Monika Taubitz

Monika Taubitz (ur. 2 września 1937 we Wrocławiu) – poetka i pisarka niemiecka, związana także ze Śląskiem i ziemią kłodzką.

Życiorys

Pierwsze lata życia spędziła w Borowie koło Strzelina, po śmierci ojca we Wrocławiu, następnie w Żelaźnie na ziemi kłodzkiej. W 1946 po wysiedleniu do Niemiec, trafiła do Nordenham w rejon ujścia Wezery, a w 1951 do Allgäu. Studiowała w Weingarten, po studiach pracowała jako nauczycielka. Od 1965 mieszka w Meersburgu nad Jeziorem Bodeńskim. Przez pewien czas była zaangażowana jako przewodniczka w muzeum poetki Annette von Droste-Hülshoff na zamku w Meersburgu, które po II wojnie światowej zostało odtworzone przez Helenę von Bothmer-Davis(niem.)[1].

Należy do wielu stowarzyszeń artystycznych, w latach 1996–2011 pełniła funkcję przewodniczącej ugrupowania pisarzy i artystów „Wangener Kreis(niem.) – Gesellschaft für Literatur und Kunst des Ostens e. V.” (Krąg Wangen – „Stowarzyszenie Literatury i Sztuki Wschodu”) w Wangen im Allgäu. Obecnie jest jego honorową przewodniczącą[2][1].

Rodzinnie mocno związana z ziemią kłodzką i Śląskiem. Braćmi jej dziadka był długoletni kapłan i pierwszy proboszcz parafii polanickiej (1913–1940), Benno Taubitz oraz Joseph Taubitz, proboszcz parafii w Szczytnej. Ojciec pisarki Josef Taubitz (1882–1941) urodził się w Polanicy i przez 32 lata był nauczycielem w Borowie. Był kompozytorem, obok pieśni na chór mieszany i męski, m.in. Piękna Rybaczko (z tekstem Heinego), stworzył szereg pieśni liturgicznych oraz wielką mszę z akompaniamentem orkiestry[1][3]. Ojcem chrzestnym dziadka pisarki Alfonsa Tobiasa Taubitza (1859–1939) i jego nauczycielem muzyki był kompozytor Ignaz Reimann. Dziadek ten w latach 1875–1882 pracował jako nauczyciel w Polanicy, następnie przez 42 lata jako kierownik szkoły podstawowej i dyrygent chóru w Żelaźnie. Właśnie w jego domu pisarka jako dziecko, w wyniku bombardowań Wrocławia, spędziła ostatni okres II wojny światowej, co w przyszłości zaowocuje książką Durch Lücken im Zaun (Przez dziurę w płocie), napisaną z perspektywy ośmiolatki[1]. Z dawną ojczyzną i jej mieszkańcami od wielu lat pisarka utrzymuje bliski kontakt[1][4].

Dzięki jej staraniom Adam Zagajewski otrzymał w 2014 Nagrodę Literacką im. Eichendorffa(niem.) przyznawana przez Krąg Wangen – „Stowarzyszenie Literatury i Sztuki Wschodu”[1].

Prof. Edward Białek z Instytutu Filologii Germańskiej Uniwersytetu Wrocławskiego uważa, że Monika Taubitz przeszła drogę od skupienia na utracie ojczyzny w następstwie tzw. „wypędzenia”, na akceptację rzeczywistości oraz bliski, przyjacielski kontakt z wieloma polskimi mieszkańcami Dolnego Śląska i ziemi kłodzkiej, a jej działalność jako przewodniczącej „Stowarzyszenia Literatury i Sztuki Wschodu” (Krąg Wangen) zmieniła nie tylko postrzeganie Polski, ale i świadomość pokolenia wywodzących się ze Śląska niemieckich pisarzy i poetów[5].

