Minuskuł 2 (Gregory-Aland)

Szablon:Manuskrypt biblijny infobox Kodeks Bazylejski A.N.IV.1, zazwyczaj określany jako minuskuł 2 (wedle numeracji Gregory—Aland), ε 1214 (von Soden)[1] – rękopis Nowego Testamentu pisany minuskułą na pergaminie w języku greckim z XI lub XII wieku[2]. Dawniej oznaczany był przy pomocy symbolu 2e dzisiaj przy pomocy samego 2.

Jest jednym z rękopisów wykorzystanych przez Erazma w pierwszym wydaniu drukowanego tekstu greckiego Nowego Testamentu (1516) i głównie na nim Erazm oparł tekst czterech Ewangelii. Tym samym stał się podstawą dla Textus receptus, który dominował w wiekach XVI-XIX. Kodeks przechowywany jest w bibliotece Uniwersytetu w Bazylei w Bazylei, skatalogowany pod numerem A. N. IV. 1[2].

Opis rękopisu

Kodeks zawiera tekst czterech Ewangelii na 248 pergaminowych kartach (19,5 cm na 15,2 cm), pisanych jedną kolumną na stronę, 20 linijek w kolumnie[2]. Szerokie marginesy, tekst zajmuje powierzchnię zaledwie 13,6 na 9,9 cm. Małe inicjały pisane są czerwonym atramentem, ornamentowane nagłówki i zdobione wielkie inicjały są w kilku kolorach[3]. Tekst, pomimo pięknych zdobień, zawiera liczne błędy[3].

Tekst Ewangelii (za wyjątkiem Jana) dzielony jest według κεφαλαια (rozdziały), przed każdą ewangelią znajdują się listy κεφαλαια (spis treści)[4], ponadto zawiera też τιτλοι (tytuły)[5]. Tekst Ewangelii dzielony jest również według Sekcji Ammoniusza, jednak liczba sekcji odbiega nieco od powszechnie przyjętego systemu. Mateusz podzielony został na 359, Marek - 240, Łukasz - 342, Jan na 231 sekcji (klasyczny podział to odpowiednio 355, 235, 343, 232)[3]. Brak odniesień do Kanonów Euzebiusza. Zawiera noty marginalne i korektorskie[5]. 8 kart kodeksu zaginęło, ale tekst biblijny zachował się w całości. Zaginione karty zawierały dodatkowy materiał[3].

Tekst

Grecki tekst Ewangelii przekazuje tekst bizantyński. Hermann von Soden zaliczył do rodziny Kx. Aland zaklasyfikował go do Kategorii V[6].

W Łukaszu 6,28 brakuje frazy προσευχεσθε υπερ των επηρεαζοντων υμας (módlcie się za prześladowców waszych). Została ona dodana przez jednego z korektorów w dolnym marginesie[7].

W Jan 8,6 stosuje wariant tekstowy μη προσποιουμενος (nie zwracając uwagi), został on jednak wykreślony ręką późniejszego korektora. Wariant ten występuje w takich rękopisach jak 07, 011, 017 i w większości rękopisów przekazujących tekst wedle tradycji bizantyjskiej. Wariantu tego nie mają natomiast 021, 028, 030, 036, 045, 047, 7, 8, 9, 461c2, 1203, 1216, 1243, 1514, 196, 663, rękopisy tradycji aleksandryjskiej oraz Wulgata. Erazm nie wprowadził go do tekstu swego Novum Testamentum omne.

Historia

Paleograficznie datowany jest na wiek XI lub XII[2]. XIX-wieczni paleografowie wskazywali też na wiek XIV a nawet XV (Scrivener). Jego początki są nieznane aż do chwili gdy trafił do klasztoru dominikanów w Bazylei. Dominikanie z Bazylei zakupili go za dwa reńskie floreny[5]. W roku 1559 rękopis przekazany został dla Uniwersytetu w Bazylei, gdzie odtąd aż po dziś dzień jest przechowywany[3]. Od tej też chwili jego losy są już wspólne z Kodeksem Bazylejskim i kodeksu 1.

Stary Uniwersytet Bazylejski

Erazm w roku 1516 pożyczył go dla pierwszego wydania swego Novum Instrumentum omne[8]. W rezultacie jego warianty tekstowe zadecydowały o kształcie Textus receptus. Erazm wykorzystał go w znaczącym stopniu, uznał że jego tekst jest lepszy niż pozostałych dwóch rękopisów z tekstem Ewangelii. Jednak jego tekst poprawiał czasem w oparciu o Wulgatę. Własnoręcznie, przy użyciu czerwonej kredy, poprawiał też tekst samego rękopisu, w miejscach które jego zdaniem wymagały poprawienia[5].

