Operacja Lüttich

Operacja Lüttich
Część walk w Normandii
Ilustracja
{{{opis grafiki}}}
Czas {{{czas}}}
Miejsce Mortain, Normandia
Terytorium Francja
Wynik Zwycięstwo aliantów
Strony konfliktu
 Stany Zjednoczone
 Wielka Brytania
 III Rzesza
Dowódcy
Stany Zjednoczone Omar Bradley III Rzesza Günther von Kluge
Siły
5 dywizji piechoty
2 Dywizje Pancerne
5 pancernych dowództw bojowych (ang. combat command)
9 Armia Powietrzna US Air Force
2 Taktyczne Siły Powietrzne RAF
3 dywizje pancerne
2 dywizje piechoty
2 5 grup bojowych piechoty lub pancernych
Straty
2000-3000 zabitych 150 czołgów[1]
nieznana liczba żołnierzy piechoty
Położenie na mapie świata
Mapa lokalizacyjna świata
Brak współrzędnych
Nieprawidłowe parametry: {{{{współrzędne}}}}
Nieprawidłowe parametry: {{{{współrzędne}}}|}

Operacja Lüttich - kryptonim niemieckiej kontrofensywy, przeprowadzonej w trakcie alianckiej inwazji w Normandii, na pozycje wojsk amerykańskich w pobliżu niewielkiego miasteczka Mortain w dniach 7-13 sierpnia 1944 r. (Lüttich to niemiecka nazwa belgijskiego miasta Liège, gdzie Niemcy odnieśli zwycięstwo nad wojskami Ententy w pierwszej bitwie I wojny światowej) W amerykańskiej i brytyjskiej historiografii ofensywa ta jest także znana jako kontrofensywa pod Mortain.

Rozkaz natarcia pochodził od samego Adolfa Hitlera, który chciał wyprzeć siły 1 Armii Stanów Zjednoczonych z terytoriów, które ta zajęła w czasie operacji Cobra oraz późniejszych tygodniach. Celem operacji było również przebicie się sił niemieckich do wybrzeża w okolicach Avranches u nasady półwyspu Cotentin, aby odciąć jednostki amerykańskiej 3 Armii, która znajdowała się w Bretanii.

Główne uderzenie miał przeprowadzić niemiecki XLVII Korpus Pancerny przy wsparciu półtorej dywizji pancernej SS oraz dwóch dywizji pancernych Wehrmachtu. Pomimo początkowych sukcesów w starciach z amerykańskim VII Korpusem, natarcie zostało wkrótce zahamowane, a alianckie lotnictwo dokonało silnych zniszczeń wśród atakujących jednostek III Rzeszy, niszcząc ostatecznie ok. połowy wszystkich jednostek pancernych biorących udział w ataku[2]. Chociaż walki wokół Mortain trwały 6 dni, Amerykanie przejęli inicjatywę już drugiego dnia trwania niemieckiej operacji.

Część niemieckich dowódców bezskutecznie przekonywała Hitlera, że natarcie ma niewielkie szanse powodzenia, a koncentracja jednostek pancernych na zachodnim krańcu normandzkiego frontu może doprowadzić do ich oflankowania od południa i wschodu, a w ostateczności do załamania całego frontu. Pomimo tych ostrzeżeń, Hitler nakazał rozpoczęcie ofensywy, co zakończyło się uwięzieniem pozostałości niemieckiej 7 Armii w kotle Falaise.

Przygotowania

25 lipca 1944 r., po sześciu tygodniach wyczerpującej walki pozycyjnej, Amerykanie pod dowództwem gen. Omara Bradleya dokonali natarcia w ramach operacji Cobra, które przełamało niemieckie linie obrony w okolicach Saint-Lô[3]. Niemal cały zachodni odcinek niemieckiego frontu w Normandii załamał się w wyniku czego, już 1 sierpnia, siły amerykańskie wkroczyły do Avranches[3]. Dzięki zajęciu tego miasta oraz nietkniętego działaniami wojennymi mostu w pobliskim Pontaubault, Amerykanie odcięli niemieckie wojska znajdujące na zachodnim odcinku frontu normandzkiego od dostępu do morza, dzięki czemu bez przeszkód mogli ruszyć w kierunku Bretanii[3][4]. Tego samego dnia działania podjęła amerykańska 3 Armia pod dowództwem gen. Georgea Pattona[5]. Pomimo ataków niemieckiego lotnictwa na most w Pontaubault, Patton zdołał przeprawić w ciągu następnych 3 dni ok. 7 dywizji, a jednostki 3 Armii zbliżały się do portów Bretonii nie napotykając niemal żadnego oporu[6].

Począwszy od 30 lipca, brytyjska 2 Armia rozpoczęła natarcie wspierające, pod kryptonimem operacja Bluecoat, na wschodnim skrzydle obu amerykańskich armii. Wiele niemieckich jednostek pancernych, które zostały przerzucone na zachód, aby zatrzymać amerykańskie postępy w Normandii, musiało w pierwszej kolejności zmierzyć się z nowym zagrożeniem ze strony Brytyjczyków[3]. W międzyczasie Amerykanie kontynuowali ataki w celu poszerzenia korytarza wokół Avranches. Choć Niemcy kontrolowali strategicznie ważne skrzyżowanie dróg w miejscowości Vire, amerykański VII Korpus pod dowództwem Josepha L. Collinsa już 3 sierpnia zdołał zająć, położone 31 km na wschód od Avranches, miasteczko Mortain.

