Okręty podwodne typu UC I

Okręty podwodne typu UC I
Ilustracja
Kraj budowy  Cesarstwo Niemieckie
Stocznia Vulcan, Hamburg
AG Weser, Brema
Zbudowane 15
Użytkownicy  Kaiserliche Marine
 K.u.K. Kriegsmarine
 Koninklijke Marine
 Regia Marina
Uzbrojenie:
12 min typu UC/120
1 karabin maszynowy
Załoga 14-19 oficerów i marynarzy
Wyporność:
• na powierzchni 168 ton
• w zanurzeniu 183 ton
Długość 33,99 m
Szerokość 3,04 m
Napęd:
1 silnik wysokoprężny o mocy 90 KM
1 silnik elektryczny o mocy 175 KM, 1 śruba
Prędkość:
• na powierzchni
• w zanurzeniu

6,2 węzła
5,22 węzła
Zasięg:
• na powierzchni powierzchnia: 780 Mm @ 5 w.
zanurzenie: 50 Mm @ 4 w.

Okręty podwodne typu UC I – pierwsze niemieckie podwodne stawiacze min z okresu I wojny światowej. Nie posiadały uzbrojenia torpedowego, przenosiły natomiast 12 min kotwicznych. W latach 1914–1915 zbudowano dla marynarki niemieckiej 15 jednostek tego typu (od UC-1 do UC-10 przez stocznię Vulcan w Hamburgu i od UC-11 do UC-15 przez stocznię Weser w Bremie). Wszystkie okręty wzięły udział w I wojnie światowej, operując głównie na Morzu Północnym i Adriatyku, swoimi minami wyrządzając duże szkody żegludze ententy i państw neutralnych, jednak okupione to zostało utratą wszystkich jednostek.

Projekt i dane taktyczno–techniczne

Sukcesy pierwszych niemieckich U-Bootów na początku I wojny światowej (m.in. zatopienie brytyjskich krążowników pancernych HMS[a] „Aboukir”, „Hogue” i „Cressy” przez U-9) skłoniły dowództwo Cesarskiej Marynarki Wojennej z admirałem Tirpitzem na czele do działań mających na celu budowę nowych typów okrętów podwodnych[1]. Doceniając też wagę wojny minowej, 9 października 1914 roku ministerstwo marynarki zatwierdziło projekt małego podwodnego stawiacza min opracowanego przez Inspektorat Torped pod kierunkiem dr Wernera, oznaczonego później jako typ UC I[1][2][3].

Jednostki typu UC I były niewielkimi, jednokadłubowymi przybrzeżnymi okrętami podwodnymi, których konstrukcja oparta była na projekcie jednostek typu UB I[3]. Długość całkowita wynosiła 33,99 metra, szerokość 3,15 metra i zanurzenie 3,04 metra[2][4][5]. Wysokość (od stępki do szczytu kiosku) wynosiła 6,3 metra[6]. Wyporność w położeniu nawodnym wynosiła 168 ton, a w zanurzeniu 183 tony[4][3][7]. Jednostki posiadały zaokrąglony dziób oraz cylindryczny kiosk o średnicy 1,3 m, obudowany opływową osłoną, a do ich wnętrza prowadziły dwa luki: jeden w kiosku i drugi w części rufowej, prowadzący do pomieszczeń załogi[8]. Okręty napędzane były na powierzchni przez 6-cylindrowy, czterosuwowy silnik diesla Daimler RS166 o mocy 90 koni mechanicznych (KM), zaś pod wodą poruszały się dzięki silnikowi elektrycznemu SSW o mocy 175 KM[2][4][9]. Poruszający jedną trójłopatową, wykonaną z brązu śrubą (o średnicy 1,8 m)[8] układ napędowy zapewniał prędkość 6,2 węzła na powierzchni i 5,22 węzła w zanurzeniu[3][10] (przy użyciu na powierzchni silnika elektrycznego okręty były w stanie osiągnąć 7,5 węzła[11]). Zasięg wynosił 780 Mm przy prędkości 5 węzłów w położeniu nawodnym oraz 50 Mm przy prędkości 4 węzłów pod wodą[5][9][b]. Okręty zabierały 3,5 tony oleju napędowego[5], a energia elektryczna magazynowana była w akumulatorach składających się ze 112 ogniw, o pojemności 4000 Ah, które zapewniały 3 godziny podwodnego pływania przy pełnym obciążeniu[11].