Z rękopisu nie korzystał Stefanus w swoim Editio regia (1550), ale wykorzystał tekst erazmiański i tym samym tekst kodeksu 2 legł u podstawy tekstu Stefanusa.

Martin Crusius korzystał z rękopisu w 1577 roku[3]. Rękopis był badany przez Bengela, Wettsteina, Burgona, Hoskiera i Gregory'ego. Według Metzgera jest jednym z najgorszych rękopisów użytych przez Erazma[7] Wettstein dał mu numer 2 na swej liście. Sglum używane jest po dziś dzień[1].

W 26 wydaniu Novum Testamentum Graece Nestle-Alanda (NA26) nie był cytowany ani razu. W NA27 zacytowany został tylko raz (1 Kor 11,23)[9]. Był rzadko cytowany w UBS3 i tylko wtedy, gdy wspiera rzadkie warianty tekstualne[10]. UBS4 nie cytuje go[11].

Znaczenie

Miał znaczący wpływ na kształt Textus receptus w Ewangeliach. Dzisiaj jest nisko oceniany, jako rękopis o niewielkiej wartości, pomimo iż odegrał wielką rolę w historii tekstu Nowego Testamentu. Jest też drugorzędnym świadkiem tekstu bizantyjskiego, zawiera wiele lekcji niepoprawnych z punktu widzenia tekstu bizantyjskiego. Stał się jednak podstawą dla textus receptus[12]. W naukowych wydaniach greckiego Novum Testamentum cytowany jest symbolicznie. Ma opinię jednego z najgorszych rękopisów wykorzystanych przez Erazma[7].

Zobacz też

  1. a b Caspar René Gregory: Die griechischen Handschriften des Neuen Testament. Leipzig: J. C. Hinrichs'sche Buchhandlung, 1908, s. 48.
  2. a b c d K. Aland, M. Welte, B. Köster, K. Junack, Kurzgefasste Liste der griechischen Handschriften des Neues Testaments, Walter de Gruyter, Berlin, New York 1994, p. 47.
  3. a b c d e f C. R. Gregory: Textkritik des Neuen Testaments. T. 1. Leipzig: J. C. Hinrichs, 1900, s. 127-128.
  4. W literaturze anglojęzycznej określa się je jako "tables of κεφαλαια" albo "lists of κεφαλαια".
  5. a b c d F. H. A. Scrivener, A Plain Introduction to the Criticism of the New Testament, London 1894, vol. 1, p. 191.
  6. Kurt Aland, Barbara Aland, The Text of the New Testament: An Introduction to the Critical Editions and to the Theory and Practice of Modern Textual Criticism, trans. Erroll F. Rhodes, William B. Eerdmans Publishing Company, Grand Rapids, Michigan, 1995, p. 138.
  7. a b c Bruce M. Metzger & Bart D. Ehrman, The Text of the New Testament: Its Transmission, Corruption, and Restoration (Oxford University Press: 2005), p. 144
  8. W. W. Combs, Erasmus and the textus receptus, DBSJ 1 (Spring 1996), 45.
  9. Kurt Aland, "Synopsis Quattuor Evangeliorum. Locis parallelis evangeliorum apocryphorum et patrum adhibitis edidit", Deutsche Bibelgesellschaft, Stuttgart 1996, p. XXVII.
  10. K. Aland, M. Black, C. M. Martini, B. Metzger, A. Wikgren: The Greek New Testament. Wyd. 3. Stuttgart: United Bible Societies, 1983, s. XX. ISBN 3-438-05113-3.
  11. Eberhard et Erwin Nestle: Novum Testamentum Graece. communiter ediderunt: B. et K. Aland, J. Karavidopoulos, C. M. Martini, B. M. Metzger. Wyd. 27. Stuttgart: Deutsche Bibelgesellschaft, 2001, s. 17. ISBN 978-3-438-05100-4.
  12. Zwolennicy textus receptus nie powołują się jednak nań, a na bliżej nieokreśloną większość rękopisów.

Bibliografia

  • C. C. Tarelli, Erasmus’s Manuscripts of the Gospels, JTS XLIV (1943), 155-162.
  • K. W. Clark, Observations on the Erasmian Notes in Codex 2, in Studia Evangelica, ed. F.L. Cross, K. Aland, et al., T & U 73 (Berlin 1959), pp. 749–756.

Linki zewnętrzne

  • Kodeks 2 (GA). W: INTF [on-line]. Münster Institute. [dostęp 13 stycznia 2012]. – zdigitalizowana forma kodeksu