Kodeks Moskiewski

Szablon:Manuskrypt biblijny infobox Kodeks Moskiewski, łac. Codex Mosquensis, oznaczany symbolem Kap albo 018 (Gregory-Aland), Απρ1 (von Soden)[1] – grecki uncjalny rękopis Nowego Testamentu na pergaminie. Przekazuje tekst Listów powszechnych i Listów Pawła, paleograficznie datowany jest na IX wiek. Kodeks pochodzi z Athos, skąd sprowadzony został do Moskwy, niektóre jego partie zostały utracone. Rękopis jest cytowany w krytycznych wydaniach greckiego Nowego Testamentu.

Opis

Zachowało się 288 pergaminowych kart (33,8 na 24,2 cm) kodeksu z tekstem Listów Pawła oraz Listów powszechnych, za wyjątkiem dwóch luk (Rz 10,18—1 Kor 6,13; 1 Kor 8,8-11). Oryginalny kodeks zawierał także księgę Dziejów Apostolskich, która to księga zaginęła w całości[2].

Tekst pisany jest w 2 kolumnach na stronę, 27 linijkach w kolumnie, późną majuskułą[3]. Stosuje przydechy i akcenty[2].

Tekst został podzielony na paragrafy krótkimi komentarzami. Komentarze pisane są minuskułą. Na dole strony znajdują się scholia przypisane dla Jana Chryzostoma, pisane minuskułą[4].

Tekst

Grecki tekst kodeksu reprezentuje bizantyńską tradycję tekstualną. Nie jest to jednak standardowy tekst bizantyński. Hermann von Soden zaklasyfikował go do grupy I[5] (późniejsi badacze uznali tę grupę za tekst cezarejski). Kurt Aland dał mu profil 1541 331/2 82 8s w Listach Pawła oraz 801 111/2 42 4s w Listach powszechnych. Profil ten oznacza, że kodeks wspiera tekst bizantyński przeciwko „oryginalnemu”[a] w 154 miejscach dla Listów Pawła i 80 – dla Listów powszechnych, współbrzmi zarówno z tekstem bizantyńskim jak i „oryginalnym” w 33 i 11 miejscach, wspiera tekst „oryginalny” przeciwko bizantyńskiemu w 8 i 4 miejscach. Ponadto kodeks posiada 8 sobie właściwych wariantów w Listach Pawła i 4 – w Listach powszechnych. W oparciu o ten profil tekst rękopisu został zaklasyfikowany do V kategorii Alanda[3].

Tekst jest pokrewny dla kodeksu 0151. W Liście do Galacjan na 279 wyodrębnionych wariantów aż w 263 przypadkach oba kodeksy przekazują tekst zgodny. Różnic jest 16, mają wyłącznie charakter gramatyczny i na ogół jest to rezultat odmiennej wymowy niektórych samogłosek. Jest to bardzo wysoki stopień zgodności jak na rękopisy tradycji bizantyjskiej. Oba muszą pochodzić od tego samego przodka oddalonego co najwyżej o jedną generację wstecz. Jest rzeczą nieprawdopodobną, by jeden z rękopisów został skopiowany od drugiego ze względu na indywidualne różnice pomiędzy nimi. Oba rękopisy posiadają również komentarze o wysokim stopniu zgodności[5].

W Rzymian 1,8 przekazuje wariant περι, charakterystyczny dla rękopisów aleksandryjskich i wspierany przez rękopisy: א, A, B, C, D*, 33, 81, 1506, 1739 i 1881. Rękopisy tradycji bizantyjskiej przekazują wariant υπερ (także G Ψ)[6].

Jest jednym z najstarszych rękopisów, który w 1 Tymoteusza 3,16 przekazuje wariant θεός ἐφανερώθη (Bóg objawiony), charakterystyczny dla rękopisów późnej tradycji bizantyńskiej. Wcześniejsze rękopisy przekazują wariant ὃς ἐφανερώθη (który został objawiony)[7][8].

Historia

Kodeks datowany jest przez INTF na IX wiek[3]. Wczesna jego historia aż do roku 1655 jest nieznana. W 1655 został przywieziony z klasztoru św. Dionizego na górze Athos do Moskwy[9][b], przez mnicha Arseniusza na prośbę patriarchy Nikona[10][c]. Obecnie rękopis przechowywany jest w Państwowym Muzeum Historycznym (V. 93)[3].

