Minuskuł 569 (Gregory-Aland)

Szablon:Manuskrypt biblijny infobox Minuskuł 569 (wedle numeracji Gregory-Aland), A151 (w numeracji von Sodena)[1] – rękopis Nowego Testamentu pisany minuskułą na pergaminie w języku greckim. Według kolofonu został sporządzony w roku 1061[2]. Na liście Scrivenera rękopis znajduje się pod numerem 475[3]. Rękopis zachował się w całości[2].

Opis rękopisu

Kodeks zawiera pełny tekst czterech Ewangelii z patrystycznym komentarzem otaczającym tekst biblijny z kilku stron (kateny); w Ewangelii Marka komentarz jest autorstwa Wiktoryna[4].

Kodeks stanowiony jest przez 358 pergaminowych kart (26,2 na 19,3 cm). Tekst pisany jest jedną kolumną na stronę, 14 linii w kolumnie dla tekstu biblijnego i 51 linii dla tekstu komentarza[2]. Tekst dzielony jest według rozdziałów (gr. κεφαλαια), których numery umieszczone zostały na lewym marginesie tekstu, a ich tytuły (τιτλοι) w górnym marginesie[4]. Stosuje przydechy i akcenty, znak zapytania, często stosowane są skróty. Zawiera błędy itacyzmu, iota adscriptum (rodzajnik dla datiwu pisany jest w formie τῶι a nie τῷ). Unika hiatusu (np. ἐγέννησε τὸν)[5].

Inicjały są koloru złotego albo w innych kolorach. Nagłówki każdej z Ewangelii pisane są uncjałą i dekorowane są w czterech kolorach. Zawiera ornamentowane tablice Euzebiusza, tablice κεφαλαια (spis treści) umieszczone zostały przed każdą Ewangelią, "hypothesis" (wyjaśnienie zastosowania Kanonów Euzebiusza), Prolegomenę, noty do czytań liturgicznych (na marginesie tekstu biblijnego), portrety czterech ewangelistów przed każdą z Ewangelii. Na końcu każdej Ewangelii w subscriptio podana została liczba στιχοι. Zawiera ponadto materiał pozabiblijny: Synaksarion, Menologion oraz list Izydora[4]. Rękopis zawiera ponadto dodatkowy materiał autorstwa Epifaniusza (folios 357-358)[4].

Tekst kodeksu

Grecki tekst kodeksu przekazuje tekst bizantyński. Kurt Aland nie zaklasyfikował go do żadnej kategorii rękopisów Nowego Testamentu[6].

Według tzw. Claremont Profile Method (metoda wielokrotnych wariantów), badającej tylko trzy rozdziały w Ewangelii Łukasza (1; 10; 20), należy do tej samej rodziny tekstualnej co rękopisy Kodeks Kampiański i 27 (wiodące rękopisy tej grupy). Grupa oznaczana jest symbolem M27[7].

Historia

Wedle kolofonu rękopis został sporządzony 1 listopada 1061 roku przez nieznanego skrybę. Na folio 5 recto skryba Eugenius odnotował, że w 1757 roku rękopis został zakupiony od mnicha Sofroniusza w zamian za obietnicę wzniesienia kaplicy na cześć św. Spyridona w klasztorze św. Pawła w Bułgarii[5].

Ἔτει αψνξ (1757) ἀπὸ χριστοῦ τήνδε τὴν βίβλον ἐκτησάμην ἀντ’ αὐτης οἰκοδομἦσαι ὑποσχόμενος τῷ δόντι μοι αὐτὴν Σοφρονίῳ ἱερομονάχῳ παρακκλ..... ἐν τῇ κέλλῃ αὐτοῦ τῇ κατὰ τὴν ..... τοῦ ἁγίου Παύλου ἐπονόματι τοῦ θαυματόυργου Σπυρίδωνος Εὐγένιος ἱεροδίακονος ὁ Βόλγαρις[5].

Jakkolwiek nabywca kodeksu jest nieznany, kodeks znalazł się później wśród zbiorów Biblioteki Załuskich, przewiezionych w 1794 do Petersburga. Został skatalogowany przez bibliotekarza Piotra Dubrowskiego i od 1805 roku przechowywany jest w Imperialnej Bibliotece Publicznej w Petersburgu[8].

Rękopis był badany przez paleografa Eduarda de Muralt (wraz z kodeksami: 565-566, 568, 570-572, 574, 575, 1567 - według numeracji Gregory-Aland), który sporządził pierwszy jego opis, jednak bez cytowania jakichkolwiek jego wariantów tekstowych i bez oceny jego tekstu[9]. W 1966 roku rękopis był bardziej szczegółowo badany przez Kurta Treua, na potrzeby krytyki tekstu Nowego Testamentu[10].

Rękopis umieszczony został na liście rękopisów Nowego Testamentu Scrivenera pod numerem 475, Gregory dał mu numer 569[1].

Kodeks przechowywany jest obecnie w Rosyjskiej Bibliotece Narodowej (Gr. 72) w Petersburgu[2].

Zobacz też

  1. a b Caspar René Gregory: Die griechischen Handschriften des Neuen Testament. Leipzig: J. C. Hinrichs'sche Buchhandlung, 1908, s. 68.
  2. a b c d Kurt Aland: Kurzgefasste Liste der griechischen Handschriften des Neues Testaments. Berlin, New York: Walter de Gruyter, 1994, s. 80. ISBN 3-11-011986-2.
  3. Frederick Henry Ambrose Scrivener: A Plain Introduction to the Criticism of the New Testament. T. 1. London: George Bell & Sons, 1894, s. 244.
  4. a b c d Caspar René Gregory: Textkritik des Neuen Testaments. T. 1. Leipzig: J.C. Hinrichs, 1900, s. 204.
  5. a b c Eduard de Muralt: Catalogue des manuscrits grecs de la Bibliothèque Impériale publique. Petersburg: 1864, s. 43.
  6. Kurt Aland, Barbara Aland, The Text of the New Testament: An Introduction to the Critical Editions and to the Theory and Practice of Modern Textual Criticism, trans. Erroll F. Rhodes, William B. Eerdmans Publishing Company, Grand Rapids, Michigan, 1995, s. 139.
  7. F. Wisse: The Profile Method for Classifying and Evaluating Manuscripts Evidence. Wm. Eerdmans, 1982, s. 63.
  8. Tetraevangelion with Commentary, National Library of Russia, [dostęp=2010-08-09]
  9. Eduard de Muralt: Catalogue des manuscrits grecs de la Bibliothèque Impériale publique. Petersburg: 1864, s. 42-44.
  10. Kurt Treu. Die griechischen Handschriften des Neuen Testaments in der UdSSR; eine systematische Auswertung des Texthandschriften in Leningrad, Moskau, Kiev, Odessa, Tbiblisi und Erevan. „Texte und Untersuchungen”. 91, s. 54-57, 1966. Berlin. 

Bibliografia

Linki zewnętrzne