Isogomphodon oxyrhynchus

Isogomphodon oxyrhynchus
Isogomphodon oxyrhynchus[1]
(Müller i Henle, 1841)
Plik:SqualoDaggernose.jpg
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada chrzęstnoszkieletowe
Podgromada spodouste
Rząd żarłaczokształtne
Rodzina żarłaczowate
Rodzaj Isogomphodon
Gill, 1862
Gatunek Isogomphodon oxyrhynchus
Synonimy
  • Carcharias oxyrhynchus Müller & Henle, 1839
  • Carcharhinus oxyrhynchus (Müller and Henle, 1839)
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2]
Status iucn3.1 CR pl.svg
Zasięg występowania
Mapa występowania
Zasięg występowania Isogomphodon oxyrhynchus

Isogomphodon oxyrhynchus - gatunek rekina z rodziny żarłaczowatych, jedyny żyjący przedstawiciel rodzaju Isogomphodon. Zamieszkuje płytkie tropikalne wody u wybrzeży północno-wschodniej Ameryki Południowej, od Trynidadu na północy po północną Brazylię na południu. Preferuje siedliska o mulistym dnie w pobliżu lasów namorzynowych, estuariów i ujść rzek, choć nie jest to gatunek amfidromiczny, przystosowany do życia zarówno w słonej i słodkiej wodzie. Posiada wydłużoną spłaszczoną głowę z ostro zakończonym pyskiem i dużym U-kształtnym otworem gębowym. Cechą charakterystyczną tego gatunku są duże szerokie i trójkątne płetwy piersiowe. Dorosłe osobniki nie przekraczają zwykle 1,5-1,6 m długości.

Dieta tego rekina składa się głownie z małych ryb kostnoszkieletowych. Podobnie jak inne żarłaczowate, jest żyworodny. Samica rodzi od 2 do 8 młodych w trakcie pory deszczowej, zwykle co drugi rok. Gatunek ten zdolny jest do przesuwania cyklu reprodukcyjnego z uwagi na niedogodne warunki środowiskowe. Nie stanowi zagrożenia dla człowieka. W celach komercyjnych poławiany głownie dla mięsa, czasami znajdowany jako przyłów. Z uwagi na ograniczony zasięg występowania oraz mocny spadek wielkości populacji w porównaniu do powolnego tempa reprodukcyjnego, Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody uznała tego rekina za gatunek krytycznie zagrożony (CR).

Taksonomia i filogenetyka

Rycina przedstawiająca I. oxyrhynchus z pracy Müllera i Henle.

Rekin ten został po raz pierwszy opisany jako Carcharias oxyrhynchus przez niemieckich biologów Johannesa Petera Müllera i Jakoba Henle w 1839 roku w pracy pt. "Systematische Beschreibung der Plagiostomen". Epitet gatunkowy pochodzi od greckich słów "oxys" - "zaostrzony" i "rhynchos" oznaczającego "nos"[3]. W 1862 roku amerykański ichtiolog Theodore Nicholas Gill stworzył dla tego gatunku nowy rodzaj Isogomphodon, powstały po połączeniu greckich słów "isos" (równy), "gomphos" (gwóźdź lub kołek) i odous (ząb). Przez późniejszych autorów rodzaj ten został uznany za synonim Carcharhinus. W 1950 roku Stewart Springer, amerykański specjalista od zachowań rekinów, przywrócił ważność tego rodzaju[4]. Isogomphodon wraz z Prionace i Nasolamia są ściśle powiązane z rodzajem Carcharhinus. W 2012 roku Gavin Naylor i inni na podstawie analizy filogenetycznej mitochondrianego DNA uznali, że I. oxyrhynchus jest najbardziej bazalnym z przedstawicielem "grupy Carcharhinus"[5]. Drugi poznany, wymarły już gatunek I. acuarius datuje się na środkowy Eocen (45 Ma)[6].

Występowanie i środowisko

Isogomphodon oxyrhynchus zamieszkuje wody przybrzeżne północno-wschodniej Ameryki Południowej, u wybrzeża Trynidadu, Gujany, Surinamu, Gujany Francuskiej i północnej Brazylii[4]. Południowy zasięg występowania sięga prawdopodobnie po Valenca w centralnej części brazylijskiego stanu Bahia, choć brak danych na temat połowów tego rekina tak daleko na południu[2].

  1. Isogomphodon oxyrhynchus, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. a b Isogomphodon oxyrhynchus. Czerwona księga gatunków zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.).
  3. Isogomphodon oxyrhynchus. (ang.) w: Froese, R. & D. Pauly. FishBase. World Wide Web electronic publication. www.fishbase.org [dostęp 17 stycznia 2015]
  4. a b Compagno, L.J.V.: Sharks of the World: An Annotated and Illustrated Catalogue of Shark Species Known to Date. Rzym, Włochy: Food and Agricultural Organization, 1984, s. 455–457. ISBN 92-5-101384-5.
  5. G.J.P. Naylor, J.N. Caira, K. Jensen, K.A.M. Rosana, N. Straube i C. Lakner.: Elasmobranch Phylogeny: A mitochondrial estimate based on 595 species. CRC Press, Taylor &Francis Group, 2012, s. 31-56, seria: J.C. Carrier, J.A. Musick and M.R. Heithaus (editors), The Biology of Sharks and Their Relatives. ISBN 978-1-4200-8047-6.
  6. J.C. Carrier, J.A. Musick i M.R. Heithaus: Biology of Sharks and Their Relatives. Warszawa: CRC Press, 2004, s. 52. ISBN 0-8493-1514-X.