Okręty posiadały dwa wewnętrzne zbiorniki balastowe[11]. Maksymalna głębokość zanurzenia wynosiła 50 metrów, zaś czas zanurzenia 23-36 s[5]. Okręty nie posiadały uzbrojenia torpedowego ani artyleryjskiego[c], przenosiły natomiast w części dziobowej 12 min kotwicznych UC/120 w sześciu skośnych szybach minowych o średnicy 100 cm, usytuowanych jeden za drugim w osi symetrii okrętu, pod kątem do tyłu (sposób stawiania - „pod siebie”)[7][8][10]. Układ ten powodował, że miny trzeba było stawiać na zaplanowanej przed rejsem głębokości, gdyż na morzu nie było do nich dostępu (także zapalniki min trzeba było montować jeszcze przed wypłynięciem, co nie było rozwiązaniem bezpiecznym i stało się przyczyną zagłady kilku jednostek tego typu)[3][14]. Uzbrojenie uzupełniał jeden karabin maszynowy z zapasem amunicji wynoszącym 150 naboi[2][4][6]. Okręty posiadały jeden peryskop Zeissa[8]. Wyposażenie uzupełniała kotwica grzybkowa o masie 136 kg[8]. Załoga jednego okrętu składała się początkowo z 1 oficera (dowódcy) oraz 13 podoficerów i marynarzy[4][5].

Budowa

Seria 15 okrętów podwodnych typu UC I (numer projektu 35a, nadany przez Inspektorat Okrętów Podwodnych) zamówiona została 23 listopada 1914 roku, w ramach wojennego programu rozbudowy floty[12][15]. Pierwsze 10 jednostek typu (od UC-1 do UC-10) zostało zbudowanych w stoczni Vulcan w Hamburgu, następne 5 okrętów (od UC-11 do UC-15) powstało w stoczni AG Weser w Bremie[2][16]. Obie stocznie oszacowały czas budowy jednego okrętu na 5-6 miesięcy[15]. Wszystkie okręty zostały zwodowane i przyjęte do służby w Cesarskiej Marynarce Wojennej w okresie od kwietnia do lipca 1915 roku[3][6][17].

Okręty podwodne typu UC I
Nazwa okrętu Zdjęcie Stocznia /
Numer stoczniowy
Początek budowy Wodowanie Wejście do służby Los okrętu
SM UC-1 German UC-1 class submarine.jpg Vulcan w Hamburgu
Werk 45
? 26 kwietnia 1915 5 lipca 1915 zaginął 19 lipca 1917
SM UC-2 brak Vulcan w Hamburgu
Werk 46
? 12 maja 1915 17 maja 1915 zatonął 30 czerwca 1915, podniesiony przez Brytyjczyków i złomowany
SM UC-3 brak Vulcan w Hamburgu
Werk 47
? 28 maja 1915 1 czerwca 1915 zatonął 27 maja 1916
SM UC-4 brak Vulcan w Hamburgu
Werk 48
? 6 czerwca 1915 10 czerwca 1915 samozatopiony 5 października 1918
SM UC-5 SM UC 5 afloat.jpg Vulcan w Hamburgu
Werk 49
? 13 czerwca 1915 19 czerwca 1915 samozatopiony 27 kwietnia 1916, podniesiony przez Brytyjczyków i złomowany
SM UC-6 brak Vulcan w Hamburgu
Werk 50
? 20 czerwca 1915 24 czerwca 1915 zatopiony 27 września 1917
SM UC-7 brak Vulcan w Hamburgu
Werk 51
? 6 lipca 1915 9 lipca 1915 zatopiony 5 lipca 1916
SM UC-8 HNLMS M1.jpg Vulcan w Hamburgu
Werk 52
? 6 lipca 1915 5 lipca 1915 internowany w Holandii 4 listopada 1915, służył jako Hr. Ms. M 1 do 1932
SM UC-9 brak Vulcan w Hamburgu
Werk 53
? 11 lipca 1915 15 lipca 1915 zatopiony 21 października 1915
SM UC-10 brak Vulcan w Hamburgu
Werk 54
? 15 lipca 1915 17 lipca 1915 zatopiony 21 sierpnia 1916
SM UC-11 brak AG Weser w Bremie
Werk 225
26 stycznia 1915 11 kwietnia 1915 23 kwietnia 1915 zatopiony 26 czerwca 1918
SM UC-12 brak AG Weser w Bremie
Werk 226
27 stycznia 1915 29 kwietnia 1915 2 maja 1915 zatonął 16 marca 1916, podniesiony przez Włochów służył jako X 1 do 1919
SM UC-13 brak AG Weser w Bremie
Werk 227
28 stycznia 1915 11 maja 1915 15 maja 1915 zniszczony 29 listopada 1915
SM UC-14 brak AG Weser w Bremie
Werk 229
28 stycznia 1915 13 maja 1915 5 czerwca 1915 zatonął 3 października 1917
SM UC-15 brak AG Weser w Bremie
Werk 230
28 stycznia 1915 19 maja 1915 28 czerwca 1915 zaginął po 13 listopada 1916