Charakterystyka twórczości

Monika Taubitz pisze lirykę i prozę, jest autorką powieści, opowiadań, esejów i słuchowisk. Twórczość autorki i jej działalność społeczna były poddawane analizie krytyczno-literackiej. Na ten temat napisano prace magisterskie, rozprawy doktorskie i habilitacyjne: m.in.[5]:

  • pracę o charakterze monografii Justyny Kubocz Z kraju Pana Boga nad Szwabskie Morze. Monika Taubitz jako pisarka i organizatorka życia kulturalnego[a], gdzie oprócz przedstawienia sylwetki pisarki i analizy dorobku literackiego, udokumentowano jej zaangażowanie w życie kulturalne regionu Jeziora Bodeńskiego oraz działalność na rzecz porozumienia niemiecko-polskiego.
  • książkę Katarzyny Nowakowskiej Oblicza i konteksty tożsamości w literaturze niemieckojęzycznej XX i XXI wieku[b], dotyczącej kluczowego aspektu twórczości literackiej – poszukiwania własnego „ja“ oraz określenia tożsamości jednostki i grupy.
  • jubileuszowi 75-lecia urodzin autorki zadedykowano pozycję Schlesien erlesen. Aufsätze zur Literatur des 18. bis 21. Jahrhunderts[c] z rozdziałem o jej twórczości: Justyna Kubocz, Monika Taubitz und Polen. Versuch einer Bestandsaufnahme (Monika Taubitz i Polska. Próba podsumowania, w: Wybrane ze Śląska. Eseje o literaturze od XVIII do XIX wieku)[5].

Twórczość

Niektóre dzieła[6]:

  • Fallende Sterne Buxheim, Martin Verlag, 1968
  • Schatten über dem Brunnen Buxheim, Allgäu, Martin Verlag, W. Berger, 1971
  • Probeflug. Gedichte Heidenheim, Jerratsch, 1974
  • Schlesien – Tagebuch einer Reise Heidenheim, Jerratsch, 1973/1977
  • Durch Lücken im Zaun 1977 Heidenheim/Brenz, Jerratsch, 1977 (wydanie polskie Przez dziurę w płocie 2007),
  • Netze werfend Heidenheim, W. Jerratsch, 1978
  • Dir, Spinnweb Zeit, ins Netz gegangen Esslingen, Die Künstlergilde, 1983
  • Gestörte Befragung. Ein Hörspiel mit Textcollagen Stuttgart, Studien-Verl., 1981
  • Treibgut Stuttgart, Quell; Kevelaer, Butzon & Bercker, 1983
  • Dort geht Katharina oder Gesang im Feuerofen Sigmaringen, J. Thorbecke, 1984
  • Abstellgleis Dresden Neisse-Verl. 2007
  • Treibgut eine Kindheit nach dem Krieg 1983, Würzburg Bergstadtverl. Korn 2009
  • Leonhards Haus Dresden Neisse-Verl. 2009
  • Winteralbum Dresden, Neisse Verlag, 2011
  • Im Zug – nebenbei. Gedichte von unterwegs 2011
  • Almuts Briefe Dresden Neisse Verlag 2013
  • Flußleben Wrocław, Quaestio; Dresden, Neisse-Verl. 2013
  • Volkskalender für Schlesier Landshut, Isar Aufstieg Verlag, 2016
  • Asche und Rubin. Helene von Bothmer. Eine Biographie, Dresden, Neisse Verlag 2016. ISBN 9783862761913.

