Klon ostroząbkowy

Klon ostroząbkowy
Ilustracja
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad klad różowych
Rząd mydleńcowce
Rodzina mydleńcowate
Rodzaj klon
Gatunek klon ostroząbkowy
Nazwa systematyczna
Acer argutum Maxim.
Bull. Acad. Imp. Sci. Saint-Pétersbourg 12:226. 1867 (Diagn. pl. nov. jap.)[2]

Klon ostroząbkowy (Acer argutum) – gatunek rośliny z rodziny mydleńcowatych (Sapindaceae). Jest to małe drzewo występujące naturalnie w górskich lasach Japonii. Poza tym spotykany bywa w uprawie.

Rozmieszczenie geograficzne

Zasięg tego gatunku obejmuje środkową i południową Japonię (region Chūbu oraz wyspę Sikoku)[3].

W Europie i Ameryce Północnej bywa uprawiany jako roślina ozdobna. W Polsce jest to gatunek bardzo rzadko występujący, spotykany najczęściej w kolekcjach dendrologicznych, np. w arboretum w Rogowie[4][5].

Morfologia

Pokrój
Jest to małe drzewo osiągające 4–6 m wysokości[6] (rzadko do 8 m[7][5][8]). Szerokość korony do 4m[6]. Pokrój jest przeważnie krzaczasty z wieloma przewodnikami od ziemi[6]. Koronę ma zaokrągloną[9]. Kora jest jasnobrązowa z wystającymi w dość regularnych odstępach jasnobrązowymi przetchlinkami[7]. Młode pędy mają czerwony kolor[10]. Zimą pąki są purpurowoczerwone nieco omszone, z 2 parami zasuniętych łusek[11].
Liście
Naprzeciwległe[11], o blaszce liściowej 5-klapowej[7]. Kształt liści jest zaokrąglony w zarysie[11], lecz klapy są głęboko wcięte, a brzegi liścia gęsto, głęboko piłkowane (łac. argutus)[5]. Są wyraźnie unerwione[7]. Wierzch jest ciemnozielony, natomiast od spodu są szarozielone[9]. Liście mają 5-10 cm długości i 3-8 cm szerokości[9][5]. Młode listki są jasnozielone, z czasem ciemnieją. W październiku przebarwiają się na żółto[7][6]. Ogonki liściowe mają 3–8 cm długości, są zielone, lekko czerwonawe[9][7].
Kwiaty
Roślina dwupienna (do wydania nasion potrzebne są osobniki żeńskie i męskie)[7]. Kwitną późnym kwietniem bądź na początku maja, pojawiają się przed liśćmi. Kwiaty mają zielonkawożółtą barwę. Zarówno kwiatostany męskie i żeńskie są zebrane w długi grona. Męskie kwiatostany skupiają 7–12 kwiatów, są zwisające i 3–4 długości. Kwiatostany żeńskie składają się z 7–10 kwiatów i mają 4–5 cm długości. Płatki kwiatów żeńskich są nieznacznie mniejsze od męskich.
Owoce
Zielone skrzydlaki ustawione niemal pod kątem 180 stopni[7]. Nasiona dojrzewają w październiku[8]. Skrzydełka mają długość około 2,5 cm, zebrane na końcu gałęzi w grona po 12 orzeszków. Takie grona mają około 15 cm długości[12].

Systematyka

Gatunek został sklasyfikowany w serii Arguta w sekcji Glabra rodzaju klon (Acer). Pierwszy opis naukowy wyróżniający ten takson w randze gatunku sporządził Karl Johann Maximowicz w 1867 roku[2].

Synonimy[9]
  • Acer diabolicum subsp argutum (Maxim.) Wesmael
  • Acer palmatum var. plicatum Léveillé

Ekologia

Gatunek zasiedla górskie doliny klimatu umiarkowanego chłodnego. Zazwyczaj występuje na wilgotnych stanowiskach w pobliżu górskich strumieni na wysokości 800-1900 m[8][7].

Zastosowanie

Roślina ozdobna

Gatunek uprawiany jest jako roślina ozdobna[10].