Przebieg służby

SM UC-1

Osobny artykuł: SM UC-1.

SM[d] UC-1 zamówiony został 23 listopada 1914 roku w ramach wojennego programu rozbudowy floty jako prototypowa jednostka serii 15 okrętów typu UC I (numer projektu 35a, nadany przez Inspektorat Okrętów Podwodnych)[12][15]. Zbudowany został w stoczni Vulcan w Hamburgu[2][16]. UC-1 otrzymał numer stoczniowy 45 (Werk 45)[18]. Okręt został zwodowany 26 kwietnia 1915 roku[3][19], zaś do służby w Cesarskiej Marynarce Wojennej przyjęty 5 lipca 1915 roku[9][18]. W czasie swojej służby SM UC-1 odbył 80 misji bojowych, podczas których postawił zagrody minowe, na których zatonęło 36 statków o łącznej pojemności 55 869 BRT, 5 okrętów o łącznej wyporności 3067 ton, zaś 7 statków o łącznej pojemności 45 844 BRT zostało uszkodzonych[18]. Okręt zaginął 19 lipca 1917 roku, prawdopodobnie po wejściu na minę w okolicach Nieuwpoort we Flandrii[20][21].

SM UC-2

Osobny artykuł: SM UC-2.

SM UC-2 zamówiony został 23 listopada 1914 roku jako drugi z serii 15 okrętów typu UC I, w ramach wojennego programu rozbudowy floty[12][15]. Zbudowany został w stoczni Vulcan w Hamburgu[2][16]. UC-2 otrzymał numer stoczniowy 46 (Werk 46)[22]. Okręt został zwodowany 12 maja 1915 roku[3], zaś do służby w Cesarskiej Marynarce Wojennej przyjęty już 17 maja 1915 roku[22]. W czasie swojej służby SM UC-2 odbył 2 patrole bojowe, nie odnosząc sukcesów. Okręt zatonął prawdopodobnie 30 czerwca 1915 roku, zniszczony podczas stawiania zagrody minowej przez wybuch własnej miny w rejonie Lowestoft[22]. Wrak okrętu niedługo po zatopieniu został zbadany przez nurków Royal Navy, podniesiony i wystawiony na widok publiczny w celu ukazania skuteczności działań marynarki brytyjskiej[22][23].

SM UC-3

Osobny artykuł: SM UC-3.

SM UC-3 zamówiony został 23 listopada 1914 roku jako trzeci z serii 15 okrętów typu UC I, w ramach wojennego programu rozbudowy floty[12][15]. Zbudowany został w stoczni Vulcan w Hamburgu[2][16]. UC-3 otrzymał numer stoczniowy 47 (Werk 47)[24]. Okręt został zwodowany 28 maja 1915 roku[3], zaś do służby w Cesarskiej Marynarce Wojennej przyjęty już 1 czerwca 1915 roku[24]. W czasie swojej służby SM UC-3 odbył 29 misji bojowych, podczas których postawił zagrody minowe, na których zatonęło 19 statków o łącznej pojemności 29 021 BRT, 3 okręty o łącznej wyporności 1571 ton, zaś 2 statki o łącznej pojemności 1909 BRT zostały uszkodzone[24]. Okręt zatonął z całą załogą 27 maja 1916 roku na minie na północ od Zeebrugge[24][25].

SM UC-4

Osobny artykuł: SM UC-4.

