ORP Myśliwy

ORP Myśliwy
Oznaczenie NATO {{{oznaczenie NATO}}}
Historia
Stocznia Electric Launch Incorporated (Elco)
Początek budowy {{{początek budowy}}}
Położenie stępki 1917
 Marynarka Wojenna (II RP)
Wejście do służby 1 kwietnia 1921
Wycofanie ze służby 15 stycznia 1926
Los okrętu złomowany
Dane taktyczno-techniczne
Wyporność 37 t
Długość 24,6 m
Szerokość 3,9 m
Zanurzenie 1,6 m
Prędkość 19 w vmaks./15 w vek.
Zasięg 1000 Mm/przy vek.; 750 Mm/przy vmaks.
Uzbrojenie
1 ckm Maxim wz. 08 (do 1923 roku)
1 działko 47 mm Hotchkiss wz. 85 (po 1923 roku)
Załoga 11 (1 oficer i 10 marynarzy)

ORP Myśliwy – kuter patrolowy typu Motor Launch z okresu I wojny światowej i dwudziestolecia międzywojennego. Wybudowany na zamówienie marynarki brytyjskiej. Zakupiony w 1921 roku przez polską Marynarkę Wojenną, w której pełnił funkcję okrętu flagowego Dowódcy Floty. Pod polską banderą służył w latach 1922-1925.

Budowa

Kutry typu Motor Launch marynarki wojennej Norwegii.

Wzrastające zagrożenie ze strony niemieckich okrętów podwodnych zmusiło marynarki wojenne aliantów do wzmocnienia sił mogących je zwalczać. W lutym 1915 roku przedstawiciel stoczni Electric Boat, Henry R. Sutphen podczas spotkania z przedstawicielami brytyjskiej Admiralicji w Nowym Jorku, przedstawił projekt niewielkiego kutra, zdolnego do osiągnięcia prędkości 19 węzłów, uzbrojonego w szybkostrzelne działko. Zadaniem jednostki miało być zwalczanie okrętów podwodnych Reichsmarine. Pierwszą serię 50 okrętów Royal Navy zamówiła w kwietniu 1915 roku. Łącznie zamówiono 550 sztuk z terminem realizacji do listopada 1916 roku. Należały one do typu Motor Launch, choć popularnie określano je mianem „Sutphens'y” od nazwiska konstruktora. Budowano je w stoczni Electric Launch Incorporated (Elco) w Bayonne, jednak ze względu na niewystarczające moce produkcyjne część produkcji przejęła stocznia w Montrealu w Kanadzie. Głównymi inżynierami nadzorującymi produkcję jednostek byli inż. Irvin Chase oraz prezes zakładów w Bayonne, Thomas S. Hanson. W trakcie budowy przykładano wielką uwagę do wykończenia kutrów, wykonując m.in. brązowe łopaty śrub. W związku z tym, że Stany Zjednoczone nie brały udziału w wojnie i pozostawały neutralne, kutry budowano z komponentów, a następnie transportowano je koleją do stoczni Davie w Quebec w Kanadzie. Na miejscu montowano je i ładowano po cztery jednostki na transportowiec. Z Kanady wysyłano je do Wielkiej Brytanii. W czerwcu 1917 roku brytyjska marynarka zamówiła dodatkowe 30 jednostek, które zostały dostarczone do lutego 1918 roku. Wszystkie kutry oznaczano numerami od 1 do 580. średni koszt budowy jednego kutra wynosił 8,609 funtów[1].

Kutry pełniły służbę na wodach przybrzeżnych Wielkiej Brytanii, jednak część z nich służyła na Morzu Śródziemnym, w Zachodnich Indiach oraz na Morzu Białym. Wykorzystywano je do przybrzeżnego zwiadu, działań przeciwko okrętom podwodnym, trałowania min oraz stawiania zasłony dymnej[2]. Czterdzieści jeden okrętów otrzymała również marynarka francuska, gdzie oznaczano je jako kutry V.1 - 73 (Vedettes moteur). Po zakończeniu działań wojennych większość kutrów została wystawiona na sprzedaż. Sprzedawano je stosunkowo tanio np. sprzedano 200 sztuk za cenę 275 funtów każda, 95 za 263 funty każda, a 32 sztuki dla Malty za 50 funtów każda[1].

