Minuskuł 33

Szablon:Manuskrypt biblijny infobox Minuskuł 33 (wedle numeracji Gregory–Aland), δ 48 (von Soden)[1] – rękopis Nowego Testamentu pisany minuskułą na pergaminie w języku greckim z IX wieku[2]. Zawiera marginalia (podział tekstu). Dawniej był znany jako Codex Colbertinus 2844[3]. Od końca XVIII wieku cieszy się zainteresowaniem krytyków tekstu. Jest cytowany w krytycznych wydaniach greckiego tekstu Nowego Testamentu.

Opis rękopisu

Kodeks zawiera tekst Nowego Testamentu, za wyjątkiem Apokalipsy, na 143 pergaminowych kartach (37,5 cm na 24,8 cm)[2], z kilkoma lukami (Marek 9,31-11,11; 13,11-14,60; Łukasz 21,38-23,26)[3]. Kolejność ksiąg jest typowa dla greckich rękopisów NT: cztery Ewangelie, Dzieje Apostolskie, Listy powszechne i Listy Pawła[3].

Tekst rękopisu pisany jest jedną kolumną na stronę, 48–52 linijek w kolumnie[2]. Według Scrivenera litery są okrągłe i piękne. Skryba zasadniczo stosuje akcenty, choć czasem pomija je. Litera eta przypomina literę „h”. Skryba popełnia błędy itacyzmu[4].

Tekst rękopisu dzielony jest według κεφαλαια (rozdziałów), których numery umieszczono na marginesie tekstu. W górnym marginesie zawiera τιτλοι (tytuły) owych rozdziałów. Ponadto przed każdą z ksiąg umieszczone zostały listy κεφαλαια (spis treści)[4][3].

Zawiera Aparat Eutaliusza do Listów powszechnych oraz Listów Pawła. Zawiera Prolegomenę do Listów powszechnych[3].

Nie zawiera też tekstu Mt 16,2b-3 (znaki czasu) oraz tekstu Pericope adulterae (Jan 7,53-8,11)[4].

Tekst

Grecki tekst Ewangelii reprezentuje tekst aleksandryjski, z niewielką liczbą bizantyńskich naleciałości. Aland zaklasyfikował go do Kategorii II w Ewangeliach oraz do Kategorii I w pozostałych księgach[5]. Według Claremont Profile Method jest słabym reprezentantem tekstu aleksandryjskiego w Łk 1. Metodą tą przebadano trzy rozdziały Ewangelii Łukasza (1; 10; 20)[6]. Według Metzgera jest doskonałym reprezentantem tekstu aleksandryjskiego, jakkolwiek ma nieco bizantyńskich naleciałości, zwłaszcza w Dziejach i Listach Pawła[7].

W Mt 8,13 zawiera dodatek:

(gr.) και υποστρεψας ο εκατονταρχος εις τον οικον αυτου εν αυτη τη ωρα ευρεν τον παιδα υγιαινοντα (a kiedy setnik wrócił do domu swego tej godziny, znalazł sługę zdrowego) por. Łk 7,10, dodatek ten zawierają również Sinaiticus, C, (N), Θ, (0250), f1, 1241), g1, syrh[8].

Historia

Scholz i Martin datowali rękopis na XI wiek, Gregory datował na IX lub X wiek[3]. Obecnie datowany jest na wiek IX przez INTF[2][9]. Na liście rękopisów Nowego Testamentu umieścił go Wettstein pod numerem 33[10]. Griesbach dał mu numer 17[11]. Obecnie figuruje pod numerem 33[2][9].

John Mill wykorzystał go w swoim wydaniu greckiego tekstu Nowego Testamentu (1709) – jako Colbertinus 8 – w którym wyliczył niektóre jego warianty. Wykaz wariantów sporządził dlań Larroque, który jednak nie był dokładny[12]. Rękopis badali Griesbach[11], Birch, Scholz, Tregelles, Paulin Martin[13] i wielu innych. Scholz badał sporządził wybiórczy wykaz wariantów rękopisu. Tregelles ocenił, że spośród wszystkich rękopisów, których tekst miał okazję kolacjonować ten był najtrudniejszy do odczytania[14].

J. G. Eichhorn (1752-1827) nazwał go „królową minuskułów”[15][16]. Dzisiaj jednak „królowa” ma kilka rywalek (81, 892, 1175, 1739)[17].

Rękopis został włączony do aparatu krytycznego przez Kurta Alanda w jego 25 wydaniu Novum Testamentum Graece (1963)[18]. Jest cytowany w naukowych wydaniach greckiego Novum Testamentum Nestle-Alanda (NA26, NA27). NA27 cytuje go jako świadka I rzędu[19].

