Kodeks z Synopy

Szablon:Manuskrypt biblijny infobox Kodeks z Synopy, łac. Codex Sinopensis (Gregory-Aland no. O albo 023; von Soden ε 21)[1][2], nazywany także Ewangelią z Synopy – fragment ilustrowanego rękopisu greckiego Nowego Testamentu. Nazwa pochodzi od miejsca odkrycia. Paleograficznie datowany jest na VI wiek. Jest jednym z purpurowych kodeksów Nowego Testamentu. Większość kart rękopisu zaginęła, przechowywany jest w Paryżu i Mariupolu.

Opis

Kodeks stanowiony jest przez 44 pergaminowych kart (30 na 25 cm)[3]. Według rekonstrukcji oryginalny kodeks zawierał 144 kart, ułożonych w 13 foliałach[4]. Tekst pisany jest jedną kolumną na stronę, 15-16 linii w kolumnie[3], 18-19 liter w linii[1]. Pergamin został nasączony purpurą, tekst pisany jest złotem[5].

Tekst zawiera fragmenty rozdziałów 7; 11; 13-24 Ewangelii Mateusza: 7,7-22; 11,5-12; 13,7-47; 13,54-14,4.13-20; 15,11-16,18; 17,2-24; 18,4-30; 19,3-10.17-25; 20,9-21,5; 21,12-22,7.15-14; 22,32-23,35; 24,3-12[6].

Nomina sacra pisane są skrótami, stosuje też ligatury[4].

Kodeks z Synopy jest jednym z najstarszych ilustrowanych kodeksów zawierających tekst Nowego Testamentu. Autor ilustracji najczęściej umieszczał je na dole stronicy wtapiając w tekst. Miniatury ilustrują wydarzenia z Ewangelii takie jak cudowne rozmnożenie chleba czy przypowieść o nieurodzajnej fidze. Postacie na ilustracjach mają małe rozmiary, lecz ich głowy są nieproporcjonalnie duże co pozwoliło przedstawić indywidualne rysy każdej twarzy. Choć sylwetki postaci nie mają wyraźnie oznaczonych konturów to artysta wiele uwagi poświęcił szczegółom takim jak oczy, w których wyodrębnił źrenice. Sylwetki są zarysowane światłocieniem, nie zaznaczono też linii podłoża, na którym stoją. Kolory są łamane, złoto oddano kolorem żółtym, tło ilustracji jest jednobarwne przez co ilustracje nie mają perspektywy[7].

Tekst

Według Streetera rękopis reprezentuje cezarejską tradycję tekstualną[5]. Kurt Aland nadał mu następujący profil tekstualny: 91 41/2 02 3s (profil Alanda dotyczy tylko tych miejsc, w których najczęściej zachodzą różnice pomiędzy najważniejszymi tradycjami tekstualnymi)[3]. To znaczy, że według Alanda tekst rękopisu reprezentuje bizantyńską tradycję tekstualną w 9 miejscach profilowych; 4 razy jest zgodny zarówno z bizantyńską tradycją, jak i oryginalnym tekstem; 0 razy wspiera tekst oryginalny przeciwko bizantyńskiemu, ponadto zawiera 3 niezależnych i szczególnych wariantów (Sonderlesarten)[8]. W oparciu o ten profil Aland zaklasyfikował tekst rękopisu do V kategorii, co oznacza, że rękopis reprezentuje tekst bizantyński[9].

Według Metzgera jest trzeciorzędnym świadkiem tekstu cezarejskiego[5].

Historia kodeksu

Miejsce powstania kodeksu jest nieznane, przypuszcza się jednak, że kodeks powstał w Syrii[10] lub Mezopotamii[11]. Dawniej sądzono, że powstał w Azji Mniejszej, ponieważ powstanie purpurowych kodeksów 022 oraz 042 wiązano z Azją Mniejszą. Według Cronina 023 powstał w Konstantynopolu lub zachodniej części Azji Mniejszej[6]. Datowany jest zwykle na VI wiek[3][12] choć uważa się, że jest kopią nieznanego starszego rękopisu.

