Monica Z (film)

Monica Z
Waltz for Monica
Gatunek film biograficzny, dramat
Data premiery 10 sierpnia 2013 (Way Out West)
13 września 2013 (Szwecja)
Kraj produkcji  Szwecja
Język angielski, szwedzki
Czas trwania 111 min
Reżyseria Per Fly
Scenariusz Peter Birro
Główne role Edda Magnason, Nadja Christiansson, Cecilia Ljung, Kjell Bergqvist, Sverrir Gudnason, Oskar Thunberg
Muzyka Peter Nordahl
Zdjęcia Eric Kress
Scenografia Kelly McGehee, Josefin Asberg, Amy Williams
Kostiumy Kicki Ilander
Montaż Åsa Mossberg
Produkcja Lena Rehnberg, Anna Carlsten, Jessica Ask, Tory Lenosky, Erika Malmgren
Wytwórnia Film i Väst, StellaNova Film
Dystrybucja Svensk Filmindustri
Budżet 40 mln koron szwedzkich

Monica Z (ang. Waltz for Monica) – szwedzki film biograficzny z 2013 roku w reżyserii Pera Fly. Bohaterem filmu jest szwedzka piosenkarka jazzowa Monica Zetterlund, która pierwotnie marzy o krajowej, a następnie międzynarodowej karierze muzycznej. W tym celu wyprowadza się z rodzinnego miasta Hagfors do Sztokholmu, z upływem czasu stając się jedną z najbardziej znanych wokalistek w historii Szwecji[1].

Dzieło Pera Fly uzyskało w zasadniczej większości przychylne recenzje krytyków, które w szczególności dostrzegały wyróżniającą się rolę Eddy Magnason, wcielającą się w postać piosenkarki[2]. Film otrzymał jedenaście nominacji do nagrody Guldbagge, zdobywając ostatecznie cztery nagrody w kategoriach Najlepsza aktorka pierwszoplanowa, Najlepszy reżyser, Najlepszy aktor drugoplanowy oraz Najlepsze kostiumy[3].

Fabuła

Film osadzony jest w latach 60. XX wieku. Pracująca jako operator telefoniczny dwudziestoparoletnia Monica Zetterlund marzy o karierze muzycznej i występach w najbardziej znanych klubach jazzowych w Sztokholmie. Pewnego dnia postanawia zrealizować swojego marzenia, wyprowadza się z rodzinnego miasta Hagfors do stolicy Szwecji i nawiązuje tam szereg kontaktów z branży fonograficznej. Zachowanie piosenkarki nie podoba się jej ojcu, który nie wierzy w możliwość realizacji marzeń swojej córki i martwi się o wychowanie jej jedynego dziecka, Evy-Leny. Wokalistka upatruje swoich szans w otrzymanym zaproszeniu do występu w jednym z amerykańskich klubów jazzowych, który kończy się fiaskiem. Piosenkarka otrzymuje jednak cenne wskazówki od Elli Fitzgerald, która sugeruje jej śpiewanie jazzu po szwedzku celem uwiarygodnienia treści przekazu w poszczególnych piosenkach.

Piosenkarka powraca do kraju i od nowa układa plany swojej kariery, nagrywając kolejne płyty. W międzyczasie wdaje się w romans z Vilgotem Sjömanem, który podczas pracy wokalistki zajmuje się jej córką. Kolejną szansą na europejską karierę staje się możliwość występu w 1963 roku podczas 8. Konkursu Piosenki Eurowizji z utworem „En gång i Stockholm”. Wokalistka nie zdobywa tam żadnego punktu, co w rezultacie plasuje ją na ostatniej, 13. pozycji, ex aequo z trzema innymi artystami. Szereg niepowodzeń powoduje stopniowe uzależnienie od alkoholu, którego efektem jest między innymi zabranie córki piosenkarki przez jej ojca z powrotem do rodzinnego Hagfors. Wokalistka nawiązuje kolejny romans, tym razem ze Stevem Chambersem, który następnie zdradza ją w jej mieszkaniu. Gdy piosenkarka uświadamia sobie swoją sytuację życiową, po raz kolejny próbuje zawalczyć o swoją karierę. Prosi swoją wytwórnię płytową o zaaranżowanie współpracy muzycznej z Billem Evansem. Pomimo trudności w realizacji tego pomysłu, amerykański pianista dzwoni do wokalistki i zaprasza ją do współpracy. Owocem tego duetu zostaje album Waltz for Debby, który staje się najbardziej znanym wydawnictwem w karierze piosenkarki. Transmisja radiowa jednego z jej amerykańskich koncertów dociera do Szwecji, a wsłuchani w nią rodzice uświadamiają sobie realizację marzeń ich córki. Ojciec wykonuje do niej telefon i przeprasza za swój dotychczasowy brak wiary w jej powodzenie. Wokalistka w jednej ze scen końcowych bierze ślub ze Sturem Åkerbergiem, w którym już wcześniej się podkochiwała.

