Moussa Dadis Camara

Moussa Dadis Camara
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia 1964
Koure
Flag of Guinea.svg Prezydent Gwinei
Okres od 24 grudnia 2008
Przynależność polityczna Rada Narodowa na rzecz Demokracji i Rozwoju (CNDD)
Poprzednik Lansana Conté
Aboubacar Somparé (de iure)

Moussa Dadis Camara (ur. 1964 w Koure, Prefektura Lola), gwinejski wojskowy, kapitan. 24 grudnia 2008 ogłosił się prezydentem republiki oraz został liderem Rady Narodowej na rzecz Demokracji i Rozwoju (CNDD), wojskowej junty, która dokonała zamachu stanu w Gwinei po śmierci prezydenta Lansany Conté.

Biografia

Moussa Dadis Camara urodził się w 1964 w rolniczej rodzinie w Koure, w Prefekturze Lola, graniczącej z Liberią oraz Wybrzeżem Kości Słoniowej. Do szkoły uczęszczał w oddalonym o 40 km mieście i stolicy regionu, Nzérékoré. Następnie opuścił dom rodzinny i przeniósł się do stolicy w celu podjęcia studiów. By zarobić na utrzymanie miał sprzedawać na ulicy orzechy koli. W 1986 ukończył ekonomię na Uniwersytecie Gamala Abdela Nassera w Konakry[1][2].

Po studiach rozpoczął, trwającą 18 lat, karierę wojskową. W 1990 wstąpił do armii jako kapral. W latach 2001-2002 służył w misji pokojowej ONZ w Sierra Leone. Uczestniczył w szeregu szkoleń wojskowych, m.in. w 2004, w trwającym 18 miesięcy szkoleniu w Niemczech. Camara był jednym z przywódców zamieszek, jakie wybuchły wśród żołnierzy w Gwinei w maju 2008 z powodu niewypłacania przez rząd zaległego żołdu[3][2].

W listopadzie 2008 zajął stanowisko dyrektora generalnego jednostki ds. zaopatrzenia w paliwo oraz członka gabinetu ministra obrony[4]. Camara jest muzułmaninem, mówi w pięciu językach: francuskim, niemieckim, kpelle, maninka i susu.

Zamach stanu i przejęcie władzy

23 grudnia 2008 kapitan Moussa Dadis Camara, sześć godzin po ogłoszeniu śmierci prezydenta Lansany Conté, rozpoczął w kraju wojskowy zamach stanu. W telewizyjnym oświadczeniu zapowiedział powołanie Rady Narodowej na rzecz Demokracji i Rozwoju (CNDD, Conseil National de la Démocratie et du Developement) i przejęcie przez nią władzy od rządu. Ogłosił zawieszenie konstytucji oraz działalności partii politycznych, a także rozwiązanie rządu i innych instytucji republiki[5]. Przewodniczący parlamentu, Aboubacar Somparé, który zgodnie z prawem powinien objąć funkcję p.o. prezydenta oraz premier Ahmed Tidiane Souaré nie uznali decyzji junty wojskowej, uważając się dalej za prawomocne władze kraju[6].

24 grudnia 2008 Camara został wybrany przewodniczącym Rady Narodowej na rzecz Demokracji i Rozwoju (CNDD), w skład której weszło 32 członków (w tym 6 cywilnych)[7][8]. W początkowej fazie przewrotu doszło do sporu o władzę pomiędzy nim a pułkownikiem Sékoubą Konaté. W głównych koszarach wojska w stolicy, zwolennicy Konaté wszczęli bunt i zażądali oddania władzy w jego ręce. Kwestię przywództwa dwaj wojskowi zgodzili się rozstrzygnąć na drodze losowania. Kartkę papieru z napisem "prezydent" ze słoika po majonezie (z którego losowano) wyciągnął , i to dwukrotnie (losowanie powtórzono), Camara. Konaté otrzymał w zamian stanowisko wiceprezydenta CNDD[9].

Camara przestrzegł siły rządowe przed rekrutowaniem najemników w celu destabilizacji sytuacji w kraju oraz zapowiedział wprowadzenie godziny policyjnej[10]. Ogłosił, iż CNDD nie ma ambicji zatrzymania władzy i ma zamiar przeprowadzenia wiarygodnych i przejrzystych wyborów w terminie do grudnia 2010, kiedy dobiegałaby końca kadencja zmarłego prezydenta Conté[11][12].