Opis konstrukcji

„Myśliwy” charakteryzował się następującymi parametrami: długość całkowita 24,6 metra, szerokość 3,9 metra, a zanurzenie wynosiło 1,6 metra. Konstrukcja okrętu była całkowicie drewniana wykonana z sosny kanadyjskiej i dębu (pitchpine) z charakterystycznym eleganckim mosiężnym wykończeniem – z tego powodu kuter wybrany został na okręt flagowy. Jednostka wypierała 37 ton. Napęd stanowiły dwa silniki benzynowe sześcio cylindrowe Standard Lyons Atlas Comp. Każdy z silników posiadał moc 220 KM, które napędzały dwie śruby trzy łopatowe. Łączna moc maszyn wynosiła 440 KM, co pozwalało na osiągnięcie maksymalnej prędkości 19 węzłów. Prędkość ekonomiczna wynosiła 15 węzłów. Zasięg dla prędkości maksymalnej wynosił 750 mil morskich dla ekonomicznej zaś 1000 mil morskich. Pojemność zbiorników wynosiła 7948 litrów. Na wyposażeniu okrętu znajdował się również dwu cylindrowy silnik pomocniczy, który napędzał dynamo, kompresor oraz pompę pożarową[2]. Silniki instalowane na kutrach typu M.L. były nowoczesne, jednak wymagały nieustannego dozoru przez dwóch mechaników. Musiały być nieustannie oliwione i regulowane. Problem z zapłonem pojawiał się, gdy silniki były zimne, jak i rozgrzane. Ponadto w czasie pracy emitowały dużo hałasu[1]. W czasie służby nie pływano z pełną mocą, ponieważ zwiększenie obrotów powodowało drgania kadłuba. Poważnym problemem był również brak części zamiennych. Załoga jednostki składała się z 1 oficera oraz 10 podoficerów i marynarzy[2]. W służbie angielskiej okręt uzbrojony był w działko, karabin Lewis i bomby głębinowe[1]. W Polsce uzbrojenie okrętu do 1923 roku składało się z jednego ckm Maxim wz. 08, następnie okręt przezbrojono w jedno działko 47 mm Hotchkiss wz. 85[2].

Służba

Latem 1920 roku do Departamentu dla Spraw Morskich (DSM) wpłynęła oferta firmy St. i A. Leszczyńcy na zakup niewielkiego okrętu motorowego pochodzącego z demobilu alianckiego, który znalazł się na terenie portu gdańskiego[3]. W rzeczywistości był to kuter patrolowy ML. W styczniu 1921 roku DSM złożył oficjalną ofertą na zakup oferowanego okrętu na kwotę 12 tys. dolarów. Nie jest wiadome ze względu na brak dokumentacji firmy Leszczyńskich, czy jednostka służyła w marynarce angielskiej, czy francuskiej. Prawdopodobne wydaje się, że był to okręt angielski, ponieważ Brytyjczycy sprzedawali tanio jednostki rozbrojone prywatnym odbiorcom, szczególnie na jachty. Nie jest znany również numer okrętu, jaki nosił przed przejęciem przez DSM. Na podstawie wyporności można przypuszczać, że była to jednostka II serii z numerami od 550 do 580[1].