Film kończy się wspomnieniem Monici Zetterlund, która niespodziewanie 12 maja 2005 roku ginie w pożarze w swoim apartamencie w Sztokholmie w wieku 67 lat.

Obsada

Opracowano na podstawie materiału źródłowego[4].

Odbiór i recenzje

Film otrzymał szereg pozytywnych recenzji. W programie Kulturnyheterna w Sveriges Television przyznano mu ocenę cztery w pięciostopniowej skali, wyróżniając przede wszystkim główną rolę Eddy Magnason[2]. Taką samą ocenę przyznał filmowi portal „Moviezine”[5] oraz gazety „Aftonbladet[6], „Expressen[7], „Göteborgs-Posten[8] i „Metro”[9]. Szwedzka gazeta codzienna „Svenska Dagbladet” również zwróciła uwagę na główną rolę aktorki, przypisując filmowi ogólną ocenę cztery na sześć[10]. Twórca filmów dokumentalnych Tom Alandh skrytykował jednak na łamach gazety „Dagens Nyheter” film, sprzeciwiając się negatywnemu wizerunkowi Bengta Nilssona, w którego wcielił się Kjell Bergqvist[11].

Według strony Box Office Mojo szacunkowy przychód z projekcji kinowych filmu w Szwecji w 2013 roku wyniósł ponad 7 milionów 400 tysięcy dolarów amerykańskich[12]. Film znalazł się na czwartym miejscu w rankingu najchętniej oglądanych w Szwecji filmów kinowych tego roku, tuż za produkcjami Stulatek, który wyskoczył przez okno i zniknął, Hobbit: Pustkowie Smauga oraz Igrzyska śmierci: W pierścieniu ognia[12].

Ścieżka dźwiękowa

Monica Z – Musiken från filmen
Ścieżka dźwiękowa Eddy Magnason
Wydany 23 sierpnia 2013 (Szwecja)
17 września 2015 (Korea)
Gatunek jazz
Długość 44:55
Wydawnictwo Universal Music Group
Producent Peter Nordahl

Ścieżkę dźwiękową z filmu wydano na albumie długogrającym zatytułowanym Monica Z – Musiken från filmen[13]. Wykonująca na nim największe przeboje Monici Zetterlund aktorka i piosenkarka Edda Magnason została nominowana do nagrody Grammis w kategorii Årets jazz[14].

Album nagrywany był w Atlantis Studio w Sztokholmie oraz Nilento Studio w Göteborgu. Wydawnictwo uplasowało się na 3. miejscu zestawienia Sverigetopplistan w Szwecji[15], 8. pozycji notowania Album Top 40 w Danii[16] oraz 50. miejsca zestawienia wykonanego przez Musiikkituottajat w Finlandii[17]. Szwedzka premiera albumu miała miejsce 23 sierpnia 2013 roku[13], a 17 września 2015 roku album ukazał się w Korei Południowej[18].

17 grudnia 2013 roku, za sprzedaż ponad 20 000 egzemplarzy płyt ze ścieżką dźwiękową, wydawnictwo uzyskało status złotej płyty[19].

Lista utworów

Nr Tytuł utworu Długość
1.Sakta vi gå genom stan3:20
2.Hit the Road Jack2:05
3.„Monicas vals (Waltz for Debby)”3:09
4.„O vad en liten gumma kan gno”2:22
5.En gång i Stockholm3:13
6.„It Could Happen to You”1:44
7.Gröna små äpplen5:16
8.„Trubbel”5:17
9.„Du”2:20
10.„Bedårande sommarvals”2:57
11.„I Can’t Give You Anything But Love”1:40
12.„I New York”2:19
13.„Monica Z – Svit ur filmen”9:13
44:55