Nieco później, 24 grudnia 2008 Moussa Dadis Camara ogłosił się prezydentem republiki oraz wezwał dotychczasowy rząd do stawienia się w kwaterze junty w ciągu 24 godzin i oddania się w jej ręce[13][14]. Premier Souaré spełnił ultimatum i stawił się przed Camarą następnego dnia. Ten poinformował go o przejęciu władzy w państwie i pozwolił na kontynuowanie pracy przez dotychczasowy rząd[15][16]. Kilka dni później, 30 grudnia 2009, wbrew wcześniejszym zapowiedziom, Camara zdymisjonował gabinet i nowym premierem mianował niezależnego bankiera Kabiné Komarę[17].

25 grudnia 2009 Camara, przemawiając w radiu, stwierdził, że nie zamierza ubiegać się o fotel prezydenta w przyszłych wyborach. Zobowiązał się również do zorganizowania wystawnego pogrzebu zmarłemu prezydentowi Conté i zapowiedział spotkanie z międzynarodowymi przedstawicielami w celu zapewnienia ich o swoich pokojowych intencjach"[18].

Rządy kapitana Camary

Kapitan Camara kilkakrotnie wypowiadał się na temat swojego udziału w wyborach prezydenckich, zmieniając często swoje poprzednie deklaracje. 5 stycznia 2009 zmienił swoje pierwotne plany i ogłosił przeprowadzenie wyborów, zarówno parlamentarnych i prezydenckich, we wcześniejszym terminie, do końca 2009. Zobowiązał się także do nieuczestniczenia w nich[19]. W kwietniu 2009 zmienił zdanie i stwierdził, że "jak każdy obywatel ma prawo wziąć udział w wyborach prezydenckich". Dodał, że "nikt nie urodził się żołnierzem"[20]. Pod koniec marca rząd wyznaczył datę wyborów prezydenckich na 14 grudnia 2009[21][22]. 10 maja 2009 Camara po raz wtóry zmienił stanowisko i orzekł, że ani on, ani żaden inny oficer wchodzący w skład CNDD nie wezmą udziału w wyborach[23]. W połowie sierpnia przesunął termin wyborów, wyznaczając ich nową datę na 31 stycznia 2010[24]. Kilka dni później ogłosił, że nie wyklucza możliwości wzięcia w nich udziału[25]. Jego zwolennicy utworzyli w sierpniu ruch Dadis Musi Zostać, wzywając go startu w wyborach i kontynuowania rządów[26].

Rządy kapitana Camary charakteryzują się podkreślaniem znaczenia i roli nowych władz. Nowe władze zobowiązały się do walki z korupcją i przemytem narkotyków oraz przywrócenia porządku i bezpieczeństwa. W styczniu 2009 Camara ogłosił przeprowadzenie zmian w sektorze górnictwa. W Gwinei znajduje się ponad 1/3 światowych zasobów boksytów. Zapowiedział dokonanie rewizji kontraktów zawartych przez poprzednią administrację i nieleżących w interesie narodu. W styczniu 2009 czternastu byłych ministrów i biznesmenów stanęło przez specjalną komisją, badającą przypadki nadużyć finansowych i korupcji. W lutym 2009 aresztowany został Ousmane Conté, syn zmarłego prezydenta, który przed kamerami telewizji przyznał się do przemycania kokainy. W marcu pod zarzutem korupcji i defraudacji państwowych funduszy aresztowanych zostało wielu dawnych urzędników i doradców prezydenta Conté, w tym były premier Ahmed Tidiane Souaré. Premier Souaré i dwaj inni byli ministrowie zostali zwolnieni na początku kwietnia, po tym jak zgodzili się zwrócić pieniądze, o defraudację których zostali oskarżeni. Premier zgodził się zwrócić kwotę 2,5 mln USD[27][28]. W czerwcu 2009 został jednak ponownie aresztowany, gdyż nie wpłacił wymaganej kwoty[29].

W lipcu 2009 Camara zmusił członków straży prezydenckiej do publicznego błagania o przebaczenie, po tym jak ich szef wdał się w spór na temat wielkości datków przeznaczonych przez japoński rząd gwinejskiej policji[25][30].