W 1899 roku na bazarze w Synopie nad Morzem Czarnym francuski oficer Jean de la Taille kupił 43 pergaminowe karty kodeksu, które rok później sprzedał Francuskiej Bibliotece Narodowej w Paryżu[5]. Po badaniach okazało się, że są to fragmenty luksusowego antycznego kodeksu spisanego na purpurowym pergaminie złotą grecką uncjałą. Jedna karta pochodząca z tego samego kodeksu została przypadkowo nabyta w Mariupolu nad Morzem Azowskim przez D.W. Ajnałowa, rosyjskiego historyka sztuki. Kartę tę Ajnałow ofiarował miejscowemu gimnazjum[7].

Tekst rękopisu skolacjonowany został przez Omonta w 1901 roku[5][13]. W 1939 roku William Hatch opublikował fotograficzne facsimile kodeksu. Facsimile opublikował również Guglielmo Cavallo[10]. Na listę rękopisów Nowego Testamentu wciągnął go Gregory. Początkowo był oznaczany przy pomocy siglum ה, Gregory w 1908 nadał mu siglum O oraz 023[1].

W roku 2000 kodeks wysłany został do Biblioteki Watykańskiej w związku z ekspozycją "I Vangeli dei Popoli" (Ewangelie ludzi), zorganizowanej w związku z jubileuszem 2000 lat chrześcijaństwa[14].

43 karty kodeksu przechowywane są w Paryżu, Francuska Biblioteka Narodowa, Département des Manuscrits (Supplement Grec 1286). 1 karta przechowywana jest w gimnazjum w Mariupol (bez numeru katalogowego)[3][12].

Zobacz też

  1. a b c Caspar René Gregory: Die griechischen Handschriften des Neuen Testament. Leipzig: J. C. Hinrichs'sche Buchhandlung, 1908, s. 34. (niem.)
  2. Hermann von Soden: Die Schriften des Neuen Testaments, in ihrer ältesten erreichbaren Textgestalt hergestellt auf Grund ihrer Textgeschichte. T. 1. Göttingen: Vandenhoeck und Ruprecht, 1902, s. 121-122. (niem.)
  3. a b c d e K. Aland, B. Aland: The Text of the New Testament: An Introduction to the Critical Editions and to the Theory and Practice of Modern Textual Criticism. przeł. Erroll F. Rhodes. Michigan: William B. Eerdmans Publishing Company, 1995, s. 113. ISBN 978-0-8028-4098-1.
  4. a b H. S. Cronin. Codex Chrysopurpureus Sinopensis. „JTS”. II, s. 592, 1901. 
  5. a b c d e Bruce M. Metzger: The Text Of The New Testament: Its Transmission, Corruption and Restoration. Wyd. 4. Oxford University Press, 2005, s. 79.
  6. a b H. S. Cronin. Codex Chrysopurpureus Sinopensis. „JTS”. II, s. 591, 1901. 
  7. a b Ewangeliarz Synopski. W: Iluminacja książki bizantyjskiej [on-line]. Uniwersytet Pedagogiczny. [dostęp 2013-06-15].
  8. K. Aland, B. Aland: The Text of the New Testament: An Introduction to the Critical Editions and to the Theory and Practice of Modern Textual Criticism. przeł. Erroll F. Rhodes. Michigan: William B. Eerdmans Publishing Company, 1995, s. 107. ISBN 978-0-8028-4098-1.
  9. K. Aland, B. Aland: The Text of the New Testament: An Introduction to the Critical Editions and to the Theory and Practice of Modern Textual Criticism. przeł. Erroll F. Rhodes. Michigan: William B. Eerdmans Publishing Company, 1995, s. 106. ISBN 978-0-8028-4098-1.
  10. a b Codex Sinopensis LDAB
  11. BnF, Manuscrits occidentaux, suppl. grec 1286, I
  12. a b INTF: Kodeks 023 (GA). W: Liste Handschriften [on-line]. Münster Institute. [dostęp 15 czerwca 2013].
  13. Henri Omont: Notice sur un très ancien manuscrit grec de l'évangile de saint Matthieu..., Notices et extraits des manuscrits de la bibliothèque nationale.... 1901, s. 599-676.
  14. The Gospels of the Peoples – Vatican

Bibliografia

  • Henri Omont: Notice sur un très ancien manuscrit grec de l'évangile de saint Matthieu..., Notices et extraits des manuscrits de la bibliothèque nationale.... 1901, s. 599-676.
  • H. S. Cronin. Codex Chrysopurpureus Sinopensis. „JTS”. II, s. 590-600, 1901. 

Linki zewnętrzne