Pozycje na listach sprzedaży

Kraj Lista (2013/2014) Pozycja
 Szwecja Veckolista Album 3[15]
 Dania Album Top 40 8[16]
 Finlandia Suomen virallinen lista – Albumit 50[17]

Nagrody

Laureatka nagrody Guldbagge w kategorii Najlepsza aktorka pierwszoplanowa Edda Magnason (2013)

3 stycznia 2014 roku ogłoszono nominacje do 49. gali nagród Guldbaggegalan, podczas której Monica Z znalazł się na szczycie listy filmów z największą ilością jedenastu nominacji[20]. Ostatecznie film zdobył cztery nagrody w kategoriach Najlepsza aktorka pierwszoplanowa (nagroda dla Eddy Magnason), Najlepszy reżyser (dla Pera Fly), Najlepszy aktor drugoplanowy (dla Sverrira Gudnasona) oraz Najlepsze kostiumy (dla Kicki Ilander)[21].

Rok Nagroda Kategoria Nominowani Wynik
2014 Guldbagge
(Złote Żuki)
Najlepsza aktorka pierwszoplanowa Edda Magnason Wygrana[3]
Najlepszy reżyser Per Fly
Najlepszy aktor drugoplanowy Sverrir Gudnason
Najlepsze kostiumy Kicki Ilander
Najlepsza produkcja filmowa Lena Rehnberg Nominacja[3]
Najlepszy aktor drugoplanowy Kjell Bergqvist
Najlepsza charakteryzacja Eva Von Bahr
Najlepsza muzyka Peter Nordahl
Najlepsza scenografia Josefin Asberg
Najlepsze zdjęcia Eric Kress
Najlepszy dźwięk Hans Møller
  1. Monica Zetterlund, 67, Singer and Actress, Dies (ang.). nytimes.com. [dostęp 2017-04-04].
  2. a b Recension: „Monica Z” (szw.). svt.se, 2014-01-03. [dostęp 2017-04-04].
  3. a b c Monica Z (2013) Nagrody (pol.). filmweb.pl. [dostęp 2017-04-04].
  4. Monica Z (2013) Obsada (pol.). filmweb.pl. [dostęp 2017-04-04].
  5. Monica Z (2013) Synospis (szw.). moviezine.se. [dostęp 2017-04-04].
  6. De ger Monica Z kött och blod på ett underbart vis (szw.). aftonbladet.se. [dostęp 2017-04-04].
  7. „Monica Z” (szw.). expressen.se, 2013-09-27. [dostęp 2017-04-04].
  8. Mats Johnson: Monica Z (szw.). gp.se, 2013-09-13. [dostęp 2017-04-04].
  9. CG Karlsson: Recension: „Monica Z” (szw.). metro.se, 2013-09-13. [dostęp 2017-04-04].
  10. Karoline Eriksson: Magnason hittar det rätta djupet (szw.). nytimes.com, 2013-09-13. [dostęp 2015-03-04].
  11. En hygglig människa har svärtats (szw.). dn.se, 2013-09-16. [dostęp 2017-04-04].
  12. a b Sweden Yearly Box Office (ang.). boxofficemojo.com. [dostęp 2017-04-05].
  13. a b Edda Magnason – Monica Z Musiken Från Filmen (0602537352913) (ang.). discogs.com. [dostęp 2017-04-05].
  14. De kan vinna en grammis 2014 (szw.). aftonbladet.se. [dostęp 2017-04-05].
  15. a b Soundtrack / Edda Magnason – Monica Z (Album) – SWE (szw.). swedishcharts.com. [dostęp 2017-04-05].
  16. a b Soundtrack / Edda Magnason – Monica Z (Album) – DNK (ang.). danishcharts.com. [dostęp 2017-04-06].
  17. a b Soundtrack / Edda Magnason – Monica Z (Album) – FIN (ang.). finnishcharts.com. [dostęp 2017-04-06].
  18. Edda Magnason – Monica Z Musiken Från Filmen (LP43035) (ang.). discogs.com. [dostęp 2017-04-05].
  19. Sverigetopplistan – Edda Magnason (szw.). sverigetopplistan.se. [dostęp 2017-04-05].
  20. Nominerade: Guldbaggen (szw.). guldbaggen.se. [dostęp 2017-04-05].
  21. Guldbaggen 2014: Vinnarna (szw.). moviezine.se, 2014-01-21. [dostęp 2017-04-05].