12 lipca 2009 siły zbrojne Gwinei zostały postawione w stan najwyższej gotowości, po tym jak Ministerstwo Obrony otrzymało od służb bezpieczeństwa informacje o możliwości ataku zbrojnego na Gwineę od strony granicy z Gwineą Bissau, Senegalem i Liberią. Władze o próbę ataku i przeprowadzenie zamachu stanu oskarżyły przywódców karteli narkotykowych i stwierdziły, że miało to stanowić odpowiedź na walkę rządu z przemytem narkotyków[31].

W połowie września 2009 Unia Afrykańska ogłosiła nałożenie na Camarę i jego współtowarzyszy z CNDD sankcji politycznych z powodu zamiaru ubiegania się przez niego o prezydenturę oraz "pogarszania się sytuacji w Gwinei i konsekwencji wynikających z tego dla procesu przywracania porządku konstytucyjnego"[32].

Protest opozycji

Osobny artykuł: Protest w Gwinei (2009).

28 września 2009 w Konakry doszło masakry zwolenników opozycji, którzy uczestniczyli w pokojowym wiecu sprzeciwiającym się zamiarom startu kapitana Camary w styczniowych wyborach prezydenckich. W wyniku ostrzału zgromadzanego tłumu przez wojsko zginęło, według organizacji broniących praw człowieka, co najmniej 157 osób, a ponad 1,2 tys. zostało rannych[33][34].

Moussa Dadis Camara, w udzielonym wywiadzie, przyznał, że za zaistniałe wydarzenia odpowiedzialni są żołnierze, którzy stracili panowanie nad sytuacją. Dodał, że trudnym jest kontrolowanie wojska w sytuacji napięcia w kraju i wyraził swój "głęboki smutek"[33][34]. Powiedział, że "po raz pierwszy w Gwinei zdarzyła się taka rzecz" i oskarżył liderów opozycji o podżeganie do niepokojów i "rozdawanie pieniędzy młodzieży w celu wszczęcia rewolty"[35]. Władze zakazały wszelkich masowych zgromadzeń o "charakterze wywrotowym" i ogłosiły dwudniową żałobę narodową. Camara dodał, że sprawcy protestu i ich sponsorzy zostaną surowo ukarani. Wezwał autorytety religijne, organizacje społecznie, partie polityczne i media do powstrzymania się od oświadczeń i działań mogących spowodować zakłócenie porządku publicznego[35][36]. Opowiedział się za utworzeniem nowego "rządu jedności narodowej", złożonego z przedstawicieli różnych partii politycznych oraz powołaniem międzynarodowej komisji śledczej pod egidą ONZ w celu zbadania okoliczności ostatniego protestu oraz protestów ze stycznia i lutego 2007. Zaapelował również do afrykańskich przywódców o pomoc w mediacji między różnymi siłami politycznymi wewnątrz kraju[37][38]. Podkreślił, że w przypadku ustąpienia przez niego ze stanowiska prezydenta i zrezygnowania z udziału w wyborach, w kraju może dojść do kolejnego zamachu stanu. Powiedział, że stał się "zakładnikiem" armii, która zagroziła w takim przypadku dokonaniem przewrotu[39][40].

Społeczność międzynarodowa potępiła brutalne stłumienie protestu. Pod koniec października Unia Europejska i Unia Afrykańska uchwaliły sankcje przeciw Gwinei, obejmujące zakaz podróżowania i zamrożenie aktywów finansowych członków junty wojskowej na ich terytorium. Misji mediacyjnej, mającej doprowadzić do pojednania władz i opozycji, podjął się z ramienia ECOWAS prezydent Burkina Faso, Blaise Compaoré[41].

Próba zabójstwa

3 grudnia 2009 Camara stał się celem zamachu, którego, według oficjalnych źródeł gwinejskich, dokonał jego adiutant Aboubacar "Toumba" Diakite. Postrzelił on Camarę w czasie spotkania obu oficerów w obozie wojskowym w pobliżu siedziby straży prezydenckiej około godziny 19. Camara został ranny, lecz uszedł z życiem. Po zdarzeniu, Diakite wydostał się z obozu, a władze wydały nakaz jego aresztowania. Zdaniem komentatorów, zamachu mógł być bezpośrednio związany z krwawym stłumieniem protestu opozycji we wrześniu 2009. Diakite, według naocznych świadków, był jednym z głównych uczestników masakry na stadionie. Już od pewnego czasu pozostawał w napiętych relacjach z Camarą, który, wraz pogłębiającą się izolacją międzynarodową i rozpoczęciem śledztwa specjalnej komisji ONZ w sprawie masakry, pozostawał pod coraz większą presją wskazania winnych brutalnych wydarzeń[42][43].