Obecnie przechowywany jest we Francuskiej Bibliotece Narodowej w Paryżu, pod numerem katalogowym Gr. 14[2][9].

Zobacz też

  1. Caspar René Gregory: Die griechischen Handschriften des Neuen Testament. Leipzig: J. C. Hinrichs'sche Buchhandlung, 1908, s. 49.
  2. a b c d e f K. Aland, M. Welte, B. Köster, K. Junack, Kurzgefasste Liste der griechischen Handschriften des Neues Testaments, Walter de Gruyter, Berlin, New York 1994, p. 48.
  3. a b c d e f C. R. Gregory: Textkritik des Neuen Testaments. T. 1. Leipzig: J. C. Hinrichs, 1900, s. 136.
  4. a b c F. H. A. Scrivener: A Plain Introduction to the Criticism of the New Testament. T. 1. London: 1894, s. 195.
  5. K. Aland, B. Aland: The Text of the New Testament: An Introduction to the Critical Editions and to the Theory and Practice of Modern Textual Criticism. przeł. Erroll F. Rhodes. Michigan: William B. Eerdmans Publishing Company, 1995, s. 129, 138. ISBN 978-0-8028-4098-1. (ang.)
  6. Frederik Wisse: The Profile Method for the Classification and evaluation of Manuscript Evidence, as Applied to the Continuous Greek Text of the Gospel of Luke. Grand Rapids: William B. Eerdmans Publishing Company, 1982, s. 53. ISBN 0-8028-1918-4.
  7. Bruce M. Metzger, Bart D. Ehrman: The Text of the New Testament: Its Transmission, Corruption, and Restoration. New York, Oxford: Oxford University Press, 2005, s. 88. ISBN 978-0-19-516122-9.
  8. E. Nestle, K. Aland (pod red.): Novum Testamentum Graece. s. 18.
  9. a b c INTF: Kodeks 33 (GA). W: Liste Handschriften [on-line]. Münster Institute. [dostęp 2013-05-20].
  10. J. J. Wettstein: Novum Testamentum Graecum editionis receptae cum lectionibus variantibus codicum manuscripts. Amsterdam: Ex Officina Dommeriana, 1751, s. 48.
  11. a b J. J. Griesbach, Symbolae criticae ad supplendas et corrigendas variarum N. T. lectionum collectiones (Halle, 1793), pp. 87-148
  12. S. P. Tregelles, An account of the printed text of the Greek New Testament : with remarks on its revision upon critical principles : together with a collation of the critical texts of Griesbach, Scholz, Lachmann, and Tischendorf, with that in common use (London, 1854), s. 161.
  13. Jean-Pierre-Paul Martin, Description technique des manuscrits grecs, relatif au Nouveau Testament, conservé dans les bibliothèques des Paris (Paris 1883), p. 42-43.
  14. S. P. Tregelles: An account of the printed text of the Greek New Testament : with remarks on its revision upon critical principles : together with a collation of the critical texts of Griesbach, Scholz, Lachmann, and Tischendorf, with that in common use. London: 1854, s. 161-162.
  15. Die Königin unter den Cursiv geschriebenen Handschriften (J. G. Eichhorn, Einleitung in das NT, Bd. IV, Weidmannsche Buchhandlung, Leipzig 1827, S. 217.)
  16. Bruce M. Metzger, Bart D. Ehrman: The Text of the New Testament: Its Transmission, Corruption, and Restoration. New York, Oxford: Oxford University Press, 2005, s. 87. ISBN 978-0-19-516122-9.
  17. R. Waltz, Minuscule 33 at the Encyclopedia of Textual Criticism
  18. Michael W. Holmes, From Nestle to the 'Editio Critica Maior', in: The Bible as Book: The Transmission of the Greek Text, London 2003, s. 128. ISBN 0-7123-4727-5
  19. Eberhard et Erwin Nestle: Novum Testamentum Graece. communiter ediderunt: B. et K. Aland, J. Karavidopoulos, C. M. Martini, B. M. Metzger. Wyd. 27. Stuttgart: Deutsche Bibelgesellschaft, 2001, s. 58*-59*. ISBN 978-3-438-05100-4.

Bibliografia

  • S. P. Tregelles, Latin and Greek New Testament (London, 1857-1879).
  • T. C. Geer, The two Faces of Codex 33 in Acts, Novum Testamentum XXXI, 1 (1989).
  • Bruce M. Metzger, Bart D. Ehrman, The Text of the New Testament: Its Transmission, Corruption, and Restoration, 4th edition, Oxford University Press, New York, Oxford 2005.

Linki zewnętrzne