Park pałacowy w Podolu Małym

Park pałacowy w Podolu Małym
Obiekt zabytkowy nr rej. A-1630[1]
Ilustracja
Państwo  Polska
Miejscowość Podole Małe
Adres {{{adres}}}
Powierzchnia 16,23[2] ha
Data założenia XIX/XX wiek
Położenie na mapie województwa pomorskiego
Mapa lokalizacyjna województwa pomorskiego
Brak współrzędnych
Nieprawidłowe parametry: {{{{współrzędne}}}}
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Brak współrzędnych
Nieprawidłowe parametry: {{{{współrzędne}}}}
Nieprawidłowe parametry: {{{{współrzędne}}}|}

Park pałacowy w Podolu Małympark pałacowy[3] w województwie pomorskim, w powiecie słupskim, w gminie Dębnica Kaszubska, we wsi Podole Małe. Powstał na przełomie XIX i XX wieku. Właścicielem terenu jest Leśnictwo Podole Małe, będące jednostką organizacyjną Nadleśnictwa Łupawa[2]. Obiekt wpisany został do rejestru zabytków nieruchomych województwa pomorskiego.

Geografia

Położenie

Park położony jest w zachodniej części województwa, na południowo-wschodnich terenach powiatu, w północnej części gminy. Znajduje się przy drodze powiatowej nr 1177G GłobinoPodkomorzyce, w bezpośrednim sąsiedztwie Podola Małego.

Według regionalizacji fizycznogeograficznej Jerzego Kondrackiego leży na obszarze megaregionu Pozaalpejska Europa Środkowa, prowincji Nizina Środkowoeuropejska, podprowincji Pojezierza Południowobałtyckie, makroregionu Pojezierze Zachodniopomorskie, mezoregionu Wysoczyzna Polanowska[4][5].

Gleby

Według Bohdana Dobrzańskiego obszar parku położony jest na glebach wytworzonych z piasków naglinowych i glin zwałowych oraz na glebach wytworzonych z piasków słabogliniastych i gliniastych różnej genezy[6], stanowiących utwory czwartorzędowe, głównie plejstoceńskie i holoceńskie. Gleby te cechuje niska wartość produkcyjna, ze względu na dość znaczne zakwaszenie skał macierzystych. Według nomenklatury FAO są to gleby płowe właściwe[7]. Wedle mapy glebowo-rolniczej Tadeusza Witka i Mariana Kotera park położony jest na glebach pseudobielicowych i brunatnych wyługowanych, wytworzonych na piaskach gliniastych. Pod względem przydatności rolniczej gleby te zaliczane są do kompleksu żytniego dobrego[8].

Klimat

Park leży w strefie klimatu umiarkowanego ciepłego przejściowego (między klimatem morskim a kontynentalnym). Zasadniczy wpływ na kształtowanie mikroklimatu parku mają masy powietrza polarnego morskiego i polarnego kontynentalnego. Oddziaływanie klimatu morskiego wpływa na brak wysokich wahań temperatury. W okresie zimowym masy polarno-kontynentalne powodują obniżenie temperatury (silne mrozy), latem – podwyższenie (upały). Odwrotna sytuacja jest w przypadku mas polarno-morskich. Zimą warunkują one ocieplenie (odwilż), w okresie letnim ochłodzenie. Zgodnie z podziałem na regiony klimatyczne obszar parku leży na terenie części zewnętrznej Krainy Pojezierza Pomorskiego[9].

Układ

Park położony jest na terenie Nadleśnictwa Łupawa, Leśnictwa Podole Małe. Zajmuje powierzchnię 16,23 ha. Podzielony jest na 10 oddziałów:

Oddział 290 g 290 h 290 o 290 p 290 r 290 s 290 t 290~a 290~b 290~c
Powierzchnia [ha] 0,36 1,15 4,88 1,97 3,90 2,69 0,88 0,30 0,05 0,05

Od strony wschodniej park ogranicza droga dojazdowa, przy której położona jest polana parkowa. W jej pobliżu znajdują się ruiny pałacu. W północno-zachodniej części leży staw o powierzchni 2,69 ha. W parku zachowany jest wyraźny układ ciągów spacerowych.