Jeszcze tego samego dnia samolot z ekipą medyczną wysłały do Konakry władze sąsiedniego Senegalu[43]. Początkowo władze informowały, że Camara odniósł tylko powierzchowne rany głowy. Jednakże 4 grudnia 2009 został przewieziony do szpitala wojskowego Hay Riyad na obrzeżach Rabatu w Maroku, oficjalnie w celu przeprowadzenia kompleksowych badań[44]. W późniejszym czasie prezydent Blaise Compaoré, opierając się na relacji osobistego lekarza Camary, powiedział, że jego "stan jest poważny, lecz nie krytyczny" oraz że został trafiony pociskami i prawdopodobnie będzie musiał przejść z tego powodu operację[42]. 5 grudnia 2009 minister informacji, Idrissa Cherif, ogłosił, że Camara przeszedł niewielką operację głowy, jego stan jest korzystny, a życiu nie zagraża niebezpieczeństwo[45] .

Tymczasowe rządy w kraju przejął, na czas nieobecności Camary, pułkownik Sékouba Konaté, który powrócił do Gwinei z podróży do Libanu. Władze ogłosiły, że próba zabójstwa Camary była w istocie próbą zamachu stanu i obiecały nagrodę za pomoc w schwytaniu Diakite. W czasie strzelaniny zginął ochroniarz Camary i jego kierowca. Tymczasem Diakite skontaktował się telefonicznie z agencją AFP, informując, że jest w bezpiecznym miejscu w otoczeniu wiernych mu ludzi. Władze ogłosiły aresztowanie czterech oficerów zamieszanych w spisek, w tym troje na granicy z Sierra Leone[46].

W kolejnych dniach władze rozpoczęły akcję zatrzymywania wszystkich zwolenników Diakite i osób zaangażowanych w spisek. Poinformowały o aresztowaniu ponad 100 osób. Akcja przybrała jednak brutalną formę. Wojsko przeczesywało dzielnice Konakry, spędzając w różne miejsca ludność cywilną oraz strzelało do kogokolwiek, kto uciekał przed patrolami. O inspirowanie zamachu oskarżyły także ministra spraw zagranicznych Francji, Bernarda Kouchnera[47]. 16 grudnia Diakite udzielił wywiadu francuskiemu radiu, w którym zdementował pogłoski, jakoby prezydent miał zostać tylko lekko ranny w głowę. Przywódca buntu stwierdził, iż osobiście postrzelił Camarę w szyję[48].

