Manned Orbiting Laboratory

Manned Orbiting Laboratory
Projektowany wygląd MOL z kapsułą Gemini B
Planowane parametry
Załoga 2 osoby
Orbita polarna lub synchroniczna
Czas pracy 40 dni
Masa 14 470 kg
Objętość
pomieszczeń
hermetyzowanych
11,3 m³
Konfiguracja

MOL configuration.jpg

Manned Orbiting Laboratory (MOL) (ang. Załogowe Laboratorium Orbitujące) – pierwotnie określane jako Manned Orbital Laboratory – niezrealizowany projekt amerykańskiej wojskowej stacji kosmicznej, część programu załogowych lotów kosmicznych USAF, sukcesor niezrealizowanego wojskowego samolotu zwiadowczego Boeing X-20 Dyna-Soar.

Program MOL został przygotowany na bazie kilku wcześniejszych projektów USAF i NASA dotyczących załogowych stacji orbitalnych do celów zwiadowczych. Ostateczny projekt zakładał laboratorium do jednorazowego użytku, obsługujące 40-dniowe misje, na które załogi wynoszone byłby statkami typu Gemini Blue, opracowanymi na podstawie doświadczeń programu Gemini.

Historia

Makieta kapsuły Gemini B

Program MOL został formalnie ogłoszony 10 grudnia 1963 roku jako platforma doświadczalna dla wykorzystania załogowych misji kosmicznych do celów wojskowych[1]. Dostawcą sprzętu miał zostać Douglas Aircraft Company. Mimo zewnętrznego podobieństwa do swojego poprzednika, sprzęt Gemini B został przeprojektowany w kilku punktach, m.in. dodano właz umożliwiający przechodzenie z pojazdu do laboratorium na orbicie[2].

W ramach programu odbył się jeden lot testowy (z zaplanowanych ośmiu; z tego pięć załogowych planowanych na lata 1972-75). 3 listopada 1966 roku kapsuła Gemini 2 (z dodatkowym malowaniem US Air Force) wraz z makietą stacji MOL została wyniesiona w locie suborbitalnym. Po 33 minutach kapsuła oddzieliła się i wróciła na ziemię, natomiast makieta, wyposażona w sprzęt doświadczalny orbitowała dalej przez 30 dni (misja pierwotnie zakładała 75 dni na orbicie).

Program Manned Orbiting Laboratory został skasowany w roku 1969, w okresie największych osiągnięć programu Apollo. Było wtedy jasne, że system satelitów wywiadowczych pozwala na osiągnięcie założonych celów przy dużo niższym koszcie. Prace badawcze nad rozwojem amerykańskich stacji załogowych zaowocowały potem cywilnym projektem Skylab[3], który wyniesiony został na orbitę w połowie kolejnej dekady.

Do programu zakwalifikowano 17 astronautów. Po jego likwidacji NASA zaproponowała tym, którzy nie ukończyli 35 lat przejście do programu lotów cywilnych.

Pod względem założeń i funkcjonalności MOL przypominał radziecki program wojskowych stacji Ałmaz, wynoszonych na orbitę w ramach programu Salut. Rosjanie zakończyli te próby w 1977 roku z tych samych powodów, które doprowadziły do zamknięcia programu amerykańskiego.

Technologie

USAF Astronaut Maneuvering Unit

Na potrzeby programu USAF przygotowało własny Astronaut Manouvering Unit[4].

W 1965 rozpoczęto opracowywanie nowoczesnego sytemu optycznego na potrzeby zwiadu wojskowego. Aparat o kryptonimie "Dorian" i kodzie KH-10 miał znaleźć się na wyposażeniu MOL, lecz prace zostały zatrzymane w 1969 roku, przed zaplanowanymi startami załogowymi. Konstrukcja została zastąpiona projektem KH-11 (kryptonim "Kennan"), który oferował rozdzielczość 76 mm i umożliwiał transmisję wideo zrobionych zdjęć do centrum kontroli na Ziemi[5].

Zobacz też

  1. NOVA: Astrospies na stronie pds.org (ang.)
  2. Deke Slayton, Michael Cassutt: U.S. Manned Space: From Mercury to the Shuttle. Nowy Jork: Forge Books, 1994, s. 249. ISBN 0-312-85503-6. (ang.)
  3. Charles Dunlap Benson, William David Compton: Living and Working in Space: A History of Skylab NASA publication SP-4208 (ang.)
  4. U.S. Manned Space: From Mercury to the Shuttle. 1994. ISBN 0-312-85503-6. LCCN 94002463. OCLC 29845663.
  5. NOVA: Astrospies. [dostęp 2014-11-13].

Bibliografia

Linki zewnętrzne

  • Mark Wade: MOL (ang.). Encyclopedia Astronautica. [dostęp 2013-10-17].