Olorotytan

{{{nazwa łacińska}}}[1]
Okres istnienia: mastrycht
ilustracja
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta

Olorotytan (Olorotitan arharensis) – dinozaur z rodziny hadrozaurów (Hadrosauridae).

Historia

Znalezione na powierzchni kilkuset metrów kwadratowych w okolicy Kundur w Dalekowschodnim Okręgu Federalnym pozostałości olorotytana, odkopane w latach 1999-2001, stanowią najkompletniejsze znalezisko dinozaura w Federacji Rosyjskiej, jak również najkompletniejszy szkielet lambeozauryna spoza Ameryki Północnej. Leżały one rozrzuucone w towarzystwie szczątków innych zwierząt, w tym kaczodziobych obu podrodzin, prawdopodobnie nodozauryda, teropoda, krokodyli, żółwii oraz zębów wieloguzkowców. Holotyp oznakowano symbolami AEHM 2/845. Przebywa on w Amur Natural History Museum[2].

Budowa ciała

Olorotytan wyróżnia się dziwacznym wydrążonym grzebieniem noszonym na głowie[2]. Jest on wyższy, niż pozostała część czaszki, na długość sięga za potylicę. Zalicza się go do autapomorfii rodzaju[3].

Kość jarzmowa, o części dziobowej krótszej, niż u innych lambeozaurów i wybitnie prostym przednim brzegu, nosi bardzo wysoki wyrostek zaoczodołowy[3].


Cechy charakterystyczne zwierzęcia stanowią również wydłużone szyja i kość krzyżowa[2]. Szyjny odninek kręgosłupa liczy sobie 18 kręgów[3]. Z kolei sztywność bliższej jednej trzeciej ogona (co do której nie pewności, że na oewno stanowi zjawisko fizjologiczne, a nie [[patologia|patologiczne) zawdzięcza on dodatkowym połączeniom stawowym pomiędzy wyrostkom kolczystym kręgów[2].

Piszczel, nosząca cnemial crest na jednej piątej swej długości, nie różni się tym wymiarem od kości udowej[3].

Systematyka

Szkielet olorotytana w Museum voor Natuurwetenschappen w Brukseli (Belgia), 28 grudnia 2007

Nazwa rodzajowa oznacza "olbrzymi łabędź". Epitet gatunkowy odnosi się z kolei do powiatu Arhara w Rosji[2].

Autorzy rodzaju Olorotitan uznali go za grupę siostrzaną dla rodzajów Hypacrosaurus i Lambeosaurus, obu pochodzących z kontynentu północnoamerykańskiego. Jednakże na podstawie swego nowego znleziska wnioskują oni, że Lambeosaurinae wyewoluowały w Azji, a do Ameryki Północnej dostały się drogą migracji jeszcze przed późnym kampanem[2]. Autorzy nowszej pracy na podstawie analizy 118 cechu również opowiadają się za bliskim pokrewieństwem tych zwierząt, wymieniając wśród taksonów siostrzanych olorotytanowi Corythosaurus casuarius, Hypacrosaurus stebingeri i H. altispinus'. Włączają go tym samym do Corythosaurini[3].

Rozmieszczenie geograficzne

Szczątki olorotytana znaleziono na terenie dzisiejszej Federacji Rosyjskiej, na wschodzie kraju, w okolicach Kundur, w okręgu amurskim Dalekowschodniego Okręgu Federalnego[2].

Pozostałości zwierzęcia wedle jego odkrywców spoczywały w formacji Tsagayan, znaleziono je na szczycie jej podstawnej części, jak również w jej środkowej części[2]. Wedle innych specjalistów i nowszych informacji pochodzą jednak z formacji Udurchukan[3]. Datuje się je na mastrycht (ostatnie piętro ery mezozoicznej), dokładniej na środkową część tego piętra lub na późny mastrycht[2].

  1. {{{nazwa łacińska}}}, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. a b c d e f g h i Pascal Godefroit,Yuri Bolotsky & Vladimir Alifanov. A remarkable hollow-crested hadrosaur from Russia: an Asian origin for lambeosaurines. „C. R. Palevol”. 2, s. 143–151, 2003. Elsevier (fr.). 
  3. a b c d e f Pascal Godefroit, Yuri L. Bolotsky & Ivan Y. Bolotsky. Osteology and relationships of Olorotitan arharensis, a hollow crested hadrosaurid dinosaur from the latest Cretaceous of Far Eastern Russia. „Acta Palaeontologica Polonica”, 2011. Instytut Paleobiologii PAN (ang.).