  1. "Guinée : nouveau Président, portrait express", Le Scribouillard, 26 grudnia 2008.
  2. a b Guinea's erratic military ruler (ang.). BBC News, 29 września 2009. [dostęp 2009-09-29].
  3. "Angry soldiers embark on rampage in Guinea", IOL, 28 maja 2008.
  4. "Qui est le capitaine Moussa Dadis Camara?", animata.com, 23 grudnia 2008.
  5. "Military takes control in Guinea", BBC News, 23 grudnia 2008.
  6. "Guinea's dictator, Lansana Conte, dies", International Herlad Tribune, 23 grudnia 2008.
  7. "Army captain named head of Guinea junta", AFP, 24 grudnia 2008.
  8. "Economie et Politique : Liste des membres du CNDD", GuineeNews, 23 grudnia 2008.
  9. Guinea's new leader a mix of Robin Hood, dictator (ang.). zimbio.com, 21 marca 2009. [dostęp 2009-12-04].
  10. "Thousands greet Guinea coup chief", BBC News, 24 grudnia 2008.
  11. "Junta installs Captain Camara as president", France 24, 24 grudnia 2008.
  12. "Guinean coup junta plans to hold elections in two years", People's Daily Online, 24 grudnia 2008.
  13. " Guinea coup leaders give deadline", BBC News, 25 grudnia 2008.
  14. "Thousands greet Guinea coup chief", BBC News, 24 grudnia 2008.
  15. "Guinean PM reports to military junta", People's Daily Online, 26 grudnia 2008.
  16. " Guinea ministers submit to rebels", BBC News, 25 grudnia 2008.
  17. "Guinea junta names banker as PM", BBC News, 30 grudnia 2008.
  18. " Guinea junta seeks to allay fears", BBC News, 26 grudnia 2008.
  19. Guinea junta pledges 2009 polls (ang.). BBC News, 5 stycznia 2009. [dostęp 2009-08-25].
  20. Guinea coup head could fight poll (ang.). BBC News, 16 kwietnia 2009. [dostęp 2009-08-25].
  21. Guinea 2009 election agreed (ang.). The Times, 31 marca 2009. [dostęp 2009-08-25].
  22. Guinea Politicians Welcome Election Date (ang.). VOA NEws, 31 marca 2009. [dostęp 2009-08-25].
  23. Guinea coup leader will not stand (ang.). BBC News, 10 maja 2009. [dostęp 2009-08-25].
  24. Guinea coup leader sets poll date (ang.). BBC News, 18 sierpnia 2009. [dostęp 2009-08-25].
  25. a b Guinea leader 'may contest poll' (ang.). BBC News, 24 sierpnia 2009. [dostęp 2009-08-25].
  26. Guinea coup leader 'must stay on' (ang.). BBC News, 12 sierpnia 2009. [dostęp 2009-08-25].
  27. Guinea calls corruption hearings (ang.). BBC News, 22 stycznia 2009. [dostęp 2009-08-25].
  28. Guinea ex-ministers repay money (ang.). BBC News, 2 kwietnia 2009. [dostęp 2009-08-25].
  29. Former Guinea PM held (ang.). IOL, 1 lipca 2009. [dostęp 2009-08-25].
  30. Troops crawl after Guinea attack (ang.). BBC News, 24 lipca 2009. [dostęp 2009-08-25].
  31. Guinea on alert for 'attack plot' (ang.). BBC News, 12 lipca 2009. [dostęp 2009-08-25].
  32. African Union imposes sanctions on Guinea junta (ang.). France24, 18 września 2009. [dostęp 2009-09-29].
  33. a b Guinea massacre toll put at 157 (ang.). BBC News, 29 września 2009. [dostęp 2009-09-29].
  34. a b Allegations of rape emerge after 157 killed in opposition crackdown (ang.). France24, 29 września 2009. [dostęp 2009-09-29].
  35. a b Junta bans gatherings, declares two days of mourning (ang.). France24, 30 września 2009. [dostęp 2009-09-30].
  36. Guinea bans 'subversive' meetings (ang.). BBC News, 30 września 2009. [dostęp 2009-09-30].
  37. Junta calls for unity government and a UN-backed probe (ang.). France24, 30 września 2009. [dostęp 2009-10-02].
  38. Guinea calls for unity government (ang.). BBC News, 30 września 2009. [dostęp 2009-10-02].
  39. Opposition rejects junta call for unity government (ang.). France24, 1 października 2009. [dostęp 2009-10-02].
  40. Guinea leader 'fears for safety' (ang.). BBC News, 1 października 2009. [dostęp 2009-10-02].
  41. Guinea crisis facilitator admits difficulties in reconciling rivals (ang.). People's Daily Online, 1 grudnia 2009. [dostęp 2009-12-05].
  42. a b Junta leader Camara 'critical but not desperate' after shooting (ang.). France24, 4 grudnia 2009. [dostęp 2009-12-04].
  43. a b Guinea strongman Camara 'shot and wounded by aide' (ang.). BBC News, 4 grudnia 2009. [dostęp 2009-12-04].
  44. Shot Guinea strongman Camara 'flies to Morocco' (ang.). BBC News, 4 grudnia 2009. [dostęp 2009-12-04].
  45. Junta chief Camara doing 'very well' after minor operation (ang.). France24, 5 grudnia 2009. [dostęp 2009-12-07].
  46. Assassination attempt was a thwarted coup, says junta (ang.). France24, 6 grudnia 2009. [dostęp 2009-12-07].
  47. Bernard Kouchner accused over Guinea Camara shooting (ang.). BBC News, 10 grudnia 2009. [dostęp 2009-12-15].
  48. BBC News - Guinea aide admits shooting junta leader Camara. [dostęp 2009-12-16].

Linki zewnętrzne