Maria van Oosterwijk

{{{imię i nazwisko}}}
{{{imię i nazwisko org}}}
{{{pseudonim}}}
[[Plik:{{{grafika}}}|240x240px|alt=Ilustracja|{{{opis grafiki}}}]]
{{{opis grafiki}}}
Imię i nazwisko {{{pełne imię i nazwisko}}}
Data i miejsce urodzenia {{{data urodzenia}}}
{{{miejsce urodzenia}}}
Data i miejsce śmierci {{{data śmierci}}}
{{{miejsce śmierci}}}
Narodowość {{{narodowość}}}
Język {{{język}}}
Alma Mater {{{Alma Mater}}}
Dziedzina sztuki {{{dziedzina sztuki}}}
Epoka {{{epoka}}}
Muzeum artysty {{{muzeum artysty}}}
Ważne dzieła

{{{ważne dzieła}}}

[[Plik:{{{faksymile}}}|130x100px|alt=Faksymile|{{{opis faksymile}}}]]
{{{opis faksymile}}}
Odznaczenia
{{{odznaczenia}}}
Nagrody

{{{nagrody}}}

Tulipany, róże i inne kwiaty, 1669

Maria van Oosterwijk, znana również jako Oosterwijck lub Oosterwyck (ur. 20 sierpnia 1630 w Nootdorp pod Delft, zm. 12 listopada 1693 w Uitdam) – niderlandzka malarka martwych natur.

Była uczennicą Jana Davidszoona de Heema, pracowała początkowo w Delft, a później w Amsterdamie (1675–1689). Prowadziła pracownię obok Willema van Aelsta, który pomagał jej i bezskuteczne zabiegał o rękę.

Maria van Oosterwijk była uznaną malarką martwych natur, których tematem przewodnim były kwiaty, wzbogacane przedstawieniami owoców, owadów i drobnych przedmiotów. Malowała wolno, ale bardzo dokładnie, dbając o perfekcyjne wykończenie najdrobniejszych szczegółów swoich obrazów. Osiągnęła znaczny sukces materialny, jej klientami byli m.in. cesarz Leopold I Habsburg, Ludwik XIV, Wilhelm III Orański i król Polski Jan III Sobieski[1]. Pomimo sukcesów i uznania nie została przyjęta do cechu malarzy ze względu na płeć[2]. Jej prace znajdują się m.in. w Kunsthistorisches Museum w Wiedniu, Fitzwilliam Museum w Cambridge, Royal Collection i Cincinnati Art Museum.

Dzieciństwo

Maria van Oosterwijk przyszła na świat 27 sierpnia 1630 we wsi Nootdorp, położonej w pobliżu Delft i Hagi, w rodzinie Jacobusa van Oosterwijk (1597–1674) i Adriany Lambrechts van Linschoten (1600–1636). Jej ojciec pełnił funkcję ministra w kościele protestanckim, najpierw od 1623 w Nootdorp, a potem od 1636 w Voorburgu. Była trzecim dzieckiem z czwórki dzieci, z których jedno zmarło w młodym wieku. Dorastała razem ze starszą siostrą Geertruytą i młodszym bratem Lambertusem. Gdy miała 6 lat umarła jej matka. Jej ojciec ożenił się ponownie w 1643 z Marią Jansdr. Cloetingh pochodzącą z rodziny delfickich drukarzy książek. Według biografa Arnolda Houbraken, już w dzieciństwie przejawiała oznaki talentu malarskiego. Najprawdopodobniej wpływ na kształtowanie i rozwój malarskich zainteresowań Marii wywarły kontakty towarzyskie, jakie rodzina jej matki i macochy, utrzymywała z kręgiem artystów-malarzy, np. ciotka – Maria van Linschoten była matką Abrahama van Beijeren, z którym Maria przyjaźniła się. Także w czasach swojej młodości Maria nawiązała znajomość z Constantijnem Huygensem (poeta napisał w 1677 odę na jej cześć)[3]. Nie wiadomo, kto udzielał jej pierwszych lekcji malarstwa.