Następnego dnia, choć VIII Korpus posuwał się na zachód w kierunku bretońskich portów Brest i Lorient, Bradley nakazał Pattonowi skierować główne siły amerykańskiej 3 Armii na wschód, w celu okrążenia Niemców od wschodniej flanki i zajęcia pozycji na ich tyłach[7]. W ciągu następnych trzech dni, amerykański XV Korpus pokonał ok. 121 km, podchodząc 7 sierpnia pod miasteczko Le Mans, do niedawna siedzibę dowództwa niemieckiej 7 Armii i ważnego centrum logistycznego.

Dowództwo niemieckie i jego decyzje

Feldmarszałek Günther von Kluge był najwyższym dowódcą niemieckim na zachodzie. Po tym jak 17 lipca aliancki samolot ranił feldmarszałka Erwina Rommela, von Kluge przejął również bezpośrednie dowództwo nad Grupą Armii B, formacją prowadzącą walki w Normandii. 22 lipca ostrzegł on Hitlera, że załamanie się frontu jest nieuniknione. Jednakże Hitler nakazał mu pozostanie na swoich pozycjach bez względu na wszystko.

2 sierpnia Hitler wysłał von Kluge rozkaz przeprowadzenia "natychmiastowego kontrataku między Mortain a Avranches"[8]. W celu upewnienia się, że rozkaz Hitlera zostanie wykonany do Normandii został wysłany gen. Walter Warlimont, zastępca szefa sztabu OKW[7]. Pomimo sugestii von Kluge, że kontratak nie ma szans powodzenia, a zamiast tego siły niemieckie powinny wycofać się do linii Sekwany, gdzie mogłyby bronić się w oparciu o nieuszkodzone umocnienia na południe od Caen, 4 sierpnia Hitler kategorycznie nakazał rozpoczęcie ofensywy. Zażądał on, aby w uderzeniu wzięło osiem z dziewięciu niemieckich dywizji pancernych stacjonujących w Normandii oraz całe rezerwy Luftwaffe m.in. 1000 myśliwców[9]. Zdaniem Hitlera trzeba było spełnić trzy warunki, aby ofensywa się udała. "Von Kluge musi w to wierzyć. Musi zebrać wystarczającą ilość jednostek pancernych z głównego frontu w Normandii, by stworzyć skuteczną siłę uderzeniową oraz musi osiągnąć efekt zaskoczenia"[10].

Choć rozkaz Hitlera nakazywał czekać "aż zgromadzone zostaną wszystkie czołgi, działa i samoloty", von Kluge oraz odpowiadający za zachodni odcinek frontu, dowódca 7 Armii, gen. SS Paul Hausser zdecydowali o jak najszybszym przeprowadzeniu natarcia, zanim ogólna sytuacja sił niemieckich w Normandii uległaby dalszemu pogorszeniu. Zadanie przeprowadzenia głównego uderzenia zostało powierzone XLVII Korpusowi Pancernemu, dowodzonemu przez gen. Hansa Freiherra von Funcka. Niemcom udało się zebrać tylko cztery spośród ośmiu dywizji pancernych, które planowano wykorzystać w czasie ataku. Były 2 Dywizja Pancerna, 116 Dywizja Pancerna, 2 Dywizja Pancerna SS "Das Reich" i część 1 Dywizja Pancerna SS "Leibstandarte SS Adolf Hitler", które łącznie liczyły ok. 300 czołgów[11]. Korpus Pancerny wspierały dwie dywizje piechoty oraz pięć grup bojowych, sformowanych z pozostałości Dywizji Panzer Lehr[1] i czterech równie przetrzebionych dywizji piechoty.

Niemieckie natarcia

Ta sekcja jest niekompletna. Jeśli możesz, rozbuduj ją.

Alianckie naloty bombowe - opóźnienia w ofensywie

Ta sekcja jest niekompletna. Jeśli możesz, rozbuduj ją.

Amerykańskie przeciwdziałania

Ta sekcja jest niekompletna. Jeśli możesz, rozbuduj ją.

Następstwa

Ta sekcja jest niekompletna. Jeśli możesz, rozbuduj ją.
  1. a b Fey, William: Armor Battles of the Waffen-SS: 1943-1945. Stackpole Books, 2003, s. 150. ISBN ISBN 978-0-8117-2905-5.
  2. Memorial de Mont Ormel: Luttich: the counter-offensive of the last chance (ang.). [dostęp 2012-10-12].
  3. a b c d Van Der Vat, Dan: D-Day; The Greatest Invasion, A People's History. Madison Press Limited, 2003, s. 163. ISBN ISBN 1-55192-586-9.
  4. D'Este, Carlo: Decision in Normandy. Nowy Jork: Konecky & Konecky, 1983, s. 409. ISBN ISBN 1-56852-260-6.
  5. D'Este, Carlo: op.cit., s. 408.
  6. Wilmot, Chester; Christopher Daniel McDevitt: The Struggle For Europe. Nowy Jork: Wordsworth Editions Ltd., 1997, s. 399. ISBN ISBN 1-85326-677-9.
  7. a b Wilmot, Chester; Christopher Daniel McDevitt' op.cit., s. 400.
  8. D'Este, Carlo: op.cit., s. 408.
  9. Wilmot, Chester; Christopher Daniel McDevitt' op.cit., s. 401.
  10. Lewin, Ronald: Ultra Goes to War. Nowy Jork: McGraw-Hill, 1978, s. 338. ISBN ISBN 0-07-037453-8.
  11. Fey, William: op.cit., s. 145.

Szablon:Link GA