Odilo Globocnik

Odilo Lotario Globocnik
Ilustracja
Globocnik jako gauleiter Wiednia, 1938
Data i miejsce urodzenia 21 kwietnia 1904
Triest
Data i miejsce śmierci 31 maja 1945
Paternion
Przyczyna śmierci samobójstwo, zażycie trucizny
Stanowisko SS-Gruppenführer
dowódca SS i policji na dystrykt lubelski Generalnego Gubernatorstwa
Partia NSDAP
podpis
Przy linii kolejowej w Bełżcu, na początku istnienia obozu zagłady – w tle przybywa transport, pośrodku dwóch pasów torów nie ma jeszcze płotu rozdzielającego

Odilo Lotario Globocnik (ur. 21 kwietnia 1904 w Trieście, zm. 31 maja 1945 w Weissensee)[1] – zbrodniarz wojenny, funkcjonariusz niemieckich hitlerowskich organizacji NSDAP i SS, w latach 1939–1943 dowódca SS i policji w dystrykcie lubelskim Generalnego Gubernatorstwa.

Życiorys

Urodził się w austriackiej rodzinie w Trieście. Po zakończeniu I wojny światowej Globocnikowie przenieśli się do Klagenfurtu[2].

W 1931 wstąpił do austriackiego NSDAP, a w 1934 do SS. W latach 1933–1935 trafiał kilkakrotnie do aresztów i więzień[2].

Szybko awansował w strukturze NSDAP. Był jednym z liderów austriackich narodowych socjalistów, którzy wspierali Anschluss do III Rzeszy. W maju 1938 został mianowany gauleiterem Wiednia[1]. Po kilku miesiącach, w styczniu 1939[1], został odwołany ze stanowiska z powodu nieudolności oraz defraudacji w czasie „aryzacji” mienia austriackich Żydów[2]. Brał udział w agresji Niemiec na Polskę[1].

9 listopada 1939 został mianowany przez Heinricha Himmlera Dowódcą SS i Policji (SS- und Polizeiführer) w dystrykcie lubelskim Generalnego Gubernatorstwa (GG). Zaczął tam tworzyć pierwsze w GG obozy pracy dla Żydów, w tym m.in. obóz przy ul. LIpowej 7/9 w Lublinie oraz obóz pracy w Bełżcu[3].

Kierował akcją „Reinhardt”, podczas której zamordowano ok. 1,85 mln Żydów. Jeszcze przed konferencją w Wannsee, po otrzymaniu zgody Himmlera, w październiku 1941 rozpoczął budowę obozu zagłady w Bełżcu[4]. Budowa dwóch kolejnych obozów zagłady, w Sobiborze i Treblince, rozpoczęła się wiosną 1942.

Osobny artykuł: Einsatz Reinhardt.

Był odpowiedzialny za działania germanizacyjne i prześladowania ludności polskiej w dystrykcie lubelskim. Na początku listopada 1941 na jego rozkaz wysiedlono 2 tys. polskich chłopów z sześciu wsi w powiecie zamojskim, a na ich miejsce osiedlono volksdeutschów sprowadzonych w ramach akcji Heim ins Reich z Besarabii[5]. Były to pierwsze wysiedlenia z całej serii wysiedleń z Zamojszczyzny. W ich wyniku wybuchło tzw. powstanie zamojskie, którego pacyfikację nadzorował w ramach akcji „Wehrwolf”.

Osobne artykuły: Aktion ZamośćPowstanie zamojskie.

W lipcu 1943 został odwołany ze stanowiska i przeniesiony do rodzinnego Triestu[6]. Został mianowany Wyższym Dowódcą SS i policji w Strefie Operacyjnej Regionu Wybrzeża Adriatyckiego[7]. W sierpniu tego roku kierował jeszcze akcją likwidacyjną getta w Białymstoku i deportacjami białostockich Żydów do obozu zagłady w Treblince i obozu Auschwitz-Birkenau[8]. Wyjechał z Lublina wraz z grupą kilkudziesięciu współpracowników we wrześniu 1943[9]. Jego głównym zadaniem było organizowanie walki z partyzantami włoskimi i jugosłowiańskimi, eksterminacja miejscowych Żydów oraz rabowanie ich własności[10]. Z Triestu przesłał Himmlerowi dwa sprawozdania finansowe z akcji „Reinhardt”, będące ważnym świadectwem zagłady Żydów podczas II wojny światowej[7].

Po zajęciu przez aliantów Karyntii wraz z kilkoma innymi osobami, m.in. Hermannem Höfle, ukrywał się w górskiej chacie niedaleko Weißensee[10]. Wyśledzony i aresztowany przez Brytyjczyków 31 maja 1945, tego samego dnia popełnił samobójstwo rozgryzając kapsułkę z cyjankiem[10].

  1. a b c d Wielka Encyklopedia PWN. Tom 10. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2002, s. 199. ISBN 83-01-13673-1.
  2. a b c Dariusz Libionka: Zagłada Żydów w Generalnym Gubernatorstwie. Lublin: Państwowe Muzeum na Majdanku, 2017, s. 95. ISBN 978-83-62816-34-7.
  3. Dariusz Libionka: Zagłada Żydów w Generalnym Gubernatorstwie. Lublin: Państwowe Muzeum na Majdanku, 2017, s. 50–51. ISBN 978-83-62816-34-7.
  4. Dariusz Libionka: Zagłada Żydów w Generalnym Gubernatorstwie. Lublin: Państwowe Muzeum na Majdanku, 2017, s. 96. ISBN 978-83-62816-34-7.
  5. „Okupacja i ruch oporu w Dzienniku Hansa Franka 1939-1945” KIW, Warszawa 1972, Tom I, s. 404.
  6. Wielka Encyklopedia PWN. Tom 10. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2002, s. 200. ISBN 83-01-13673-1.
  7. a b Stanisław Piotrowski: Misja Odyla Globocnika. Sprawozdania o wynikach finansowych zagłady Żydów w Polsce. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1949, s. 15.
  8. Szymon Datner: Walka i zagłada białostockiego ghetta. Warszawa: Żydowski Instytut Historyczny im. Emanuela Ringelbluma, 2014, s. 93, 94. ISBN 978-83-61850-18-2.
  9. Dariusz Libionka: Zagłada Żydów w Generalnym Gubernatorstwie. Lublin: Państwowe Muzeum na Majdanku, 2017, s. 225. ISBN 978-83-62816-34-7.
  10. a b c Dariusz Libionka: Zagłada Żydów w Generalnym Gubernatorstwie. Lublin: Państwowe Muzeum na Majdanku, 2017, s. 259. ISBN 978-83-62816-34-7.