Kariera malarska

  • Pierwsze atelier Marii van Oosterwijk powstało najprawdopodobniej między 1656 a 1658 i znajdowało się przy ulicy Voorstraat w Delft, w domu, który jej ojciec odziedziczył po jej dziadku ze strony matki. Wspólnie z nią mieszkali i tworzyli w tym domu także Abracham van Beijeren i jego żona Anna van den Queborn[3].
  • W 1658 Maria wyjechała do Leiden, towarzysząc swojemu bratu, który udawał się tam, by studiować teologię[3].
  • Od maja 1660 przez najprawdopodobniej 3 lata przebywała w Utrechcie, gdzie uczyła się sztuki malarskiej u De Heema. Według biografa Alberta Houbraken oraz zapisków szwedzkiego architekta Nicodemusa Tessina (młodszego), to właśnie De Heem był dla Marii uosobieniem mistrza, a jego twórczość wywarła na nią ogromny wpływ[3].
  • Przeprowadzka do Amsterdamu i praca asystentki u Van Aelsta – od połowy 1666[3].
  • 28 grudnia 1667 Cosimo III de' Medici wypowiedział pochlebną opinię o martwych naturach malowanych przez Marię, które jego zdaniem były przynajmniej tak dobre, jak te malowane przez renomowanego Van Aelsta[3].
  • Van Oosterwijk malowała w tym czasie martwe natury z kwiatami i owocami, które znajdowały nabywców wśród amsterdamskich notabli, oraz udzielała lekcji rysunku i malarstwa Geertje Pieters[3].
  • Około 1668 obraz namalowany przez Marię van Oosterwijk pt. Vanitas ze sklepieniem niebieskim (Vanitas met hemelglobe) zostaje zakupiony przez Leopolda I Habsburga, a rok później Cosimo III de' Medici ponownie kupuje dwa obrazy jej autorstwa[3].
  • Wysokie dochody ze sprzedaży obrazów pozwoliły artystce na zamieszkanie przy Keizersgracht w Amsterdamie, niedaleko domu zajmowanego przez Willema van Aelsta oraz na działalność charytatywną, np. w 1675 i 1677 zagwarantowała kaucję na zabezpieczenie okupu dla marynarzy z miasta Maassluis, w którym jej brat był burmistrzem, a którzy zostali porwani w Algierze[3].
  • Lata 80. XVII wieku były okresem największej popularności artystki, jej obrazy kupowali zamożni obywatele oraz koronowane głowy europejskie[3], np.

Charakterystyka stylu

Malowała głównie martwe natury przedstawiające kompozycje kwiatów pieczołowicie dobranych pod względem koloru i wielkości, do których często dołączała symbole religijne, albo ożywiała je przedstawieniami owocu, motyla lub innych owadów. Inną cechą charakterystyczną jej obrazów było umieszczanie na nich kłosów i źdźbeł trawy o biało paskowanych liściach, co według znawców malarstwa wskazywałoby na wpływ Van Aelsta i De Heema[3]. Jej prace cechuje wysoka precyzja. Najpierw studiowała kwiaty w ogrodzie botanicznym, gdzie wykonywała szkic i akwarelę, a dopiero potem przenosiła na płótno, używając farb olejnych, o czym biografowie dowiedzieli się z wiersza Joachima Oudaena[3]. Na pojedynczych obrazach Maria van Oosterwijk namalowała swój autoportret jako odbicie w szklanym wazonie. Był to detal spotykany także na obrazach Van Aelsta i Van Beijeren, z którymi współpracowała. Pierwszym obrazem z autoportretem był namalowany w 1667 Vanitas ze sklepieniem niebieskim (Vanitas met hemelglobe), który aktualnie znajduje się w zbiorach Muzeum Historii Sztuki w Wiedniu[3].

Życie osobiste

Maria van Oostrewijk nigdy nie wyszła za mąż. Historykom nie udało się znaleźć konkretnych dowodów na potwierdzenie emocjonalnego związku pomiędzy Van Oosterwijk i Van Aelstem, który około 1677 zbliżał się do pięćdziesiątki i był w dalszym ciągu stanu wolnego. Na pewno łączyła ich przyjaźń i kontakty zawodowe. Mieszkali blisko siebie, a Maria pomagała mu w kształceniu jego uczennicy Rachel Ruysch. Tym niemniej dwaj biografowie (Houbraken i Weyerman) przytoczyli anegdotę związaną ze złożeniem Marii przez Van Aelsta propozycji małżeńskiej[3]. Zachowały się też dokumenty z 1676, opisujące kłótnie pomiędzy Marią i gosposią malarza[3].

Schyłek życia

W wieku 60 lat zakończyła działalność malarską. Przeprowadziła się do Uitdamu. Zamieszkała u swojego siostrzeńca Jacobusa van Assendelfta, którym kiedyś opiekowała się po przedwczesnej śmierci jego rodziców, a który pełnił tam od 1688 obowiązki ministra w kościele protestanckim[3]. Zmarła 12 listopada 1693, w wieku 63 lat. Została pochowana na miejscowym cmentarzu. Jej grób nie przetrwał do dnia dzisiejszego[3].

Linki zewnętrzne

Szablon:Bibliografia start

Szablon:Bibliografia stop