Joazaf I (patriarcha Moskwy)

Joazaf
Иоасаф
patriarcha moskiewski i całej Rusi
ilustracja
Kraj działania  Rosja
Data śmierci 28 listopada 1640
patriarcha moskiewski i całej Rusi
Okres sprawowania 1634-1640
Wyznanie prawosławie
Kościół Rosyjski Kościół Prawosławny
Śluby zakonne przełom XVI i XVII w.
Chirotonia biskupia 1 stycznia 1627

Joazaf I (zm. 28 listopada 1640 w Moskwie) – czwarty (de facto piąty[a] patriarcha moskiewski i całej Rusi, sprawujący urząd w latach 1634–1640.

Biografia

Młodość i wczesna działalność

Pochodził z rodziny bojarskiej[1]. Nie wiadomo nic o jego życiu przed wstąpieniem do klasztoru[2]. Wieczyste śluby mnisze złożył między w monasterze Przemienienia Pańskiego na Wyspach Sołowieckich, w okresie sprawowania obowiązków jego przełożonego przez ihumena Izydora, tj. między 1597 a 1603[1]. W 1603 Izydor został metropolitą nowogrodzkim i wyjeżdżając do swojej eparchii zabrał ze sobą mnicha Joazafa[2]. Duchowny pozostał w Nowogrodzie i służył tam także po śmierci Izydora w 1619[2]. Dwa lata później otrzymał godność archimandryty i został przełożonym Monasteru Pskowsko-Pieczerskiego[1].

Biskup pskowski

Chirotonia biskupia archimandryty Joazafa odbyła się 1 stycznia 1627. Po jej przyjęciu został natychmiast arcybiskupem pskowskim i wielkołuckim[1].

W 1632 biskup poparł bunt mieszkańców Pskowa, którzy wypędzili z miasta niemieckich kupców, prowadzących swoją działalność za zgodą cara. Mieszkańcy Pskowa wysłali następnie do władcy prośbę o usunięcie Niemców na stałe, pod listem podpisał się także arcybiskup Joazaf. Początkowo patriarcha Filaret suspendował go za ten czyn, następnie jednak, gdy car przystał na prośbę pskowian, cofnął nałożoną karę kościelną[3].

Patriarcha moskiewski i całej Rusi

Arcybiskup Joazaf został wybrany na patriarchę moskiewskiego i całej Rusi dzięki rekomendacji swojego poprzednika – patriarchy Filareta. Zdaniem Andrzeja Andrusiewicza Filaret wskazał Joazafa, gdyż znał go jako człowieka całkowicie uległego i słabego charakterem, który w odróżnieniu od niego samego nie będzie miał ambicji do wpływania na politykę państwa w sferach niezwiązanych z Kościołem. Tym samym car Michał Romanow, rodzony syn patriarchy[b] zyskałby faktyczną władzę absolutną w Rosji[4]. Również sam Michał Romanow nie życzył sobie, by po śmierci Filareta nowy patriarcha odgrywał w państwie porównywalną z nim rolę[3]. W. Pietruszko twierdzi, że mając na uwadze opisywany wyżej problem Filaret kierował się również swoją pozytywną opinią o Joazafie jako o człowieku rozumnym i pobożnym[3]. Sam wybór Joazafa odbył się w tradycyjny sposób: sobór biskupów Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego wskazał trzech kandydatów, z których car wybrał przyszłego patriarchę[3]. Intronizacja nowego zwierzchnika Cerkwi Rosyjskiej odbyła się, również w zgodzie z tradycją, w soborze Zaśnięcia Matki Bożej na Kremlu moskiewskim[2].

Po wyborze Joazafa sytuacja patriarchy w państwie wróciła do stanu sprzed sprawowania urzędu przez Filareta. Zwierzchnik Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego stracił prawo do posługiwania się tytułem Wielikogo Gosudara i nie podpisywał już aktów państwowych[3]. Joazaf nie przejawiał zresztą żadnych politycznych ambicji[2].

  1. Po uwzględnieniu Ignacego, po śmierci uznanego za patriarchę sprawującego urząd niekanonicznie.
  2. Filaret, w życiu świeckim Fiodor Nikiticz Romanow, został zmuszony do wstąpienia do monasteru przez Borysa Godunowa w ramach rozprawy z całym rodem Romanowów, pozostającym w opozycji wobec jego rządów. Syn Michał urodził się jeszcze przed tym faktem w jego małżeństwie z Ksenią zd. Szestową.
  1. a b c d Ioasaf I (ros.). ortho-rus.ru. [dostęp 2012-02-05].
  2. a b c d e D. Shubin: A History of Russian Christianity. T. II. Algora Publishing, 2005, s. 71-72. ISBN 978-0-87586-346-7.
  3. a b c d e Pietruszko W.: Patriarch Ioasaf I i Russkaja Cerkow w pieriod ego patriarszestwa (ros.). pravoslavie.ru. [dostęp 2012-02-05].
  4. Andrusiewicz A.: Carowie i cesarze Rosji. Warszawa: 2001, s. 121-122. ISBN 83-7311-126-3.