Kodeks Gwelferbytański A

Szablon:Manuskrypt biblijny infobox Kodeks Gwelferbytański A, łac. Codex Guelferbytanus A (Gregory-Aland no. Pe albo 024; von Soden ε 33) – grecki kodeks uncjalny Nowego Testamentu pisany na pergaminie, paleograficznie datowany na VI wiek[1]. Zachowały się tylko niektóre partie kodeksu. Jest palimpsestem. Faksymile oraz tekst rękopisu był kilkakrotnie wydawany, jest cytowany w krytycznych wydaniach greckiego Nowego Testamentu.

Obecnie kodeks przechowywany jest w Herzog August Bibliothek (Weissenburg 64)[1].

Opis

Zawiera

Mateusz 1,11-21; 3,13-4,19; 10,7-19; 10,42-11,11; 13,40-50; 14,15-15,3.29-39;
Marek 1,2-11; 3,5-17; 14,13-24.48-61; 15,12-37;
Łukasz 1,1-13; 2,9-20; 6,21-42; 7,32-8,2; 8,31-50; 9,26-36; 10,36-11,4; 12,34-45; 14,14-25; 15,13-16,22; 18,13-39; 20,21-21,3; 22,3-16; 23,20-33; 23,45-24,1; 24,14-37;
Jan 1,29-40; 2,13-25; 21,1-11[2][3].

Kodeks zawiera 44 pergaminowych karty (26,5 na 21,5 cm – oryginalne rozmiary kart były większe), z tekstem czterech Ewangelii, z licznymi lukami. Tekst pisany jest w dwóch kolumnach na stronę, 24 linijki w kolumnie[1]. Inicjały są wielkie i często stosowane[4], litera nu jest podobna jak w kodeksach 01, 022, 026 oraz 027 i reprezentuje starożytną formę[5].

Brak przydechów i akcentów, stosuje błędy itacyzmu oraz pewne formy gramatyczne charakterystyczne dla środowiska aleksandryjskiego[2]. Przed każdą z Ewangelii znajduje się lista κεφαλαια (spis treści), tekst ewangeliczny dzielony jest według Sekcji Ammoniusza, których numery umieszczono na marginesie, nie posiada jednak odniesień do kanonów Euzebiusza[2].

Na 44 kartach kodeksu występują następujące nomina sacra: ΙΣ (Iesous, Jezus), ΧΣ (Christos, Chrystus), ΚΣ (Kurios, Pan) ΘΣ (theos, Bóg), ΥΣ (uios, syn), ΠΗΡ (pater, ojciec), ΠΝΑ (pneuma, duch), ΙΛΗΜ (ierusalem, Jerozolima), ΑΝΟΣ (anthropos, człowiek), i ΔΑΔ (Dauid, Dawid)[6].

Tekst

Grecki tekst kodeksu przekazuje Tekst bizantyjski. Hermann von Soden zaklasyfikował go do tekstu I, dzisiaj określanego mianem tekstu cezarejskiego[7].

Według obliczeń F.H.A. Scrivenera tekst kodeksu zgadza się z 02 oraz 03 50 razy, popiera 03 przeciwko 02 29 razy, zgadza się z 02 przeciwko 03 w 102 miejscach. Scrivener porównał ponadto te partie kodeksu w Ewangelii Łukasza, które występują również w kodeksie Gwelferbytańskim B i doszedł do wniosku, że ma więcej osobliwych wariantów[5][8].

Kurt Aland dał mu profil tekstualny 241 161/2 32 0s. Profil ten oznacza, że rękopis 24 razy wspiera tekst bizantyński przeciwko oryginalnemu, 3 razy wspiera oryginalnego przeciwko bizantyńskiemu, 16 razy zgodny jest z bizantyńskim i oryginalnym. W ogóle nie posiada osobliwych wariantów (Sonderlesarten). W oparciu o ten profil, tekst rękopisu został zaklasyfikowany do V kategorii Alanda[1].

Według Claremont Profile Method, tj. metody wielokrotnych wariantów, przekazuje tekst mieszany, pochodzący z różnych tradycji tekstualnych. Jednak metodą tą badany był tylko w partii przypadającej na Łk 20 ze względu na fragmentaryczność rękopisu[7].

Palimpsest

Rękopis jest palimpsestem. Górny tekst kodeksu jest łacińskim tekstem Izydora z Sewilli zawierającym tekst Origines i listów (podobnie jak Kodeks Gwelferbytański B, gocko-łaciński Codex Carolinus i pewien łaciński tekst pisany uncjałą). Górny tekst łaciński pisany jest minuskułą. Cały rękopis nosi nazwę Codex Guelferbytanus 64 Weissenburgensis i jest przechowywany w Herzog August Bibliothek (Weissenburg 64) w Wolfenbüttel[1].

Historia

Griesbach datował rękopis na VI wiek, identycznie jak Gwelferbytański B[9]. Tischendorf uznał jednak, że powstał później niż kodeks B, ze względu na kształt liter: delta, pi, epsilon oraz sigma i datował go na wiek VI[5]. Za opinią Tischendorfa poszedł Scrivener, Gregory[4], Aland[1]. Obecnie INTF datuje go na VI wiek[10].

