Monaster Chrystusa Zbawiciela w Wirowie

Budynki monasterskie, obecnie Dom Pomocy Społecznej. Widoczne elementy architektury stylu neobizantyjskiego.
Widok ogólny dawnych budynków monasterskich
Cerkiew św. Serafina z Sarowa w kompleksie budynków klasztoru, pocztówka rosyjska

Monaster Chrystusa Zbawiciela w Wirowie - prawosławny klasztor żeński istniejący w latach 1893-1915.

Monaster w Wirowie powstał jako kolejna placówka filialna monasteru w Leśnej, obok monasterów w Teolinie i Radecznicy. Został powołany dekretem arcybiskupa warszawskiego i chełmskiego Flawiana. Przyszła przełożona monasteru, mniszka Anna (Petto) oraz 10 posłusznic przybyły do Wirowa dopiero jesienią roku następnego[1]. Zakonnice powtarzały w Wirowie model funkcjonowania monasteru znany im z Leśnej - zorganizowały szkołę, sierociniec, fermę, aptekę, szpital, z których korzystała cała ludność miejscowa, także innych wyznań niż prawosławne[1]. Przełożona miała doświadczenie w pracy organizacyjnej, gdyż współtworzyła również wspólnotę monastyczną w Teolinie[2]. Zakonnice zabrały ze sobą z Leśnej symboliczną sumę 1 rubla. W związku z tym dla utrzymania wspólnoty, żyjącej w początkowym etapie w ogromnej biedzie, została zorganizowana zbiórka pieniędzy, której koordynatorem był ks. Naum Mizicki[3]. W kweście klasztor wsparł późniejszy święty prawosławny Jan Kronsztadzki[1] oraz car Mikołaj II Romanow, który uznał prowadzoną przez mniszki działalność społeczną za bardzo ważną[2]. Dzięki uzyskanym pieniądzom możliwe było wzniesienie kompleksu nowych budynków klasztornych w stylu neobizantyjskim[4]. W 1898 monaster uzyskał samodzielność[2]. W momencie ewakuacji wspólnota monastyczna liczyła 200 zakonnic, zaś monaster był ważnym ośrodkiem pielgrzymkowym, szczególnie tłumnie odwiedzanym w święto Braci Machabejskich. W monasterze znajdowały się trzy cerkwie: Chrystusa Zbawiciela, św. Serafina i św. Leoncjusza[2]. Chociaż klasztorowi władze carskie przypisywały rolę ośrodka kultury rosyjskiej i religii prawosławnej, siostry nie angażowały się w przymusowe nawracanie na tę religię[2].

Mniszki wyjechały z Wirowa w 1915 na fali bieżeństwa, zaś w czasie ich nieobecności władze niepodległej Polski przekazały kompleks budynków monasterskich Kościołowi katolickiemu[1]. W tym okresie cerkiew św. Serafina popadła w ruinę, zaś cerkiew Chrystusa Zbawiciela ponownie została zaadaptowana na kościół katolicki[2] Siostry z zakonu Niepokalanego Poczęcia umieściły w nich seminarium dla nauczycielek, które działało przez dziesięć lat. Następnie zakonnice prowadziły dom dziecka, upaństwowiony w 1948 i działający jeszcze przez dziewięć lat. W latach 1957-1991 w dawnym klasztorze zlokalizowany był szpital dla alkoholików, a następnie dom pomocy społecznej[5]. Przy dawnych budynkach monasterskich znajdowały się pojedyncze nagrobki prawosławne, obecnie zdewastowane. Budynek po cerkwi św. Serafina został zaadaptowany na plebanię rzymskokatolicką[5].