Joazaf II (patriarcha Moskwy)

Joazaf
patriarcha moskiewski i całej Rusi
ilustracja
Kraj działania  Rosja
Data urodzenia 1591
Data i miejsce śmierci 17 lutego 1672
Moskwa
patriarcha moskiewski i całej Rusi
Okres sprawowania 1667-1672
Wyznanie prawosławie
Kościół Rosyjski Kościół Prawosławny
Śluby zakonne przed 1667
Chirotonia biskupia 1667
Wybór patriarchy 1667

Joazaf II (zm. 1672 w Moskwie) - siódmy (de facto ósmy[a]) patriarcha moskiewski i całej Rusi.

Biografia

Joazaf został wybrany na patriarchę moskiewskiego i całej Rusi przez sobór z lat 1666-1667, zwołany przez cara Aleksego Romanowa w celu usunięcia z urzędu patriarchy Nikona. W momencie wyboru Joazaf był przełożonym Ławry Troicko-Siergijewskiej z godnością archimandryty[1]. Dowiedziawszy się o swojej nominacji, duchowny odmawiał przyjęcia urzędu, powołując się na swój podeszły wiek, brak doświadczenia i niedostateczne wykształcenie. Car przekonał jednak Joazafa, by zgodził się zostać nowym patriarchą. Jego intronizacja odbyła się 10 lutego 1667[2].

Po wyborze i intronizacji Joazafa II sobór kontynuował swoje prace, analizując treść reform liturgicznych patriarchy Nikona i opracowując ostateczne stanowisko Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego wobec ich przeciwników[3]. Wpływ patriarchy moskiewskiego i całej Rusi na przebieg soboru był jednak niewielki: obrady zdominowali zaproszeni na sobór przez cara patriarchowie aleksandryjski Paisjusz oraz antiocheński Makary, jak również towarzyszący im hierarchowie greccy. Sobór, który potępił wcześniej Nikona i pozbawił go wszystkich godności kościelnych, w dniu 13 maja 1667[2] uznał jego reformy za ważne, ogłosił stare obrzędy herezją i obłożył staroobrzędowców klątwą. Rosyjski Kościół Prawosławny nie tylko stwierdził, że wszyscy zwolennicy liturgii sprzed reform podlegają anatemie, ale i polecił przekazywać ich sądom świeckim, zgadzając się tym samym na ich prześladowania przez władze świeckie, czy wręcz zachęcając do nich[4]. Treść postanowień soborowych została opracowana przez hierarchów greckich. Biskupi rosyjscy nie protestowali, przerażeni losem metropolity krutickiego Pawła oraz arcybiskupa riazańskiego Hilariona. Wymienieni duchowni zostali suspendowani przez sobór za sprzeciw wobec sformułowanego przez Greków nakazu całkowitego posłuszeństwa patriarchów wobec cara[2].

Po zakończeniu soboru władze carskie podjęły zmasowane represje przeciwko staroobrzędowcom, przyczyniając się, paradoksalnie, do wzrostu społecznego poparcia dla tego ruchu. Do zwolenników starych obrzędów dołączali niezadowoleni wobec polityki carskiej w ogólności. Symbolem surowości, z jaką zwalczano staroobrzędowców, stało się stłumienie powstania mnichów Monasteru Sołowieckiego. Chociaż Joazaf II nie inspirował osobiście wszystkich środków represyjnych przeciwko staroobrzędowcom, jego stosunek do nich był równie negatywny. W 1668 patriarcha polecił pozbawiać parafii kapłanów, którzy odmawiali wykorzystywania w pracy duszpasterskiej zreformowanych ksiąg liturgicznych, zaś osoby wypiekające prosfory z krzyżem o ośmiu końcach kierować do monasterów w celu odbycia pokuty[2].

  1. Po uwzględnieniu Ignacego, uznawanego za kanonicznego patriarchę za życia, następnie jednak wykreślonego z oficjalnych wykazów patriarchów.
  1. Łobaczew S.: Patriarch Nikon. Petersburg: Isskustwo SPB, 2003, s. 224–227. ISBN 5-210-01561-0.
  2. a b c d Pietruszko W.: 17 fiewrala - dień koncziny Patriarcha Moskowskogo i wsieja Rusi Joasafa II (ros.). krotov.info. [dostęp 2012-02-22].
  3. Łobaczew S.: Patriarch Nikon. Petersburg: Isskustwo SPB, 2003, s. 228-230. ISBN 5-210-01561-0.
  4. Crummey R.: The Old Believers & The World of Antichrist. The Vyg community & the Russian state. Madison, Milwaukee and London: The University of Wisconsin Press, 1970, s. 4.