Historia

Polana w parku pałacowym w Podolu Małym
Szpaler buków zwyczajnych w parku
Cmentarz ewangelicki w parku pałacowym w Podolu Małym

Park powstał w stylu krajobrazowym w II połowie XIX wieku przy pałacu należącym do rodziny von Zitzewitz. Przy projekcie wykorzystano naturalne ukształtowanie terenu i istniejący drzewostan. W latach 60. XX wieku. dwór został zniszczony. W 1996 dla parku wykonano tzw. Białą Kartę, czyli Kartę Ewidencyjną Zabytków Architektury i Budownictwa, w której widnieje jako zespół pałacowo-folwarczny. Park został wpisany do rejestru zabytków województwa słupskiego przez Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Słupsku 6 maja 1997 roku decyzją nr PSOZ-I-5340/16/97 Państwowej Służby Ochrony Zabytków pod numerem ewidencyjnym A-353. Po reformie podziału administracyjnego w 1999 roku park znalazł się w wykazie zabytków nieruchomych Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w Gdańsku pod numerem ewidencyjnym A-1630.

Flora

W drzewostanie parku dominują ok. 140-letnie buki zwyczajne i dęby szypułkowe oraz ponad 100-letnie świerki pospolite. Wzdłuż drogi dojazdowej rośnie 17 klonów zwyczajnych. Największy z nich mierzy w obwodzie 355 cm, pozostałe w granicach od 60 do 170 cm. Nad stawem od strony północnej rosną olsze czarne w wieku ok. 65 lat. Drzewostan dodatkowo urozmaicają jodły pospolite z odnowieniami naturalnymi, daglezje zielone, świerki serbskie, lipy krymskie, choiny kanadyjskie, buk zwyczajny odmiany purpurowej, klon jawor, pojedyncze egzemplarze brzozy omszonej, niskiej i brodawkowatej oraz jesionu wyniosłego i sosny zwyczajnej. Na polanie parkowej rosną okazy śliwy mirabelki, jabłoni domowej i czeremchy amerykańskiej. W zachodniej jej części rośnie klon jawor odmiany Worleya.

W warstwie krzewów można wyróżnić: śnieguliczkę białą, różę pomarszczoną, leszczynę pospolitą, głóg jednoszyjkowy, lilaka pospolitego, kruszynę pospolitą oraz wierzbę uszatą, wierzbę szarą, bez koralowy, żarnowiec miotlasty i tawułę wierzbolistną. Warstwę krzewów uzupełniają pojedyncze okazy maliny właściwej i głogu pośredniego odmiany pełnokwiatowej różowej[10].

Szatę roślinną urozmaicają sitowie leśne, kosaciec żółty, okrężnica bagienna, turzyca piaskowa, narecznica grzebieniasta[10], szczawik zajęczy, konwalia majowa, pałka wąskolistna i zawilec gajowy.

Cmentarz ewangelicki

W południowej części parku, 150 metrów na zachód od wsi, przy drodze powiatowej Głobino - Podkomorzyce położony jest poniemiecki cmentarz ewangelicki. Zachowało się jedynie kilkanaście granitowych fragmentów płyt nagrobnych. Największych zniszczeń cmentarza dokonali w latach 80 i 90 XX wieku kamieniarze i zbieracze złomu. Granic nie da się jednoznacznie określić.

Gospodarka

W parku jest niewiele podrostu, co świadczy o stosowaniu zabiegów pielęgnacyjnych.

  1. Wykaz obiektów nieruchomych - stan na 03.04.2014 r. (pol.). Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków w Gdańsku. [dostęp 2014-05-03].
  2. a b Wykaz parków wpisanych do rejestru zabytków (pol.). Nadleśnictwo Łupawa. [dostęp 2014-05-03].
  3. Wykaz zabytków nieruchomych wpisanych do rejestru zabytków - stan na 31 marca 2014 r. (pol.). Narodowy Instytut Dziedzictwa. [dostęp 2014-05-03].
  4. Jerzy Kondracki: Geografia regionalna Polski. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1998. ISBN 83-01-12479-2.
  5. Jerzy Kondracki. Regiony fizycznogeograficzne Polski. „Poznaj Świat”. nr 4 (137), kwiecień 1964. 
  6. Bohdan Dobrzański, Stanisław Kowaliński, Franciszek Kuźnicki, Tadeusz Witek, Saturnin Zawadzki: Mapa gleb Polski. Wydawnictwa Geologiczne, 1974.
  7. Mapa gleb Polski według nomenklatury FAO. Warszawa: PWN, 1984.
  8. Marian Koter, Tadeusz Witek: Mapa glebowo-rolnicza Polski. Wydawnictwa geologiczne, 1975.
  9. Załącznik nr 1 do uchwały nr VI/30/2011 Rady Gminy Dębnica Kaszubska z dnia 30 marca 2011 roku w sprawie uchwalenia studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy Dębnica Kaszubska.
  10. a b Mariola Truchan, Zbigniew Sobisz: Parki wiejskie w południowej części Wysoczyzny Damnickiej. Słupsk: Wydawnictwo Naukowe Akademii Pomorskiej, 2006, seria: Słupskie Prace Biologiczne 3.