Nasolamia velox

Nasolamia velox
Nasolamia velox[1]
(Gilbert, 1898)
Plik:Nasolamia1.jpg
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada chrzęstnoszkieletowe
Podgromada spodouste
Rząd żarłaczokształtne
Rodzina żarłaczowate
Rodzaj Nasolamia
Compagno i Garrick, 1983
Gatunek Nasolamia velox
Synonimy
  • Carcharhinus velox Gilbert, 1898
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2]
Status none DD.svg
brak danych
Zasięg występowania
Mapa występowania
Zasięg występowania Nasolamia velox

Nasolamia veloxgatunek rekina z rodziny żarłaczowatych (Carcharhinidae), jedyny przedstawiciel rodzaju Nasolamia.

Taksonomia i filogenetyka

Gatunek ten po raz pierwszy opisał amerykański ichtiolog Charles Henry Gilbert w 1898 pod nazwą Carcharhinus velox w biuletynie Muzeum Historii Naturalnej (Bulletin of the United States National Museum)[3]. Okazem typowym (holotypem) była mierząca 120 cm samica wyłowiona u wybrzeży Panamy w styczniu 1896 roku, należąca do zbiorów Uniwersytetu Stanforda, gdzie oznaczona jest numerem katalogowym SU 11893. Leonard Compagno i Jack Garrick w 1983 roku utworzyli dla tego taksonu nowy rodzaj Nasolamia[4]. W 1988 roku Leonard Compagno opierając się na fenetycznych badaniach uznał, że N. velox jest siostrzanym taksonem kladu tworzonego przez Carcharhinus acronotus, C. brachyurus, C. falciformis, C. cautus, C. melanopterus i C. signatus[5].

Występowanie

N. velox zamieszkuje tropikalne wody wschodniego Oceanu Spokojnego od Półwyspu Kalifornijskiego po południowe krańce Peru, w tym Zatokę Kalifornijską i Zatokę Panamską[4][5]. Preferuje płytkie przybrzeżne wody wzdłuż półek szelfów kontynentalnych. Niekiedy widywany 60–90 km od brzegu[6]. Najczęściej spotykany jest na głębokości 15–24 metrów, choć potrafi schodzić dużo głębiej, nawet na 190 m[7]. Wpływa czasami do ujść rzek i estuariów[8].

Cechy morfologiczne

Rekin ten posiada wrzecionowaty wydłużony lekko zbudowany korpus. Cechą charakterystyczną tego gatunku jest wydłużona szeroka głowa o ostro zakończonym pysku ze stosunkowo małym V-kształtnym otworem gębowym. W szczękach mieści się kilka rzędów zębów. Pierwszy z nich ułożony jest pionowo, a każdy kolejny coraz bardziej pochylony ku tyłowi. W razie utraty któregoś z zębów na jego miejsce przesuwa się następny z kolejnego rzędu. Trzon górnych zębów jest masywny i trójkątny o piłkowanych krawędziach po obu stronach, podstawa jest szeroka, bocznie spłaszczona. Mniejsze dolne zęby posiadają delikatnie gładkie ostre krawędzie i szerszą podstawę o w stosunku do szczytu zęba. W górnej szczęce mieści się 27–30 zębów, zaś w dolnej 24–28. Wydłużone nozdrza osadzone po bokach spodu pyska posiadają małe trójkątne fałdy skórne. Stosunkowo małe, okrągłe oczy wyposażone są w fałdy półksiężycowate spojówek (ochraniające migotkę). Za nimi znajdują się niewielkie owalne tryskawki. Rekin ten posiada pięć niedużych równych szczelin skrzelowych. Na spodzie pyska widoczne są liczne elektroreceptory zwane ampułkami Lorenziniego[5][9].

Plik:Nasolamia5.png
Grafika przedstawiająca dorosłą samicę N. velox.