SM UC-4 zamówiony został 23 listopada 1914 roku jako czwarty z serii 15 okrętów typu UC I, w ramach wojennego programu rozbudowy floty[12][15]. Zbudowany został w stoczni Vulcan w Hamburgu[2][16]. UC-4 otrzymał numer stoczniowy 48 (Werk 48)[26]. Okręt został zwodowany 6 czerwca 1915 roku[3], zaś do służby w Cesarskiej Marynarce Wojennej przyjęto go 10 czerwca 1915 roku[26]. W czasie swojej służby SM UC-4 odbył 73 misje bojowe, podczas których postawił zagrody minowe, na których zatonęły 32 statki o łącznej pojemności 36 391 BRT i 4 okręty o łącznej wyporności 8397 ton, zaś 2 statki o łącznej pojemności 9441 BRT zostały uszkodzone[26]. Okręt został samozatopiony 5 października 1918 roku u wybrzeży Flandrii podczas niemieckiej ewakuacji z Belgii[10][26].

SM UC-5

Osobny artykuł: SM UC-5.

SM UC-5 zamówiony został 23 listopada 1914 roku jako piąty z serii 15 okrętów typu UC I, w ramach wojennego programu rozbudowy floty[12][15]. Zbudowany został w stoczni Vulcan w Hamburgu[2][16]. UC-5 otrzymał numer stoczniowy 49 (Werk 49)[27]. Okręt został zwodowany 13 czerwca 1915 roku[3], zaś do służby w Cesarskiej Marynarce Wojennej przyjęto go 19 czerwca 1915 roku[27]. W czasie swojej służby SM UC-5 odbył 29 patroli bojowych, podczas których postawił zagrody minowe, na których zatonęło 28 statków o łącznej pojemności 36 126 BRT i dwa okręty o łącznej wyporności 1105 ton, zaś siedem statków o łącznej pojemności 20 262 BRT zostało uszkodzonych[27]. 27 kwietnia 1916 roku SM UC-5 wszedł na mieliznę w rejonie Harwich i został samozatopiony przez własną załogę[20][28]. Podniesiony i wyremontowany przez Brytyjczyków, był wystawiany na widok publiczny na Wyspach Brytyjskich, w Stanach Zjednoczonych i Kanadzie w celach propagandowych, a po wojnie został złomowany[29].

SM UC-6

Osobny artykuł: SM UC-6.

SM UC-6 zamówiony został 23 listopada 1914 roku jako szósty z serii 15 okrętów typu UC I, w ramach wojennego programu rozbudowy floty[12][15]. Zbudowany został w stoczni Vulcan w Hamburgu[2][16]. UC-6 otrzymał numer stoczniowy 50 (Werk 50)[30]. Okręt został zwodowany 20 czerwca 1915 roku[3], zaś do służby w Cesarskiej Marynarce Wojennej przyjęto go 24 czerwca 1915 roku[30]. W czasie swojej służby SM UC-6 odbył odbył 89 patroli bojowych, podczas których postawił zagrody minowe, na których zatonęły 54 statki o łącznej pojemności 63 319 BRT i jeden okręt o wyporności 810 ton, zaś uszkodzenia odniosło osiem statków o łącznej pojemności 33 104 BRT oraz jeden okręt o wyporności 810 ton[30]. SM UC-6 zatonął 27 września 1917 roku, prawdopodobnie po wejściu na minę w estuarium Tamizy[2][30].

SM UC-7

Osobny artykuł: SM UC-7.

SM UC-7 zamówiony został 23 listopada 1914 roku jako siódmy z serii 15 okrętów typu UC I, w ramach wojennego programu rozbudowy floty[12][15]. Zbudowany został w stoczni Vulcan w Hamburgu[2][16]. UC-7 otrzymał numer stoczniowy 51 (Werk 51)[31]. Okręt został zwodowany 6 lipca 1915 roku[3], zaś do służby w Cesarskiej Marynarce Wojennej przyjęto go 9 lipca 1915 roku[31]. W czasie swojej służby SM UC-7 odbył 34 patrole bojowe, podczas których postawił zagrody minowe, na których zatonęło 31 statków o łącznej pojemności 45 734 BRT i jeden okręt o wyporności 3520 ton, zaś dwa statki o łącznej pojemności 6151 BRT zostały uszkodzone[31]. SM UC-7 został zatopiony 5 lipca 1916 roku, prawdopodobnie po wejściu na minę na północ od Zeebrugge[20][31].

SM UC-8

Osobny artykuł: SM UC-8.

