Masakra w Budach

Masakra w Budach (także bunt w Budach, niem. Budyrevolte) - masakra więźniarek karnej kompanii będącej częścią podobozu Wirtschaftshof Budy dokonana przez niemieckie więźniarki funkcyjne i wartowników SS. Masakra miała miejsce około[1] 5 października 1942 roku; w jej trakcie zginęło około 90 więźniarek, w większości francuskich żydówek.

Podobóz

W kwietniu 1942 roku na terenie Boru, Bud i Nazieleniec (obecnie przysiółki Brzeszcz) utworzony został podobóz KL Auschwitz. Nazwany został zbiorczo, od nazwy folwarku, Wirtschaftshof Budy i podzielony na podobozy męski i żeński[2].

Podobóz żeński usytuowany został na terenie Boru. Po tym, kiedy uciekła z niego Polka Janina Nowak w czerwcu 1942 roku, przekształcony został w karną kompanię. Osadzone w niej więźniarki zajmowały się głównie oczyszczaniem stawów, wyburzeniem domów i budową dróg. Połowę z 400 więźniarek stanowiły Polki, pozostałe były żydówkami ze Słowacji i Francji oraz Niemkami. Więźniarkami funkcyjnymi były Niemki, głównie prostytutki i kryminalistki[3].

Podobóz był rozlokowany w trzech budynkach. Murowany budynek, wykorzystywany wcześniej jako szkoła, zajmowały Niemki-więźniarki funkcyjne dla których pomieszczenia urządzono na parterze, oraz żydówki francuskie, mieszkające na poddaszu. Pozostałe więźniarki mieszkały w drewnianym baraku. Ostatni z budynków służył jako kuchnia. Teren podobozu otoczony był drutem kolczastym, w narożnikach rozlokowano zaś wieże strażnicze[4].

Przebieg masakry

W godzinach wieczornych, kiedy jedna z żydówek francuskich wracała po schodach na poddasze budynku współdzielonego z niemieckimi więźniarkami funkcyjnymi, jedna z Niemek uznała, że widzi w jej ręce kamień. Zawołała na pomoc wartowników SS informując ich, że została przez tę więźniarkę pobita. Wartownicy razem z więźniarkami funkcyjnymi wbiegli po schodach na poddasze i rozpoczęli masakrę. Mordów dokonywano za pomocą kijów, pałek i siekier. Niektóre więźniarki zepchnięto ze schodów, inne wyrzucono przez okno. Po wypędzeniu więźniarek na dwór masakrę kontynuowano za pomocą kolb od karabinów i strzałów[5].

Komendant Rudolf Höß został powiadomiony o stłumieniu rzekomego buntu o godzinie 5 nad ranem.

Po masakrze

Zaalarmowany Höß osobiście wybrał się na teren podobozu. Po obejrzeniu miejsca masakry wrócił do Auschwitz i przekazał sprawę do oddziału politycznego. Po jego odjeździe pozostali na Borze wartownicy SS, dla usunięcia świadków, podjęli próbę zabicia wszystkich więźniarek które przeżyły masakrę ukrywając się między trupami. Przed południem na Bór przybyli kolejni funkcjonariusze SS, których zadaniem była dokumentacja zdarzenia. Wykonali oni fotografie przedstawiające stos leżących trupów oraz trupy więźniarek wiszące na drutach ogrodzenia - część żydówek dla ratowania się przed śmiercią podjęła desperackie próby ucieczki. Sanitariusze SS kontynuowali proces mordowania świadków przez wbijanie pozostałym przy życiu więźniarkom zastrzyków z fenolem.

W wyniku przeprowadzonego przez SS śledztwa na sześciu więźniarkach funkcyjnych, w tym na "królowej siekiery"[6]. Elfriede Schmidt, dnia 24 października 1942 wykonano wyrok śmierci przez wstrzyknięcie fenolu do serca. Oryginały fotografii wykonanych zaraz po masakrze zostały zniszczone, zaś wszystkie odbitki przekazano komendantowi.

Po zdarzeniu karna kompania istniała nadal. Do jej zlikwidowania doszło dopiero na wiosnę 1943 roku.

Masakra we wspomnieniach Rudolfa Hössa

W swojej autobiografii komendant obozu wyraził następującą opinię na temat masakry:

Do dziś mam przed oczami rzeź w Budach. Nie przypuszczam, żeby mężczyźni byli zdolni do takiego bestialstwa, aby móc postąpić tak jak "zielone" więźniarki, które mordowały francuskie Żydówki; rozrywały je, zabijały siekierami, dusiły. To było straszne.

Autobiografia Rudolfa Hössa (Wydawnictwo Mireki, Kraków 2003, s. 96)
  1. D. Czech, s. 261.
  2. J. Lachendro, s. 19.
  3. D. Czech, s. 261.
  4. J. Lachendro, s. 20.
  5. Pery Broad [w:] Oświęcim w oczach SS, s. 109.
  6. Pery Broad [w:] Oświęcim w oczach SS, s. 110.

Źródła

  • Jacek Lachendro: Gmina Brzeszcze w latach okupacji niemieckiej 1939-1945. Przewodnik po wybranych miejscach pamięci. Brzeszcze 2009: Urząd Gminy Brzeszcze. ISBN 978-83-62119-00-4.
  • Höß, Rudolf, Pery Broad, Johann Paul Kremer: Oświęcim w oczach SS. Warszawa 1991: Wydawnictwo Interpress.
  • Danuta Czech: Kalendarium wydarzeń w KL Auschwitz. Oświęcim 1992: Wydawnictwo PMO. ISBN 83-85047-04-2.

Linki zewnętrzne