Kunino

.

Kunino
Кунино
Ilustracja
Widok na wieś
Państwo  Bułgaria
Obwód Wraca
Gmina Roman
Kmet Joło Petkow[1]
Powierzchnia 38,801 km²
Wysokość 321 m n.p.m.
Populacja (2011)
• liczba ludności

489[2]
Nr kierunkowy 091202
Kod pocztowy 3140[3]
Tablice rejestracyjne BP (Вр)
Położenie na mapie Bułgarii
Mapa lokalizacyjna Bułgarii
Brak współrzędnych
Nieprawidłowe parametry: {{{{współrzędne}}}}
Nieprawidłowe parametry: {{{{współrzędne}}}|}
Portal Portal Bułgaria
Cerkiew św. Mikołaja
Muzeum Historyczne

Kunino (bułg. Кунино[4]) – wieś w północnej Bułgarii, w obwodzie Wraca, w gminie Roman, nad rzeką Iskyr. Według danych Narodowego Instytutu Statystycznego, 31 grudnia 2011 roku wieś liczyła 489 mieszkańców.

Geografia

Położenie

Kunino znajduje się w zachodniej części Przedbałkanu, będącego częścią Starej Płaniny. Położone jest w wąwozie Kurłukowskim rzeki Iskyr[5].

Rzeźba terenu

Kunino otoczone jest formami krasowymi, występują tu liczne skały wapniowe, ostańce oraz mosty skalne. Nad wsią góruje emblematyczna skała Czerwenica[6]. Do tej pory odkryto w tym rejonie ok. 140 jaskiń. Najdłuższa z nich to Koszara o długości 256 metrów, a najgłębsza – Głożawa znajdująca się do 69 metrów pod powierzchnią ziemi[7].

Klimat

Szeroko otwarta dolina rzeki Iskyr ułatwia swobodny przepływ powietrza i zapobiega tworzeniu inwersji temperatury, dlatego temperatury powietrza są wysokie. Okoliczne wysokie wieńce skalne powodują wznoszenie mas powietrza w ciągu lata, co stwarza rozwój chmur, które powodują częste ulewne deszcze i niekiedy gradobicie[8].

Administracja

Kunino należy administracyjnie do gminy Roman, w obwodzie Wraca. Kod identyfikacyjny Kunina to 40645.

Administracyjna terytorialna przynależność:

  • Kmetstwa (siedziby samorządowych władz): obw. Wraca (VRC), gm. Roman (VRC32), Kunino (VRC32-03)
  • Rejony: Północno-zachodnia Bułgaria (BG31), Północna i Południowo-wschodnia Bułgaria (BG3)

Regionalny Urząd Statystyczny znajduje w Wracy.

Powierzchnia Kunina 38801,0 m²[9].

Historia

Odkrycia archeologiczne z prehistorii

W Kuninie znajduje się stanowisko archeologiczne, w którym archeolog i prehistoryk bułgarski Wasił Mikow znalazł pozostałości dużej osady zwanej Samuiłnica, pochodzącej z okresu neolitu, znajdującej się na płaskowyżu Rudina, w jaskini Prowyrtenka. Odkrył również liczne narzędzia kamienne, ceramiczne fragmenty figurek, a najistotniejszym znaleziskiem były kamienie wykorzystywane do mielenia ziaren. Świadczy to o zaawansowanym poziomie rolnictwa na tym terenie w ówczesnym okresie[10]. Nikołaj Dżambazow w 1956 roku w jaskini odkrył ślady obecności ludzi z czasów środkowego i późnego paleolitu[11]. W 1960 roku podczas remontu drogi do wsi Radowene odkryto pozostałości wsi sprzed 4000 lat. Badania zostały przeprowadzone przez Bogdana Nikołowa z Regionalnego Muzeum Archeologicznego we Wracy. Wykopaliska ujawniły fundamenty glinianych domków, gipsowych ścian, pieców i kominków. Odkryto także narzędzia kamienne, liczne ozdoby, fragmenty malowanych ceramik, żarna do mielenia zbóż oraz gliniane ciężarki do pionowego krosna[12]. W 1998 roku paleontolog Georgi Christow z Plewenu w swojej ekspedycji na terenach nieczynnej kopalni wapnia odkrył kości ptaków i ssaków, w tym cios słonia o długości 20 cm.