Rękopis zanim trafił do Wolfenbüttel, przechowywany był w Bobbio, Weissenburg, Mainz i Pradze. Pierwszy opis rękopisu sporządził Heusinger w 1752 roku[11].

Historia kodeksu związana jest z kodeksem Gwelferbytańskim B, wraz z którym posłużył za materiał dla tekstów Izydora. Rękopis stał się znany dla uczonych w połowie XVIII wieku, gdy został zauważony w bibliotece w Wolfenbüttel. Jakob Friedrich Heusinger badał tekst grecki palimpsestu i jako pierwszy sporządził jego opis. Sądził, że tekst grecki należał do jednego greckiego rękopisu i zawierał tekst czterech Ewangelii. Nie zauważył, że niektóre teksty się dublują. Cztery lata później Franz Anton Knittel (1721–1792) rozpoznał trzy greckie dolne teksty Nowego Testamentu, dwa z nich oznakował symbolami A i B, rozpoznał też gocko-łaciński tekst, znany odtąd jako Codex Carolinus[12]. Knittel odczytał też tekst gocko-łaciński i wydał go w roku 1762. Tekst rękopisu Pe/024 wydał ponownie Konstanty Tischendorf w 1860[13].

Franz Anton Knittel w 1762 roku jako pierwszy zidentyfikował tekst palimpsestu (łącznie z kodeksem Gwelferbytańskim B)[12]. Tekst palimpsestu odczytał Tischendorf i wydał w roku 1869[14]. Facsimile wydał Tischendorf w 1860, Guglielmo Cavallo w 1967 oraz Alandowie w 1982[15]. W roku 2007 opublikowany został tekst Ewangelii Jana (jego nowy odczyt)[16].

Na listę rękopisów Nowego Testamentu wprowadził go Johann Jakob Griesbach nadając mu siglum P. Griesbach bazował na wydaniu Knittela[9]. Pod takim siglum rękopis figurował na liście Tregellesa, Tischendorfa, Scrivenera i początkowo Gregory'ego. Na liście Hermanna von Sodena oznakowany został przy pomocy siglum ε 33. W 1908 roku Gregory nadał mu siglum 024[17].

Jest cytowany we współczesnych wydaniach greckiego Nowego Testamentu Nestle-Alanda. W NA27 zaliczony został do rękopisów drugiego rzędu cytowania[18]. Jest cytowany w UBS4[19].

Obecnie kodeks przechowywany jest w Herzog August Bibliothek w Wolfenbüttel[1][10].

Zobacz też

  1. a b c d e f g Aland i Aland 1989 ↓, s. 122.
  2. a b c Gregory 1900 ↓, s. 62.
  3. NA27 ↓, s. 693.
  4. a b Gregory 1900 ↓, s. 61.
  5. a b c Scrivener 1984 ↓, s. 144.
  6. Scrivener 1984 ↓, s. 143-144.
  7. a b Wisse 1982 ↓, s. 52.
  8. Gregory 1900 ↓, s. 63.
  9. a b Griesbach 1809 ↓, s. c.
  10. a b INTF ↓.
  11. J. F. Heusinger, De quattuor Evangeliorum Codice Graeco, quem antiqua manu membrana scriptum Guelferbytana bibliotheca servat, Guelf 1752.
  12. a b Scrivener 1984 ↓, s. 143.
  13. Tischendorf 1869 ↓, s. 249-338.
  14. Gregory 1900 ↓, s. 64.
  15. Elliott 1989 ↓, s. 50.
  16. Schmid, Parker i Elliott 2007 ↓, s. 39-44.
  17. Gregory 1908 ↓, s. 34.
  18. NA27 ↓, s. 59*.
  19. UBS4 ↓, s. 11*.

Bibliografia

Wydania tekstu

Krytyczne wydania NT

Listy rękopisów

Introdukcje do krytyki tekstu NT

  • Kurt Aland, Barbara Aland: Der Text des Neues Testaments: Einfürung in die wissenschaftlichen Ausgaben sowie Theorie und Praxis der modernen Textkritik. Wyd. 2. Stuttgart: Deutsche Bibelgesellschaft, 1989, s. 122. ISBN 3-438-06011-6. (niem.)
  • Caspar René Gregory: Textkritik des Neuen Testaments. T. 1. Leipzig: Hinrichs, 1900, s. 61-63. (niem.)
  • Frederick Henry Ambrose Scrivener: A Plain Introduction to the Criticism of the New Testament. Edward Miller. Wyd. 4. T. 1. London: George Bell & Sons, 1894, s. 144. (ang.)

Inne opracowania

  • J.K. Elliott: A Bibliography of Greek New Testament Manuscripts. Cambridge University Press, 1989, s. 50.
  • G. Cavallo: Ricerche sulla maiuscola biblica. Firenze: Le Monnier, 1967, s. 92.
  • Frederik Wisse: The Profile Method for the Classification and Evaluation of Manuscript Evidence, as Applied to the Continuous Greek Text of the Gospel of Luke. William B. Eerdmans Publishing, 1982. ISBN 0-8028-1918-4. (ang.)

Linki zewnętrzne