SM UC-8 zamówiony został 23 listopada 1914 roku jako ósmy z serii 15 okrętów typu UC I, w ramach wojennego programu rozbudowy floty[12][15]. Zbudowany został w stoczni Vulcan w Hamburgu[2][16]. UC-8 otrzymał numer stoczniowy 52 (Werk 52)[32]. Okręt został zwodowany 6 lipca 1915 roku[3], zaś do służby w Cesarskiej Marynarce Wojennej przyjęto go 5 lipca 1915 roku[32]. SM UC-8 w swoim pierwszym rejsie 4 listopada 1915 roku wszedł na mieliznę na wodach terytorialnych Holandii i został internowany[32][33][34]. Zakupiony przez holenderski rząd, w marcu 1917 roku wszedł do służby w Koninklijke Marine jako Hr. Ms.[e] M 1[34][35]. Służył do 1931 roku, a w roku 1932 został sprzedany na złom[20][32][35].

SM UC-9

Osobny artykuł: SM UC-9.

SM UC-9 zamówiony został 23 listopada 1914 roku jako dziewiąty z serii 15 okrętów typu UC I, w ramach wojennego programu rozbudowy floty[12][15]. Zbudowany został w stoczni Vulcan w Hamburgu[2][16]. UC-9 otrzymał numer stoczniowy 53 (Werk 53)[36]. Okręt został zwodowany 11 lipca 1915 roku[3], zaś do służby w Cesarskiej Marynarce Wojennej przyjęto go 15 lipca 1915 roku[36]. W czasie swojej służby SM UC-9 odbył 2 patrole bojowe, nie odnosząc sukcesów. Okręt został zatopiony na południowy wschód od Harwich 21 października 1915 roku, prawdopodobnie na skutek eksplozji własnej miny[3][33][34].

SM UC-10

Osobny artykuł: SM UC-10.

SM UC-10 zamówiony został 23 listopada 1914 roku jako dziesiąty z serii 15 okrętów typu UC I, w ramach wojennego programu rozbudowy floty[12][15]. Zbudowany został w stoczni Vulcan w Hamburgu[2][16]. UC-10 otrzymał numer stoczniowy 54 (Werk 54)[37]. Okręt został zwodowany 15 lipca 1915 roku[3], zaś do służby w Cesarskiej Marynarce Wojennej przyjęto go 17 lipca 1915 roku[37]. W czasie służby operacyjnej SM UC-10 odbył 30 patroli bojowych, podczas których postawił zagrody minowe, na których zatonęło 16 statków o łącznej pojemności 30 406 BRT i dwa okręty o łącznej wyporności 598 ton, zaś pięć statków o łącznej pojemności 16 627 BRT zostało uszkodzonych[37]. SM UC-10 został zatopiony 21 sierpnia 1916 roku, storpedowany przez brytyjski okręt podwodny HMS E54[20][37][38].

SM UC-11

Osobny artykuł: SM UC-11.

SM UC-11 zamówiony został 23 listopada 1914 roku jako jedenasty z serii 15 okrętów typu UC I, w ramach wojennego programu rozbudowy floty[12][15]. Zbudowany został w stoczni AG Weser w Bremie[2][16]. UC-11 otrzymał numer stoczniowy 225 (Werk 225)[39]. Stępkę okrętu położono 26 stycznia 1915 roku[39], wodowanie nastąpiło 11 kwietnia 1915 roku[3], zaś do służby w Cesarskiej Marynarce Wojennej przyjęty 23 kwietnia 1915 roku[39][17]. W czasie swojej służby SM UC-11 odbył 83 patrole bojowe, podczas których postawił zagrody minowe, na których zatonęło 25 statków o łącznej pojemności 33 198 BRT i dwa okręty o łącznej wyporności 510 ton, zaś jeden statek o pojemności 378 BRT oraz dwa okręty o łącznej wyporności 5084 ton zostały uszkodzone[39]. SM UC-11 został zatopiony 26 czerwca 1918 roku, po wejściu na minę w okolicy Harwich (ocalał jedynie kapitan okrętu)[20][39][40].

SM UC-12

Osobny artykuł: SM UC-12.

SM UC-12 zamówiony został 23 listopada 1914 roku jako dwunasty z serii 15 okrętów typu UC I, w ramach wojennego programu rozbudowy floty[12][15]. Zbudowany został w stoczni AG Weser w Bremie[2][16]. UC-12 otrzymał numer stoczniowy 226 (Werk 226)[41]. Stępkę okrętu położono 27 stycznia 1915 roku[41], zwodowany został 29 kwietnia 1915 roku[3], zaś do służby w Cesarskiej Marynarce Wojennej przyjęto go 2 maja 1915 roku[41][17]. Przewieziony w częściach nad Adriatyk, został nominalnie wcielony w skład Kaiserliche und Königliche Kriegsmarine pod nazwą U-24[42]. W czasie służby operacyjnej okręt odbył 7 patroli bojowych, podczas których postawił zagrody minowe, na których zatonęło 6 statków o łącznej pojemności 3289 BRT[41]. Został zatopiony 16 marca 1916 roku, zniszczony przez wybuch własnej miny w okolicy Tarentu[41][43][44]. Wydobyty i wyremontowany przez Włochów, służył w Regia Marina jako X 1 do 1919 roku, a następnie został złomowany[41][42][45].