W Polsce ukazały się nakładem Oficyny Wydawniczej „Atut” z Wrocławia:

  • wybór wierszy Ein Land gab mir sein Wort. Gedichte über Schlesien/ Ten kraj dał mi słowo swoje. Wiersze o Śląsku, red. i posł. Justyna Kubocz (wyd. dwujęzyczne, 2006, wyd. II rozszerzone 2007, ISBN 978-83-7432-291-1),
  • powieść autobiograficzna Przez dziurę w płocie. Opowieść z dzieciństwa 1944-1946, przekł., red. i posł. Justyna Kubocz i Jan Pacholski (2007), ISBN 978-83-7432-182-2 (niem. Durch Lücken im Zaun),
  • wybór wierszy Próba nurkowania (2008), red. i posł. Edward Białek i Justyna Kubocz, ISBN 978-83-7432-411-3,
  • wybór wierszy U niewidzialnych brzegów (2009), red. Edward Białek i Justyna Kubocz, ISBN 978-83-7432-535-6,
  • wybór wierszy Flußleben. Żywoty rzeki (2014), red. Edward Białek i Mirosława Nikodemska, Wrocław, ISBN 978-3-86276-118-0; ISBN 978-83-7977-012-0,

oraz wydawnictwa „Quaestio”:

  • wybór wierszy W pociągu – en passant. Wiersze pisane w drodze (2012), Wrocław, ISBN 978-83-62571-25-3,
  • wybór wierszy Stillgelegte Gleise. Martwy tor (2012), red. Edward Białek i Justyna Kubocz, Wrocław, ISBN 978-83-62571-35-2.

Nagrody

Monika Taubitz została wyróżniona wieloma nagrodami, w tym m.in. prestiżowymi:

W 1976 odznaczono ją papieskim odznaczeniem Benemerenti[1], w 2013 nagrodzono Medalem Landu Badenia-Wirtembergia za działalność zarówno na rzecz jej śląskiej ojczyzny, jak i obecnej, Badenii-Wirtembergii, a także na rzecz porozumienia pomiędzy Niemcami i mieszkańcami Europy Wschodniej[9], a w styczniu 2014 nadano jej Krzyż Zasługi na Wstędze Orderu Zasługi Republiki Federalnej Niemiec za dokonania literackie oraz „budowanie mostów” między Niemcami i Polakami[10].

Uwagi

Szablon:Przypisy-lista

Przypisy

Szablon:Przypisy-lista

Bibliografia

  • Konrad Werner: Monika Taubitz (niem.). Ostdeutsche Biographie. [dostęp 2012-05-16].
  1. a b c d e f g Błąd w przypisach: Błąd w składni elementu <ref>. Brak tekstu w przypisie o nazwie grzy1
    BŁĄD PRZYPISÓW
  2. Błąd w przypisach: Błąd w składni elementu <ref>. Brak tekstu w przypisie o nazwie ras
    BŁĄD PRZYPISÓW
  3. Błąd w przypisach: Błąd w składni elementu <ref>. Brak tekstu w przypisie o nazwie preis
    BŁĄD PRZYPISÓW
  4. Błąd w przypisach: Błąd w składni elementu <ref>. Brak tekstu w przypisie o nazwie spotzelaz
    BŁĄD PRZYPISÓW
  5. a b c Błąd w przypisach: Błąd w składni elementu <ref>. Brak tekstu w przypisie o nazwie grzy3
    BŁĄD PRZYPISÓW
  6. Błąd w przypisach: Błąd w składni elementu <ref>. Brak tekstu w przypisie o nazwie cat
    BŁĄD PRZYPISÓW
  7. Błąd w przypisach: Błąd w składni elementu <ref>. Brak tekstu w przypisie o nazwie essli
    BŁĄD PRZYPISÓW
  8. Błąd w przypisach: Błąd w składni elementu <ref>. Brak tekstu w przypisie o nazwie gry
    BŁĄD PRZYPISÓW
  9. Błąd w przypisach: Błąd w składni elementu <ref>. Brak tekstu w przypisie o nazwie heimmed
    BŁĄD PRZYPISÓW
  10. Błąd w przypisach: Błąd w składni elementu <ref>. Brak tekstu w przypisie o nazwie bvk
    BŁĄD PRZYPISÓW


Błąd w przypisach: Istnieje znacznik <ref> dla grupy o nazwie „uwaga”, ale nie odnaleziono odpowiedniego znacznika <references group="uwaga"/>
BŁĄD PRZYPISÓW