Tępo zakończona pierwsza stosunkowo niska trójkątna płetwa grzbietowa ma długą wolną dalszą końcówkę. Kształtem przypomina łagodnie wygięty ku tyłowi sierp. Jej proksymalna krawędź leży dokładnie nad tylną krawędzią podstawy płetw piersiowych. Mała druga płetwa grzbietowa ma romboidalny kształt i wąską podstawę. Umiejscowiona jest nad płetwą odbytową. Pomiędzy płetwami grzbietowymi widoczny wyraźny międzygrzbietowy łuk. Ostro zakończone płetwy piersiowe są długie i szerokie, z mocno zagiętą dystalną krawędzią. Ulokowane są tuż za ostatnią parą szczelin skrzelowych. Małe płetwy brzuszne, podobnie jak pierwsza płetwa grzbietowa, mają trójkątny kształt, i szeroką podstawę. U samca z wewnętrznej tylnej części płetw brzusznych wykształcił się narząd kopulacyjny zwany pterygopodium. Płetwa odbytowa jest większa od drugiej płetwy grzbietowej. Posiada zaokrągloną, mocno wygiętą ku tyłowi dolną i ostrą wolną górną końcówkę. Na końcu ogona mieści się długa, heterocerkiczna, asymetryczna płetwa ogonowa. Na końcu jej górnego łuku, kilkukrotnie dłuższego od dolnego, mieści się szeroki wydłużony fałd skórny bez wyraźnego poprzedzającego go wcięcia[5].

Skórę pokrywają romboidalne połyskujące łuski plakoidalne. Grzbiet rekina cechuje się jasnoszarą, ciemnoszarą lub jasnobrunatną barwą. Spód i boki są nieco jaśniejsze, barwy białej lub srebrnej. Płetwy brzuszne, płetwa ogonowa i dystalna końcówka płetwy ogonowej ciemniejsze od korpusu. Dorosłe osobniki osiągają zazwyczaj 1,3–1,4 m[2] (maksymalnie 1,6 m[9]). Wielkość nie jest cechą dymorfizmu płciowego, samice są niekiedy nieznacznie większe od samców[5].

Z uwagi na liczne podobieństwa morfologiczne często mylony z młodymi osobnikami Carcharhinus brevipinna. Cechą która odróżnia te gatunki jest ubarwienie - grzbiet N. velox jest jaśniejszy, w dodatku rekin ten posiada charakterystyczną ciemną końcówkę pyska obramowaną białą krawędzią (widoczną szczególnie u dorosłych osobników), w przeciwieństwie do C. brevipinna, który cechuje się ciemnymi, często czarnymi wzorami na krawędziach płetw grzbietowych, piersiowych, odbytowej i ogonowej, podobnie jak żarłacz czarnopłetwy (C. limbatus)[10].

  1. Nasolamia velox, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. a b Nasolamia velox. Czerwona księga gatunków zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.).
  3. Gilbert, C.H.. The fishes of North and Middle America: a descriptive catalogue of the species of fish-Iike vertebrates found in the waters of North America, north of the Isthmus of Panama. „Bulletin of the United States National Museum”. 47 (3), s. 2183-3136, 1898. 
  4. a b Compagno, L.J.V., Garrick, J.A.F.. Nasolamia, new genus, for the shark Carcharhinus velox Gilbert, 1898 (Elasmobranchii: Carcharhinidae). „Zoological Publications from Victoria University of Wellington”. 76, s. 1-16, 1983. 
  5. a b c d e Compagno, L.J.V.: Sharks of the Order Carcharhiniformes. Princeton University Press, 1988, s. 319-320. ISBN 0-691-08453-X.
  6. Ruiz-Alvarado, C.L., Mijangos-Lopez, N.: Estudio sobre la pesqueria del tiburón en Guatemala. Rzym: Case Studies for the Management of Elasmobranch Fisheries FAO, 1999.
  7. Pérez-Jiménez, J.C., Sosa-Nishizaki, O., Furlong-Estrada, E., Corro-Espinosa, D., Venegas-Herrera, A., Barragán-Cuencas, O.V.. Artisanal Shark Fishery at "Tres Marias" Islands and Isabel Island in the Central Mexican Pacific. „Journal of Northwest Atlantic Fisheries Science”. 35 (5), s. 333-343, 2005. 
  8. Hernández, E.: Pesqueria de los tiburones en México. Escuela: Instituto Politécnico Nacional de Ciencias Biológicas, 1971, s. 76-81.
  9. a b L.J.V. Compagno: Whitenose shark (Nasolamia velox). Marine Species Identification Portal (ang.). 2012. [dostęp 2014-12-27].
  10. Juan Carlos Cantú. Shark identification guide including fins, for the region of Mexico, Central America and the Pacific.. „Defenders of Wildlife”, s. 1-2, 2012.