SM UC-13

Osobny artykuł: SM UC-13.

SM UC-13 zamówiony został 23 listopada 1914 roku jako trzynasty z serii 15 okrętów typu UC I, w ramach wojennego programu rozbudowy floty[12][15]. Zbudowany został w stoczni AG Weser w Bremie[2][16]. UC-13 otrzymał numer stoczniowy 227 (Werk 227)[46]. Stępkę okrętu położono 28 stycznia 1915 roku[46], wodowanie nastąpiło 11 maja 1915 roku[3], zaś do służby w Cesarskiej Marynarce Wojennej przyjęty 15 maja 1915 roku[46][17]. Przewieziony w częściach nad Adriatyk, został nominalnie wcielony w skład Kaiserliche und Königliche Kriegsmarine pod nazwą U-25. W czasie służby operacyjnej na Morzu Egejskim i Morzu Czarnym okręt odbył 3 patrole bojowe, podczas których zatopił 3 statki o łącznej pojemności 387 BRT, zaś jeden statek o pojemności 1280 BRT został uszkodzony[46]. UC-13 został zniszczony 29 listopada 1915 roku, po wejściu na mieliznę na wschód od Bosforu[13][46][47].

SM UC-14

Osobny artykuł: SM UC-14.

SM UC-14 zamówiony został 23 listopada 1914 roku jako czternasty z serii 15 okrętów typu UC I, w ramach wojennego programu rozbudowy floty[12][15]. Zbudowany został w stoczni AG Weser w Bremie[2][16]. UC-14 otrzymał numer stoczniowy 229 (Werk 229)[48]. Stępkę okrętu położono 28 stycznia 1915 roku[48], zwodowany został 13 maja 1915 roku[3], zaś do służby w Cesarskiej Marynarce Wojennej przyjęto go 5 czerwca 1915 roku[48][17]. Przewieziony w częściach nad Adriatyk, został nominalnie wcielony w skład Kaiserliche und Königliche Kriegsmarine pod nazwą U-18, zaś od stycznia 1917 roku stacjonował nad Morzem Północnym. W czasie służby operacyjnej okręt odbył 38 patroli bojowych, podczas których postawił zagrody minowe, na których zatonęło 14 statków o łącznej [pojemności 8182 BRT i dwa okręty o łącznej wyporności 14 107 ton (w tym włoski pancernik „Regina Margherita”)[48]. UC-14 został zatopiony 3 października 1917 roku, po wejściu na brytyjską zagrodę minową w okolicach Zeebrugge[44][48][49].

SM UC-15

Osobny artykuł: SM UC-15.

SM UC-15 zamówiony został 23 listopada 1914 roku jako piętnasty, ostatni okręt typu UC I, w ramach wojennego programu rozbudowy floty[12][15]. Zbudowany został w stoczni AG Weser w Bremie[2][16]. UC-15 otrzymał numer stoczniowy 230 (Werk 230)[50]. Stępkę okrętu położono 28 stycznia 1915 roku[50], zwodowany został 19 maja 1915 roku[3], zaś do służby w Cesarskiej Marynarce Wojennej przyjęto go 28 czerwca 1915 roku[50][17]. Przewieziony w częściach nad Adriatyk, został nominalnie wcielony w skład Kaiserliche und Königliche Kriegsmarine pod nazwą U-19. W czasie służby operacyjnej na Morzu Czarnym okręt odbył 8 patroli bojowych, podczas których postawił zagrody minowe, na których zatonęły dwa statki o łącznej pojemności 874 BRT i jeden okręt o wyporności 350 ton[50]. UC-15 zaginął po 13 listopada 1916 roku, prawdopodobnie zatonął zniszczony przez wybuch własnej miny podczas stawiania zagrody minowej[50][51][52].

