom w Afryce Południowo-Zachodniej[9].

W styczniu 1915 został przeniesiony na Morze Śródziemne, by wziąć udział w kampanii dardanelskiej. Brał udział w bombardowaniu tureckich fortów broniących wejścia do Dardaneli 18 i 19 lutego 1915. "Albion", "Majestic" i "Triumph" zostały pierwszymi alianckimi pancernikami, które weszły do cieśniny Bosfor w czasie kampanii 26 stycznia 1915. Tam przeprowadziły atak na forty wewnętrzne. Okręt wspierał następnie pierwsze lądowanie alianckie pod koniec lutego 1915 i na początku marca 1915[9].

W czasie akcji przeciw Imperium Ottomańskiemu 1 marca 1915 okręt otrzymał kilka trafień, ale nie były one niebezpieczne. 18 marca 1915 uczestniczył w głównym ataku na forty, a 25 kwietnia 1915 wspierał główne siły lądujące na plaży V w pobliżu przylądka Helles. 28 kwietnia został trafiony przez baterie nabrzeżne w czasie ataku na Krithia, co zmusiło go do wycofania się do Mudros na remont. Do akcji wrócił 2 maja 1915, ponownie uszkodzony, zmuszony był udać się do Mudros na naprawę[9].

Nocą z 22 na 23 maja 1915 "Albion" wszedł na mieliznę w pobliżu Gaba Tepe i dostał się pod ciężki ogień artylerii tureckiej. Około 200 pocisków odłamkowych trafiło go, ale nie mogły spenetrować jego pancerza i nie spowodowały poważnych uszkodzeń[9]. Były jednak ofiary w ludziach. Po odciążeniu okrętu i wysiłkach mających umożliwić jego ściągnięcie (np. wystrzeliwano pociski z dział artylerii głównej), 24 maja 1915 odholował go siostrzany "Canopus". Wkrótce "Albion" wrócił do ostrzeliwania fortów ottomańskich. 26 maja 1915 udał się na remont na Maltę, który trwał do czerwca 1915[2][9].

4 października 1915 pancernik dotarł do Salonik, gdzie stał się jednostką 3 Eskadry Wydzielonej (ang. 3rd Detached Squadron), która asystowała marynarce francuskiej w blokowaniu wybrzeża Grecji i Bułgarii oraz wzmacniała siły patrolowe Kanału Sueskiego. Okręt załadował pierwszy kontyngent armii brytyjskiej składający się z 1500 żołnierzy w Salonikach, a także eskortował francuskie transportowce wojska przewożące drugą turę kontyngentu[9].

"Albion" służył w rejonie Salonik do kwietnia 1916, gdy przydzielono go jako okręt strażniczy do Queenstown (Irlandia). W maju 1916 przeszedł do Devonport na przegląd, po którego zakończeniu przeszedł w sierpniu 1916 do Humber, gdzie służył jako okręt strażniczy[9].

W październiku 1918 został wycofany do ograniczonej służby i pełnił rolę okrętu koszarowego. W sierpniu 1919 został umieszczony na liście do sprzedaży w Devonport. Sprzedano go 11 grudnia 1919. 3 stycznia 1920 opuścił Devonport o własnych siłach i 6 stycznia 1920 dotarł do Morecambe, gdzie został złomowany[9].

  1. a b 'Burt, s. 141
  2. a b c d e f g h i j Burt, s. 159
  3. a b c Błąd w przypisach: Błąd w składni elementu <ref>. Brak tekstu w przypisie o nazwie Conway35
    BŁĄD PRZYPISÓW
  4. Błąd w przypisach: Błąd w składni elementu <ref>. Brak tekstu w przypisie o nazwie Conway36
    BŁĄD PRZYPISÓW
  5. a b c Gibbons, s. 145
  6. Burt, p. 97
  7. a b c d e Conway's All The World's Fighting Ships 1906-1921, s. 7
  8. Burt, s. 153
  9. a b c d e f g h i Burt, s. 160

Bibliografia

  • R. A. Burt: British Battleships 1889-1904. Annapolis: Naval Institute Press, 1988. ISBN 0-87021-061-0.
  • Eugene M. Kolesnik Chesneau Roger: Conway's All The World's Fighting Ships, 1860-1905. Nowy Jork: Mayflower Books Inc., 1979. ISBN 0-8317-0302-4.
  • Tony Gibbons: The Complete Encyclopedia of Battleships and Battlecruisers: A Technical Directory of All the World's Capital Ships From 1860 to the Present Day. Londyn: Salamander Books Ltd., 1983.
  • Randal Gray: Conway's All The World's Fighting Ships 1906-1921.. Annapolis: Naval Institute Press, 1985. ISBN 0-87021-907-3.

Linki zewnętrzne