HMS Pioneer (1944)

HMS Pioneer - brytyjski lotniskowiec typu Colossus zbudowany dla Royal Navy w czasie II wojny światowej. W czasie budowy zmodyfikowany do lotniskowca-okrętu warsztatowego dla samolotów. Okręt po wejściu do służby dotarł do Australii w połowie 1945 roku, by uczestniczyć w operacjach Brytyjskiej Floty Pacyfiku przeciw siłom japońskim. Wspierał brytyjskie ataki na japońskie wyspy wewnętrzne od połowy czerwca do końca wojny w sierpniu. Jego portem macierzystym była baza na Wyspach Admiralicji. Okręt i jego wyposażenie zostały wykorzystane do naprawy infrastruktury Hong Kongu pod koniec 1945 roku. Wrócił do Wielkiej Brytanii na początku 1946 roku. Po powrocie na wody europejskie przeniesiony do rezerwy. W 1954 roku sprzedano go na złom.

Projekt i budowa

Jednostki typu Colossus zostały zaprojektowane w taki sposób, by wypełnić duże zapotrzebowanie na okręty lotnicze. Ich projekt bazował na jednostkach typu Illustrious, ale został zmieniony tak, by umożliwić szybką budowę w stoczniach komercyjnych. „Pioneer” nie został ukończony według pierwotnego projektu: pozytywny odbiór pierwszego okrętu warsztatowego przeznaczonego dla samolotów (HMS „Unicorn”) spowodował zmianę potrzeb Admiralicji: podjęła ona decyzję o modyfikacji jednostki znajdującej się w budowie na taki okręt warsztatowy pozbawiony katapult lotniczych[1].

„Pioneer” miał długość całkowitą 211,8 m, szerokość 24,5 m i zanurzenie 7 m przy wyporności pełnej (deep load). Cechował się wypornością 12 000 długich ton przy wyporności standardowej. Był wyposażony w dwa zestawy turbin parowych Parsonsa, każdy napędzających jedną śrubę napędową. Para do turbin była produkowana przez cztery kotły Admiralicji operujące pod ciśnieniem 400 psi. Turbiny były tak zaprojektowane, aby dawać moc 40 000 shp i rozpędzać okręt do prędkości 25 węzłów[2]. Okręt mógł zabunkrować 3196 długich ton paliwa płynnego, co zapewniało mu zasięg 8500 mil morskich przy prędkości 11 węzłów[3].

W celu maksymalizacji miejsca dla warsztatów i magazynów na pokładzie nie zabudowano lin hamujących dla samolotów ani katapult. Dwa duże pomieszczenia na pokładzie zostały zamontowane w rejonie wyspy i z tyłu pokładu lotniczego. Okręt miał pojedynczy hangar o wysokości 5,33 m. Samoloty pomiędzy hangarem a pokładem lotniczym były transportowane przez dwie windy lotnicze o rozmiarach 10,4 × 13,7 m[4]. Dwa duże żurawie zostały zamontowane na pokładzie lotniczym, by przemieszczać samoloty i zapasy na i z pokładu lotniczego. Okręt był wyposażony w dwie małe lichtugi z własnym napędem, za pomocą których można było transportować samoloty pomiędzy okrętami, albo nabrzeżem. Główny zbiornik paliwa lotniczego miał pojemność 448 000 l[5] Załoga okrętu liczyła razem 854 ludzi, plus 222 ludzi w części warsztatowej[2].

Okręt był wyposażony w sześć poczwórnych podstaw dla dział kal. 40 mm („pom-pom”)[3]. Podstawy te pozwalały na prowadzenie ognia w zakresie od -10 do +80 stopni. Działo Mk VIII wystrzeliwało pocisk o wadze 0,41 kg z szybkością wylotową 590 m/s na odległość 3500 m. Szybkostrzelność działa wynosiła około 96-98 pocisków na minutę[6]. Jednostka była także wyposażona w 19 dział Bofors 40 mm na pojedynczych podstawach[3]. Boforsy wystrzeliwały pocisk o wadze 0,326 kg z szybkością wylotową 880 m/s. Działo miało szybkostrzelność około 120 pocisków na minutę i maksymalny zasięg 9830 m[7]. Wszystkie działa były zamontowane na pokładzie lotniczym, a nie na sponsonach przymocowanych do burt - tak jak na jego półsiostrzanych okrętach ukończonych jako lotniskowce[8]. Każda podstawa „pom-pomów” miała swój oddzielny dalocelownik wyposażony w radar artyleryjski Typ 262[2].

Zamówienie na okręt zostało złożone 7 sierpnia 1942 roku pod nazwą „Ethalion”[9], ale jednostkę przemianowano na „Mars” jeszcze w 1942 roku[10]. Jego stępkę położono w stoczni Vickers-Armstrong w Barrow-in-Furness 2 grudnia[9]. Zwodowano go 20 maja 1944 roku[9]. Okręt przemianowano na „Pioneer” w lipcu 1944 roku[10], po podjęciu decyzji o przebudowaniu go na okręt warsztatowy dla samolotów[11]. Budowę zakończono 8 lutego 1945 roku[9].

Służba

Po przejściu pierwszych rejsach szkoleniowych „Pioneer” wypłynął do Australii 30 marca 1945 roku. Dotarł do Sydney 13 maja i przeszedł do wyspy Manus w Wyspach Admiralicji 21 czerwca w ramach przygotowań do operacji przeciw Japonii. Okręt był nadal w tym rejonie w momencie kapitulacji Japonii 15 sierpnia i naprawił 24 samoloty od chwili przybycia. „Pioneer” dotarł do Hong Kongu w drugiej połowie września, by pomóc w odbudowie infrastruktury tej kolonii. Jego marynarze naprawili sieć elektryczną, telefoniczną oraz tramwaje i autobusy. Okręt odbył jedną podróż z powrotem do Manus, ale wrócił do Hong Kongu pod koniec listopada. Okręt odpłynął do Sydney w następnym miesiącu i udał się do Wielkiej Brytanii 17 lutego 1946 roku. Po dotarciu na Wyspy Brytyjskie został umieszczony w rezerwie. „Pioneer” został sprzedany na złom we wrześniu 1954 i rozebrany w Inverkeithing[12].

  1. Friedman, s. 237, 239.
  2. a b c Lenton, s. 107.
  3. a b c Hobbs, s. 73.
  4. Friedman, s. 367.
  5. Hobbs, s. 69, 73.
  6. Campbell, s. 71–74.
  7. Campbell, s. 67, 70.
  8. Hobbs, s. 68.
  9. a b c d Lenton, s. 108.
  10. a b Colledge, s. 217.
  11. Friedman, s. 237, 239.
  12. Hobbs, s. 68–69, 73.

Bibliografia

  • John Campbell: Naval Weapons of World War II. Annapolis, Maryland: Naval Institute Press, 1985. ISBN 0-87021-459-4. (ang.)
  • Norman Friedman: British Carrier Aviation: The Evolution of the Ships and Their Aircraft. Annapolis, Maryland: Naval Institute Press, 1988. ISBN 0-87021-054-8. (ang.)
  • David, Commander Hobbs: Moving Bases: Royal Navy Maintenance Carriers and MONABs. Liskeard, Kornwalia: Maritime Books, 2007. ISBN 978-1-904459-30-9. (ang.)
  • H.T. Lenton: British & Commonwealth Warships of the Second World War. Annapolis, Maryland: Naval Institute Press, 1998. ISBN 1-55750-048-7. (ang.)

Linki zewnętrzne