Tekst rękopisu został skolacjonowany przez Matthaei[11]. Wykorzystał go Scholz w swoim wydaniu greckiego NT, cytując go za pośrednictwem Matthaei[9]. Od czasów Tischendorfa jest cytowany we wszystkich wydaniach greckiego NT. Scrivener ocenił, że rękopis powinien być często cytowany ex silentio[12]. We współczesnych wydaniach Nestle-Alanda jest jednak rzadko cytowany i tylko ex silentio[5].

Na listę rękopisów Nowego Testamentu wciągnął go Scholz, który oznakował go przy pomocy siglum 102 w przypadku Listów powszechnych oraz siglum 117 w przypadku Listów Pawła. W 1849 Tischendorf nadał mu siglum I dla Listów powszechnych oraz K dla Listów Pawła. W 1859 roku Tischendorf nadał siglum K dla całego rękopisu[9]. Gregory w 1908 nadał mu siglum 018[1].

William Hatch wydał jego fotograficzne facsimile, a także Bruce M. Metzger[13].

Zobacz też

  1. „Oryginalny” oznacza tu tekst w rekonstrukcji Alanda – Novum Testamentum Graece.
  2. Sugeruje to nota na karcie pierwszej oraz drugiej – κτημα μονης του κυρου διονυσιου. (Gregory, Textkritik, 1900. s. 102. )
  3. Ze względu na przygotowywany nowy przekład Biblii – Biblię moskiewską
  1. a b Caspar René Gregory: Die griechischen Handschriften des Neuen Testament. Leipzig: J. C. Hinrichs'sche Buchhandlung, 1908, s. 34. (niem.)
  2. a b C. R. Gregory: Textkritik des Neuen Testaments. T. 1. Leipzig: J. C. Hinrichs, 1900, s. 101-102.
  3. a b c d K. Aland, B. Aland: The Text of the New Testament: An Introduction to the Critical Editions and to the Theory and Practice of Modern Textual Criticism. przeł. Erroll F. Rhodes. Michigan: William B. Eerdmans Publishing Company, 1995, s. 113. ISBN 978-0-8028-4098-1.
  4. Bruce M. Metzger, Bart D. Ehrman: The Text of the New Testament: Its Transmission, Corruption and Restoration. New York – Oxford: Oxford University Press, 2005, s. 77.
  5. a b c R. Waltz: Codex Mosquensis I Kap (018). Encyclopedia of Textual Criticism, 2007.
  6. NA26, s. 409
  7. Bruce M. Metzger: A Textual Commentary on the Greek New Testament. Stuttgart: Deutsche Bibelgesellschaft, 2001, s. 573-573.
  8. 1 Timothy 3:16 in Codex Alexandrinus at the Bible Research
  9. a b c C. R. Gregory: Textkritik des Neuen Testaments. T. 1. Leipzig: J. C. Hinrichs, 1900, s. 102.
  10. Frederick Henry Ambrose Scrivener: A Plain Introduction to the Criticism of the New Testament. Edward Miller. Wyd. 4. T. 1. London: George Bell & Sons, 1894, s. 224.
  11. C. F. Matthaei: Novum Testamentum Graece et Latine. Riga: 1782-1788. (jako g)
  12. Frederick Henry Ambrose Scrivener: A Plain Introduction to the Criticism of the New Testament. Edward Miller. Wyd. 4. T. 1. London: George Bell & Sons, 1894, s. 172.
  13. J.K. Elliott: A Bibliography of Greek New Testament Manuscripts. Cambridge University Press, 1989, s. 48. ISBN 0-521-35479-X.

Bibliografia

  • J. Leroy. Un témoin ancien des petits catéchèses de Théodore Studite. „Scriptorium”. 15, s. 36–60, 1961. 
  • Kurt Treu. Die Griechischen Handschriften des Neuen Testaments in der UdSSR; eine systematische Auswertung des Texthandschriften in Leningrad, Moskau, Kiev, Odessa, Tbilisi und Erevan. „T & U”. 91, s. 280–283, 1966. Berlin. 

Linki zewnętrzne