Starożytność

W latach 1000 p.n.e. tereny te zamieszkiwali Trakowie z plemienia Tribali. O ich obecności świadczy odkryta wioska Trulenzis oraz odkryte brązowe broszki i fragmenty brązowych figurek koni[12]. Na podstawie znalezionych przedmiotów stwierdzono, że w V wieku p.n.e. nastąpiła znaczna hellenizacja miejscowej ludności. W 28 roku p.n.e. osada ta została włączona do Imperium rzymskiego. W ciągu następnych trzech stuleci miejscowość rozkwitła. Z inskrypcji kamiennych i rzeźb można stwierdzić, że głównym zajęciem mieszkańców było kamieniarstwo i winiarstwo[13].

Średniowiecze

Tereny te zamieszkiwali Słowianie. Iwan Welikow sugeruje, że tutejsi Słowianie pierwotnie zamieszkali w twierdzy cesarza Justyniana, ale wkrótce porzucili ją i zamieszkali bliżej rzeki Iskyr, w miejscu obecnej wsi[13].

Panowanie osmańskie

Miejscowość ta jako Kunino jest wzmiankowana w timarskim opisie z 1479 roku[14]. Istotną rolę w publicznym i politycznym życiu Kunina w trzech pierwszych dekadach XIX wieku odegrał wpływowy kupiec Dimitraki Chadżitoszew, który w Kuninie miał gospodarstwo i sklep z podstawowymi towarami. W jego notatkach znaleziono liczne zapiski transakcji handlowych[15]. W 1865 roku po wojnie krymskiej z terenów Rosji zostali wygnani Czerkiesi, którzy osiedlili się w Bułgarii, w tym Kuninie. Czerkiesi plądrowali tutejsze domostwa, co spowodowało bunt tutejszych mieszkańców i zatargi z Czerkiesami[16].

Czasy współczesne

W 1888 roku powstało muzeum historyczne[17]. W 1891 roku powstał dom kultury Cwetana Ganowskiego[18]. W czerwcu 1918 roku Kunino nawiedziła silna trąba powietrzna, która spowodowała ogromne zniszczenia i pochłonęła około 150 krów. W 1921 roku powstała szkoła kamieniarstwa. W 1922 roku powstała stacja kolejowa według projektu czeskich inżynierów[19].

Demografia

    Liczba mieszkańców[2]
    

Według danych Narodowego Instytutu Statystycznego na dzień 1 lutego 2011 roku struktura wiekowa ludności w miejscowości Kunino przedstawiała się następująco[2]:

Wiek 0-4 5-9 10-14 15-19 20-24 25-29 30-34 35-39 40-44 45-49 50-54 55-59 60-64 65-59 70-74 75-79 80-84 85 i więcej
Razem 11 7 24 28 23 19 20 16 28 34 36 39 52 54 42 42 26 8

Ludność głównie emigruje do większych miast w Bułgarii lub innych państw w poszukiwaniu pracy.

Infrastruktura

Infrastruktura społeczna

We wsi znajduje się kmetstwo, szkoła podstawowa i szkoła kamieniarstwa, dom kultury oraz poczta. Najbliższe przedszkole znajduje się 6 km od Kunina w wiosce Radowene, a najbliższy szpital jest w mieście Roman[20].

Infrastruktura techniczna

Miejscowość jest skanalizowana i zelektronizowana, posiada bieżącą wodę, którą czerpie z Iskyru.

Transport

Przez Kunino przebiega droga lokalna 1031 oraz linia kolejowa SofiaWarna. Istnieje stacja kolejowa.

Architektura

Zabytki

W rejestrze zabytków znajdują się[21]:

  • Osada Samuiłnica
  • Pomnik Kuninian, którzy zginęli w wojnach o zjednoczenie narodowe
  • Pomnik Kuny Kralicy
  • Prehistoryczna osada w jaskini Markowska dupka
  • Tracka wioska Trulenzis
  • Twierdza Drugiego Cesarstwa Bułgarskiego

Kultura

  • Dom kultury Cwetena Ganowskigo – powstał w 1891 roku z inicjatywy kunińskich nauczycieli. W 1949 roku powstała sala z kinem. Główna sala domu kultury służy jako teatr, gdzie 2-3 razy w roku organizowane są amatorskie spektakle. Działa męski chór. Znajduje się biblioteka[18].
  • Muzeum Historyczne – zostało otwarte 4 kwietnia 1988 roku. Znajduje się na dwóch piętrach domu Sawy Genowskiego. Na parterze znajdują się eksponaty związane z historią Kunina, zaś ekspozycje na drugim piętrze są w całości poświęcone ruchowi komunistycznemu w wiosce[17].

