Lisowicia

Lisowicia bojani
Sulej & Niedźwiedzki, 2018
Okres istnienia: norykretyk
Ilustracja
Lisowicia bojani
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada synapsydy
Rząd terapsydy
Podrząd anomodonty
Infrarząd dicynodonty
Rodzina Stahleckeriidae
Podrodzina Placeriinae
Rodzaj Lisowicia
Sulej & Niedźwiedzki, 2018
Gatunek Lisowicia bojani

Lisowicia – monotypowy rodzaj wymarłych dicynodontów z rzędu „gadów ssakokształtnych” (Therapsida). Jedynym znanym przedstawicielem był Lisowicia bojani, którego kopalne ślady istnienia odkrył zespół polskich paleobiologów pod kierunkiem Tomasza Suleja, profesora Instytutu Paleobiologii PAN w Warszawie oraz Grzegorza Niedźwiedzkiego, biologa z Uniwersytetu w Uppsali. Odkrycia dokonali podczas prac paleontologicznych na terenie cegielni w Lipiach Śląskich, stanowiących część wsi Lisowice położonej w województwie śląskim, w powiecie lublinieckim, w gminie Pawonków. Naukowcy opublikowali wyniki swoich prac w 2018 na łamach czasopisma Science[1]. L. bojani żyła w późnym triasie, pod koniec noryku lub na początku retyku; gatunek ten jest obecnie najmłodszym znanym zwierzęciem, które z pewnością było przedstawicielem dicynodontów[1][2].

Nazwa

Nazwa rodzajowa Lisowicia pochodzi od nazwy miejscowości Lisowice, na terenie której dokonano odkrycia, zaś epitet gatunkowy bojani jest eponimem mającym na celu upamiętnienie Ludwika Henryka Bojanusa, polskiego anatoma działającego na Uniwersytecie Wileńskim, który jako pierwszy opisał naukowo tura i nadał mu nazwę naukową Bos primigenius[2][3].

Holotyp

Holotyp, który stanowi lewa kość ramienna, jest przechowywany w Instytucie Paleobiologii im. Romana Kozłowskiego PAN pod numerem ZPAL V.33/96. Wraz z holotypem naukowcy zabezpieczyli liczne paratypy (między innymi: lewa szczęka, mózgoczaszka, fragment kości skrzydłowej, tylna część prawej żuchwy, lewa łopatka, mostek, kręg szyjny, lewa kość udowa, lewa kość piszczelowa), które pochodzą od kilku osobników takiego samej lub podobnej wielkości[2].

Budowa ciała

Lisowicia bojani był największym znanym gadem ssakokształtnym. Według szacunków naukowców, jego ciało osiągało długość ponad 4,5 m, przy wysokości 2,6 metra i masie 9 ton[1].

Tryb życia

L. bojani wiódł życie w środowisku ziemnowodnym, nad brzegami mokradeł. Był roślinożercą. Prawdopodobnie polował na niego żyjący na tym samym terenie archozaur Smok wawelski. Prof. Sulej wyjaśniał, że na niektórych ze znalezionych skamieniałych kości L. bojani widoczne były ślady zębów pasujące do uzębienia tego archozaura[3].

Przypisy

  1. a b c Tomasz Sulej, Grzegorz Niedźwiedzki. An elephant-sized Late Triassic synapsid with erect limbs. „Science”. 362 (6417), s. 1-8, 2018. American Association for the Advancement of Science. DOI: 10.1126/science.aal4853. ISSN 1095-9203 (ang.). 
  2. a b c Tomasz Sulej, Grzegorz Niedźwiedzki. Supplementary Material for An elephant-sized Late Triassic synapsid with erect limbs. „Science”. 362 (6417), s. 1-36, 2018. American Association for the Advancement of Science. DOI: 10.1126/science.aal4853. ISSN 1095-9203 (ang.). 
  3. a b Ludwika Tomala: Największy znany gad ssakokształtny żył na terenie Śląska (pol.). PAP, 2018-11-23. [dostęp 2018-11-23].