Paweł Kempka

Paweł Kempka
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia 4 czerwca 1886
Brynów, Cesarstwo Niemieckie
Data i miejsce śmierci 29 października 1972
Chorzów, Polska
Miejsce spoczynku cmentarz św. Jadwigi w Chorzowie
Zawód, zajęcie notariusz, adwokat, sędzia okręgowy, polityk
Narodowość polska
Uczelnia Śląski Uniwersytet im. Fryderyka Wilhelma
Wydział Wydział Prawa
Partia Polskie Stronnictwo Chrześcijańskiej Demokracji, Stronnictwo Demokratyczne
Wyznanie rzymskokatolickie
Rodzice Franciszek Kempka, Zofia Kempka (z domu Mildner)
Małżeństwo Helena Zofia Kempka (z domu Włoczewska)
Dzieci Dobrochna Kempka, Stanisław Kempka, Maria Kempka, Franciszka Kempka
Faksymile
Odznaczenia
Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski

Paweł Kempka (ur. 4 czerwca 1886 w Brynowie – obecnie dzielnica Katowic, zm. 29 października 1972 w Chorzowie) – prawnik, działacz narodowy i samorządowy, współtwórca ustroju prawnego Autonomii Śląskiej, poseł do Sejmu Śląskiego, pierwszy prezes Stronnictwa Demokratycznego w Chorzowie[1].


Syn Franciszka Kempki, z zawodu górnika, oraz Zofii z Mildnerów. Dorastał w rodzinie o śląskich tradycjach[1].

Wczesne lata

Uczył się w szkole elementarnej w Brynowie w latach 1892–1898. Edukację kontynuował w gimnazjum w Katowicach w latach 1899–1907. Następnie studiował prawo na uniwersytecie we Wrocławiu w latach 1908–1913. Po studiach odbywał aplikację w latach 1914–1916 w Bierutowie oraz w Bytomiu. W latach 1916–1918 był zastępcą adwokata w Gnieźnie. W marcu 1919 roku złożył egzamin asesorski[1].

Pocztówka napisana do Heleny Zofii Włoczewskiej w czasie studiów we Wrocławiu

Burmistrz Gniezna

Oficjalnie od 1 listopada 1919 roku sprawował urząd burmistrza komisarycznego Gniezna. Jednak już od 16 marca osobiście podpisywał wszystkie dokumenty, chociaż formalnie burmistrzem był jeszcze Zygmunt Rabski. Z urzędu burmistrza ustąpił w dniu 3 marca 1920 roku. Według innych źródeł funkcję tę pełnił już od 11 czerwca 1917 roku[2].

Działalność w czasie powrotu Śląska do Polski

W marcu 1920 roku powrócił na Górny Śląsk i wraz z rodziną zamieszkał w Katowicach. Od 1 marca 1920 roku do 1 maja 1921 roku pracował w Polskim Komisariacie Plebiscytowym w Bytomiu na stanowisku szefa Wydziału Administracyjnego. W tym samym czasie rozpoczął współpracę z Wojciechem Korfantym i wstąpił do Chrześcijańskiej Demokracji. W czasie III powstania śląskiego pełnił funkcję szefa administracji cywilnej w Polskim Komisariacie Plebiscytowym. Wchodził w skład 8-osobowej Komisji Samorządowej Polskiego Komisariatu Plebiscytowego, której zadaniem było opracowanie ustroju prawnego Autonomii Śląskiej. Zajmował się między innymi kwestiami podatkowymi i administracyjnymi. Na prośbę Wojciecha Korfantego został delegatem Polskiego Komisariatu Plebiscytowego w Warszawie, otrzymał również pełnomocnictwo do zawierania umów z rządem centralnym. Do stolicy przybył około 7 lipca 1920 roku. W tym czasie prowadził negocjacje z wiceministrem skarbu Romanem Rybarskim. Zaakceptował proponowane przez niego rozwiązania dotyczące finansów, które w przyszłości miały zostać uregulowane na drodze legislacyjnej w ramach statutu organicznego[3]. 5 lipca 1921 roku został mianowany urzędnikiem Wydziału Administracyjnego w Naczelnej Radzie Ludowej w Katowicach. 6 lutego 1922 roku ustanowiono go urzędnikiem prezydencjalnym tego organu. 7 sierpnia 1922 przestał pełnić funkcję naczelnika Wydziału Administracyjno - Samorządowego[4]. Następnie pełnił rolę starszego radcy wojewódzkiego. Do jego zadań należało przygotowanie organizacji dwóch wydziałów Śląskiego Urzędu Wojewódzkiego: Bezpieczeństwa Publicznego i Robót Publicznychych oraz Samorządowego[5].