Ocena

Budując pierwsze niemieckie podwodne stawiacze min zarówno dowództwo floty, jak i załogi okrętów były bardzo sceptyczne co do możliwości tych małych i powolnych jednostek[15][53]. Okazało się jednak, że te „maszyny do szycia” stały się ważnym i przydatnym elementem wojny morskiej toczonej z żeglugą Wielkiej Brytanii i jej sojuszników, szczególnie w okresach przestrzegania przez Niemców międzynarodowego prawa morskiego[53]. Zatapianie statków handlowych za pomocą stawianych skrycie min było przed rozpoczęciem nieograniczonej wojny podwodnej jedynym sposobem na ograniczenie importu towarów i surowców na Wyspy Brytyjskie. Choć wszystkie okręty podwodne typu UC I zostały utracone podczas działań wojennych, ich osiągnięcia były imponujące: razem zniszczyły 272 statki o łącznej pojemności 346 628 BRT i 17 okrętów o łącznej wyporności 30 203 ton. Dodać do tego należy 35 statków uszkodzonych (134 996 BRT) i 3 uszkodzone okręty (5894 ton). Sukcesy te spowodowały powstanie nowych, udoskonalonych typów podwodnych stawiaczy min: UC II i UC III[7][54].

  1. HMS – His/Her Majesty's Ship – Okręt Jego/Jej Królewskiej Mości.
  2. R.H. Gibson i M. Prendergast podają inne wartości: prędkość 8,4 węzła na powierzchni i 5,5 węzła w zanurzeniu oraz zasięg na powierzchni 850 mil morskich przy prędkości 5 węzłów[12].
  3. W 1915 roku na UC-13 zamontowano w działo kal. 57 mm[13], zaś w 1916 roku UC-11 eksperymentalnie wyposażono w zewnętrzną wyrzutnię torpedową kal. 450 mm[7][9].
  4. SM – Seiner Majestät – [okręt] Jego Mości.
  5. Hr. Ms. – Hare Majesteit's – [okręt] Jego Królewskiej Mości.
  1. a b Andrzej Perepeczko: U-booty I wojny światowej. Warszawa: 2000, s. 59.
  2. a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u Eberhard Möller, Werner Brack: The Encyclopedia of U-Boats: From 1904 to the Present. London: 2004, s. 54.
  3. a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v Paul E. Fontenoy: Submarines: An Illustrated History of Their Impact (Weapons and Warfare). Santa Barbara: 2007, s. 100.
  4. a b c d e Jane's Fighting Ships of World War I. London: 1990, s. 127.
  5. a b c d e Andrzej Perepeczko: U-booty I wojny światowej. Warszawa: 2000, s. 62.
  6. a b c UC I (ang.). uboat.net. [dostęp 2016-09-24].
  7. a b c d Igor Witkowski: U-booty. Historia niemieckich okrętów podwodnych. Warszawa: 2009, s. 15.
  8. a b c d e UC-6 Thames Estuary: Archaeological Report (ang.). historicengland.org.uk. [dostęp 2016-09-24].
  9. a b c d Conway's All the World's Fighting Ships 1906–1921. London: 1985, s. 181.
  10. a b c J. Gozdawa-Gołębiowski, T. Wywerka Prekurat: Pierwsza wojna światowa na morzu. Warszawa: 1994, s. 563.
  11. a b c Class M 1 (ang.). dutchsubmarines.com. [dostęp 2016-09-24]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-02-14)].
  12. a b c d e f g h i j k l m n o p q R.H. Gibson, Maurice Prendergast: Niemiecka wojna podwodna 1914-1918. Oświęcim: 2014, s. 313.
  13. a b Andriej Gonczarow, Władymir Zabłocki: U-booty Kajzera na Morzu Czarnym cz. 1. www.ops.mil.pl, 2012-08-28. s. 4. [dostęp 2016-09-24].
  14. Igor Witkowski: U-booty. Historia niemieckich okrętów podwodnych. Warszawa: 2009, s. 14.
  15. a b c d e f g h i j k l m n o p q r Eberhard Rössler: The U-Boat: The Evolution And Technical History Of German Submarines. Annapolis: 1989, s. 44.