Oświata

  • Profesjonalna szkoła kamieniarstwa – stworzona przez Konstantina Tomowa. W 1921 roku rząd wydał dekret utworzenia szkoły kamieniarstwa. W dniu 2 listopada 1921 pierwszym dyrektorem został Czech Rudolf Braun. Kadrę nauczycielską stanowili Bułgarzy i Czesi[19]. Obecnie uczniowie po skończeniu szkoły otrzymują status kamieniarza w specjalności kamieniarstwo lub status artysty w specjalności rzeźbiarstwo.
  • Szkoła Podstawowa Wasiła Lewskiego

Religia

Cerkiew św. Mikołaja powstała w średniowieczu, w czasie panowania osmańskiego została zniszczona przez Turków. Dzięki wsparciu zamożnych kunińskich rodzin na początku XVII wieku odrestaurowano cerkiew św. Mikołaja. Zbudowana jest w stylu typowym dla ówczesnych czasów – nawa obniżona o budynek mieszkalny. Namalowana została w końcu XVIII wieku przez Petko Daskałowa[22]. W 1945 roku cerkiew była zamknięta i niszczała. W 1996 roku wolontariusze rozpoczęli odbudowę świątyni, która była konsekrowana i otwarta 6 maja 1997 roku[23].

Sport

W miejscowości działa klub piłkarski FK Stroiteł Kunino.

Osoby związane z Kuninem

  • Nikoła Korczew – artysta rzeźbiarz i nauczyciel w szkole kamieniarstwa w Kuninie[19]
  • Konstantin Tomow – minister spraw wewnętrznych w Bułgarii. Razem z czeskimi nauczycielami otworzył szkołę kamieniarstwa w 1922 roku. Zapewnił środki finansowe na budowę fabryki "Kalcit" w miejscowości[24]

Urodzeni w Kuninie

Zmarli w Kuninie

  1. Йоло Петков. Кмет на с. Кунино (bułg.). [dostęp 2013-08-09].
  2. a b c Справка за населението на с. Кунино, Роман, обл. Враца. Код по ЕКАТТЕ - 40645 (bułg.). nsi.bg. [dostęp 2013-08-05]. Błąd w przypisach: Nieprawidłowy znacznik <ref>; nazwę „nsi” zdefiniowano więcej niż raz z różną zawartością
    BŁĄD PRZYPISÓW
  3. Baza kodów Pocztowych – Bułgaria (bułg.). geopostcodes.com. [dostęp 2013-08-04].
  4. Komisja Standaryzacji Nazw Geograficznych poza Granicami Rzeczypospolitej Polskiej: Nazewnictwo geograficzne świata. Europa – część I (pol.). Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 2009. s. 57. [dostęp 2013-08-05].
  5. П. Трантеев: Карлуковският пролом. С.. Медицина и физкултура, 1966.
  6. Kyrłow, Kunino – jeden miły krasowy rejon. Wraczanski peszternjak, ks. 3, str. 8–15, 1987.
  7. Lista jaskiń w obszarze Kunina (bułg.). [dostęp 2013-08-06].
  8. С.КУНИНО (bułg.). [dostęp 2013-08-08].
  9. Справка за с. Кунино, общ. Роман, обл. Враца към 28.08.2012 г. (bułg.). nsi.bg. [dostęp 2013-08-06].
  10. Васил Миков: Предисторически селища и находки в България. С.. 1933.
  11. Николай Джамбазов: Разкопки в пещерата Самуилица II. Сп. “Археология. 1959.
  12. a b Богдан Николов: Исторически паметници във Врачанско. Wraca: 1966.
  13. a b Иван Велков: Vicus Trullensium (Селото на трулензите); в сборника Изследвания в чест на акад. Д. Дечев, С.. 1958.
  14. Румен Ковачев: Опис на Никополски санджак от 80-те години на XV век. С., НБ “Св. св. Кирил и Методий”. 1997.
  15. Семеен архив на Хаджитошеви. издателство на БАН, С., 1984.
  16. Христо Попов: Кунино – минало и настояще. С.. 1966.
  17. a b Минко Ралчовски: Нашият музей — с. Кунино,Врачанско. Wraca: 2004.
  18. a b Цветко Кръстев: Спомени за Кунино. Sofia: Второ издание, 2008.
  19. a b c Йонко Бонев: Техникум по каменообработване в с. Кунино. Wraca: 1996.
  20. С.КУНИНО (bułg.). [dostęp 2013-08-08].
  21. Guide Bulgaria: Село Кунино: Забележителности. (bułg.). [dostęp 2013-08-09].
  22. Райна Касабова-Савова: Икони от Врачанския край. Sofia: 1977.
  23. РОМАН: Църкви: църква Св. Николай, с. Кунино (bułg.). [dostęp 2013-08-08].
  24. Ташо Ташев: Министрите на България 1879-1999. София. 1999. ISBN 978-954-430-603-8.

Linki zewnętrzne