Sok roślinny

Sok z klonu ostroząbkowego zawiera pewną ilość cukru i może być stosowany w postaci napoju. Zagęszczony sok stosuje się również jako syrop. Syrop jako słodzik występuje w wielu produktach żywnościowych. Aby uzyskać sok nacina się pień drzewa. Najwięcej soku uzyskuje się podczas wczesnej wiosny, w pierwsze ciepłe i słoneczne dni po mroźnej zimie. Najlepsza jego produkcja występuje na obszarach o kontynentalnych klimatach, gdzie występuje mroźna zima[8].

Liście

W liście pakowane bywają jabłka, warzywa korzeniowych itp. w celu zachowania ich w stanie świeżym[8].

Uprawa

Historia

Gatunek został po raz pierwszy sprowadzony do Europy w 1881 roku przez Ch. Maries[9].

Wymagania

Preferuje wilgotne, lecz dobrze odsączone gleby w słonecznym miejscu, ale toleruje także półcień. Dobrze rośnie też na ciężkich glebach gliniastych. Gleba dla niego powinna być o odczynie obojętnym do lekko kwaśnego. Chloroza występuje czasami na skutek niedoboru żelaza, gdy rośliny są hodowane na glebach alkalicznych, ale na ogół nie należą do wybrednych klonów pod względem kwasowości gleby[5]. Natomiast źle znosi gleby wapienne[9].

Jest gatunkiem mrozoodpornym (6B–8B strefa mrozoodporności[6]). Preferuje stanowiska zaciszne, zwłaszcza młode sadzonki dobrze jest osłaniać przed zimnymi wiatrami[5]. Preferuje stanowiska częściowo zacienione[7]. Według innych źródeł lubi półcień lub pełne nasłonecznienie[6]. Klon ostroząbkowy rośnie wolno[6]. Jak większość klonów jest złym towarzyszem dla okolicznych roślin, ponieważ hamuje ich wzrost[8][5].

Rozmnażanie

Nasiona są lekkie - waga 1000 nasion wynosi około 20g[10]. Nasiona zebrane po dojrzeniu dobrze jest zamoczyć na 24 godziny po czym wymagają czteromiesięcznej stratyfikacji w temperaturze 1–8°C. Tak przechowane nasiona dobrze kiełkują w następnym roku na wiosnę. Jeśli nasiona są zebrane zbyt wcześnie, wyrosną z nich słabe rośliny bądź nie wyrosną one wcale[8].

Klon ostroząbkowy można rozmnażać także wegetatywnie z młodych pędów, które najlepiej ścinać w czerwcu lub lipcu. W tym celu dobrze jest używać ukorzeniacza. Sadzonki powinny mieć 2–3 pary liści i jedną parę pąków u podstawy. Sadzonki muszą ukorzenić się latem i jesienią, aby przetrwać zimę[8].

  1. Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-02-03].
  2. a b Ars-Grin: Acer argutum Maxim. (ang.). [dostęp 2012-10-10].
  3. Mohsho: Japanese maples (ang.). [dostęp 2012-10-10].
  4. Drzewa Polski: Klon ostroząbkowy (pol.). [dostęp 2012-10-10].
  5. a b c d e f g Debiany: Klon ostroząbkowy (pol.). [dostęp 2012-10-10].
  6. a b c d e f g IBRO: Klon ostroząbkowy / Acer argutum (pol.). [dostęp 2012-10-10].
  7. a b c d e f g h i j Klony: Klon ostroząbkowy (pol.). [dostęp 2012-10-10].
  8. a b c d e f g h Plants for a future: Acer argutum Maxim. (ang.). [dostęp 2012-10-10].
  9. a b c d e f g Tous les érables: Acer argutum (fr.). [dostęp 2012-10-10].
  10. a b c Dendrona: Acer argutum / Klon ostroząbkowy (pol.). [dostęp 2012-10-10].
  11. a b c Flora of Japan: Acer argutum (ang.). [dostęp 2012-10-10].
  12. Florum: Acer argutum (fr.). [dostęp 2012-10-10].