  16. a b c d e f g h i j k l m n o p Gordon Williamson: U-boats of the Kaiser's Navy. Botley, Oxford: 2002, s. 12.
  17. a b c d e f Andrzej Perepeczko: U-booty I wojny światowej. Warszawa: 2000, s. 152.
  18. a b c UC 1 (ang.). uboat.net. [dostęp 2016-09-24].
  19. Jak Mallmann Showell: The U-Boat Century: German Submarine Warfare 1906–2006. London: 2006, s. 56.
  20. a b c d e f Paul E. Fontenoy: Submarines: An Illustrated History of Their Impact (Weapons and Warfare). Santa Barbara: 2007, s. 101.
  21. Andrzej Perepeczko: U-booty I wojny światowej. Warszawa: 2000, s. 362.
  22. a b c d UC 2 (ang.). uboat.net. [dostęp 2016-09-24].
  23. J. Gozdawa-Gołębiowski, T. Wywerka Prekurat: Pierwsza wojna światowa na morzu. Warszawa: 1994, s. 201.
  24. a b c d UC 3 (ang.). uboat.net. [dostęp 2016-09-24].
  25. Andrzej Perepeczko: U-booty I wojny światowej. Warszawa: 2000, s. 214.
  26. a b c d UC 4 (ang.). uboat.net. [dostęp 2016-09-24].
  27. a b c UC 5 (ang.). uboat.net. [dostęp 2016-09-24].
  28. R.H. Gibson, Maurice Prendergast: Niemiecka wojna podwodna 1914-1918. Oświęcim: 2014, s. 89.
  29. Wojciech Holicki. Pechowy rejs pod Harwich. „Okręty”. 1 (1), s. 13, 2011. 
  30. a b c d UC 6 (ang.). uboat.net. [dostęp 2016-09-24].
  31. a b c d UC 7 (ang.). uboat.net. [dostęp 2016-09-24].
  32. a b c d UC 8 (ang.). uboat.net. [dostęp 2016-09-24].
  33. a b Andrzej Perepeczko: U-booty I wojny światowej. Warszawa: 2000, s. 185.
  34. a b c R.H. Gibson, Maurice Prendergast: Niemiecka wojna podwodna 1914-1918. Oświęcim: 2014, s. 63.
  35. a b M 1 (ang.). dutchsubmarines.com. [dostęp 2016-09-24]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-03-10)].
  36. a b UC 9 (ang.). uboat.net. [dostęp 2016-09-24].
  37. a b c d UC 10 (ang.). uboat.net. [dostęp 2016-09-24].
  38. R.H. Gibson, Maurice Prendergast: Niemiecka wojna podwodna 1914-1918. Oświęcim: 2014, s. 110.
  39. a b c d e UC 11 (ang.). uboat.net. [dostęp 2016-09-26].
  40. Andrzej Perepeczko: U-booty I wojny światowej. Warszawa: 2000, s. 427.
  41. a b c d e f UC 12 (ang.). uboat.net. [dostęp 2016-09-26].
  42. a b Regi Sommergibile X1 (wł.). www.xmasgrupsom.com. [dostęp 2016-09-26].
  43. Károly Csonkaréti: Marynarka wojenna Austro-Węgier w pierwszej wojnie światowej 1914-1918. Kraków: 2004, s. 173.
  44. a b Andrzej Perepeczko: U-booty I wojny światowej. Warszawa: 2000, s. 221.
  45. Smg. X 1 (1916) (wł.). W: Betasom - XI Gruppo Sommergibili Atlantici [on-line]. www.betasom.it. [dostęp 2016-09-26].
  46. a b c d e UC 13 (ang.). uboat.net. [dostęp 2016-09-26].
  47. J. Gozdawa-Gołębiowski, T. Wywerka Prekurat: Pierwsza wojna światowa na morzu. Warszawa: 1994, s. 244.
  48. a b c d e UC 14 (ang.). uboat.net. [dostęp 2016-09-26].
  49. R.H. Gibson, Maurice Prendergast: Niemiecka wojna podwodna 1914-1918. Oświęcim: 2014, s. 193.
  50. a b c d e UC 15 (ang.). uboat.net. [dostęp 2016-09-26].
  51. Andriej Gonczarow, Władymir Zabłocki: U-booty Kajzera na Morzu Czarnym cz. 2. www.ops.mil.pl, 2012-08-28. s. 4. [dostęp 2016-09-26].
  52. R.H. Gibson, Maurice Prendergast: Niemiecka wojna podwodna 1914-1918. Oświęcim: 2014, s. 126.
  53. a b R.H. Gibson, Maurice Prendergast: Niemiecka wojna podwodna 1914-1918. Oświęcim: 2014, s. 43.
  54. R.H. Gibson, Maurice Prendergast: Niemiecka wojna podwodna 1914-1918. Oświęcim: 2014, s. 44.

Bibliografia