Jednostkę przyholowano do Gdańska i następnie zadokowano w stoczni Danzinger Werft, w celu przywrócenia pełnej sprawności operacyjnej. W trakcie prac stoczniowych dokonano przeróbek m.in. przeniesiono przedni maszt przed sterówkę. Rozkazem dowódcy DSM z 7 kwietnia 1921 roku okręt otrzymał nazwę ORP „Myśliwy”. Jednak podniesienie bandery i rozpoczęcie służby w charakterze okrętu strażniczego nastąpiło 30 lipca 1921 roku[2]. Pierwszym dowódcą okrętu mianowano kpt. mar. Mieczysława Rudnickiego[3]. Latem tego roku prowadzono próby odbiorcze, w czasie których Komisja Odbiorcza stwierdziła złą pracę silników. Początkowo zarzucono zakontraktowanej załodze złą wolę, jednak z czasem okazało się, że spowodowane to było wadami silników. Problemy z silnikami spowodowały, że został podporządkowany Dowódcy Lotnictwa Morskiego, a do jego zadań należało ubezpieczanie startów i wodowań wodnosamolotów. 1 kwietnia 1922 roku ORP „Myśliwy” został przydzielony Dowódcy Floty kmdr Jerzemu Świrskiemu, dzięki czemu stał się okrętem flagowym floty. Zgodnie z opracowaną w marcu instrukcją jednostka bazowała w porcie w Pucku, a jej zadaniem było utrzymywanie stałej łączności między okrętami znajdującymi się na redzie, a Dowództwem Floty. Ponadto pełnił funkcje reprezentacyjne. Okręt bez specjalnej zgody nie mógł opuszczać portu. Dowódcy „Myśliwego” podlegała motorówka sztabowa „M-56”, która wobec jego problemów z silnikami utrzymywała regularną komunikację między lądem, a okrętami[2].

W okresie pomiędzy 30 maja, a 22 czerwca 1922 roku okręt znajdował się w remoncie, a funkcję okrętu flagowego w tym okresie przejęła ORP „Rybitwa”. W 1923 roku nowym dowódcą został chor. mar. Augustyn Szulc. Okręt 29 kwietnia 1923 roku w Gdyni miał wziąć udział w uroczystości otwarcia i poświęcenia „Tymczasowego Portu Wojennego i Schroniska dla Rybaków”. Na jego pokładzie w czasie uroczystej porady okrętów mięli płynąć dygnitarze państwowi oraz goście zagraniczni. Jednak ze względu na częste awarie wyznaczono jeden z traulerów, jako okręt rezerwowy. Do 1924 roku „Myśliwy” pełnił funkcję okrętu reprezentacyjnego. W latach 1924 – 1925 ORP „Myśliwy” wchodził w skład Dywizjonu Ćwiczebnego oraz ponownie pełnił funkcję dozorowania startów wodnosamolotów. Pełnił również rolę szkolnego okrętu artyleryjskiego, prowadząc szkolenia ze strzelania z armaty 47 mm[1]. ORP „Myśliwy” rozpoczął kampanię czynną 15 sierpnia 1924 roku pod dowództwem por. mar. Stefana de Waldena. Pogarszający się stan techniczny okrętu spowodował, że jesienią 1925 roku rozpoczęto rozbiórkę jednostki. Wymontowano uzbrojenie, inwentarz pokładowy i maszynowy, który następnie trafił do magazynów. Załogę przeniesiono na ORP „Ślązak”. 15 stycznia 1926 roku jednostka została skreślona z listy floty. Nie jest znane, co stało się z wycofaną jednostką. Według jednych relacji okręt kupili Finowie, według innej kadłub rozebrano na opał[2].

  1. a b c d e f ORP "Myśliwy" (pol.). Wielka Encyklopedia Uzbrojenia Ministerstwa Spraw Wojskowych 1918 – 1939. [dostęp 2013-08-08].
  2. a b c d e f g Mieczysław Kuligiewicz. ORP Myśliwy Zapomniany Okręt Flagowy. „Morze”. 5 (498)/1972. 
  3. a b Stanisław M. Piaskowski: Okręty Rzeczypospolitej Polskiej 1920-1946 Album Planów. Warszawa: 1996, s. 25. ISBN 83-900217-2-3.

Bibliografia

  • Marcin Graczyk: Admirał Świrski. Gdańsk: 2007.
  • Stanisław M. Piaskowski: Okręty Rzeczypospolitej Polskiej 1920-1946. Warszawa: 1996. ISBN 83-900217-2-3.
  • Mieczysław Kuligiewicz. ORP Myśliwy Zapomniany Okręt Flagowy. „Morze”. 5 (498)/1972. 
  • Okręt strażniczy ORP "Myśliwy". „Żołnierz Polski”. 36, 1983. 
  • ORP "Myśliwy" (pol.). Wielka Encyklopedia Uzbrojenia Ministerstwa Spraw Wojskowych 1918 – 1939. [dostęp 2013-08-12].

Szablon:MW