Poseł do Sejmu Śląskiego

W lipcu 1922 roku wraz z rodziną przeniósł się do Pszczyny, gdzie pracował jako adwokat[6]. 24 września 1922 roku został wybrany na posła do Sejmu Śląskiego z okręgu wyborczego nr 2 z siedzibą w Katowicach. Uważany jest obecnie za jednego z najaktywniejszych posłów do Sejmu Śląskiego Śląskiej Chadecji[7]. Pracował w następujących komisjach parlamentarnych: agrarnej, kontroli (której był przewodniczącym), legislacyjnej, mieszkaniowej, mniejszości narodowych, specjalnej i spółdzielczej[8]. Na drugą kadencję Sejmu Śląskiego został wybrany 11 maja 1930 roku z okręgu wyborczego nr 3 w Królewskiej Hucie (dziś Chorzów). Na 10 posiedzeń (ponieważ kadencja drugiego sejmu Śląskiego trwała krótko) opuścił tylko 1. W tym czasie był członkiem komisji administracyjno - samorządowej oraz zastępcą przewodniczącego komisji prawniczej i rugów wyborczych. 23 listopada 1930 roku ponownie został wybrany na posła z tego samego okręgu wyborczego

. Był przewodniczącym trzech komisji sejmowych: nadzwyczajnej komisji ustrojowej, komisji specjalnej dla spraw parcelacyjnych oraz komisji regulaminowej. Równocześnie był wiceprzewodniczącym komisji rugów wyborczych oraz sekretarzem komisji prawniczej i komisji specjalnej dla rozrachunku między skarbem śląskim a skarbem Rzeczpospolitej. Jednocześnie był członkiem komisji wyznań religijnych i oświecenia publicznego. Funkcję posła pełnił do 26 marca 1935 roku, czyli do końca trwania trzeciej kadencji Sejmu Śląskiego[9].

Praca samorządowa w Tarnowskich Górach

Równocześnie prowadził działalność samorządową w Tarnowskich Górach. W maju 1924 przeniósł się do tego miasta. a od 1926 do 1931 roku był już radnym miejskim Tarnowskich Gór i jednocześnie przewodniczącym rady miejskiej. Pracę samorządowca zakończył w 1931 roku, potym jak w 1930 r. władze sanacyjne pozbawiły go notariatu[10]

Praktyka adwokacka i notariat do wybuchu II wojny światowej

W 1931 roku przeprowadził się do Królewskiej Huty (dziś Chorzów). W latach 1931–1934 pracował w tym mieście jako adwokat i notariusz, a do wybuchu wojny już wyłącznie jako notariusz[11].

Kamienica, w której mieszkała rodzina Kempków (Chorzów, ul. Sobieskiego)

Okres II wojny światowej

W czasie II wojny światowej nie podpisał Volkslisty, za co został przez Niemców pozbawiony notariatu i całego majątku[12]. Niemiecki oficer w czasie przesłuchania usilnie nakłaniał go do podpisania Volkslisty, między innymi wskazywał na niemiecko brzmiące nazwisko. Tymczasem Paweł Kempka odmówił. W trakcie rozmowy stwierdził, że co prawda nie zna za dobrze Mickiewicza, Słowackiego i innych polskich wieszczów narodowych, ponieważ nie uczył się o nich w niemieckiej szkole, mimo to zacytuje swojemu adwersarzowi fragment niemieckiego poety Goethego. Był to fragment, który mówił o tym, że ojczyzny się nie wybiera, ale że ojczyznę ma się w sercu. Niemiecki oficer zrezygnował z dalszych prób[13]. Paweł Kempka cudem uniknął wywiezienia do obozu koncentracyjnego[14]. . Niemiecki urząd pracy skierował go do Grundstückgesellschaft (spółki zajmującej się administracją nieruchomościami) w Katowicach jako referent prawny[15].

Czasy powojenne

Po wyzwoleniu Chorzowa pracował jako radca miejski. W sierpniu 1945 roku otworzył na nowo kancelarię notarialną. W 1951roku został wyznaczony notariuszem w Państwowym Biurze Notarialnym w Chorzowie. W lutym 1945 roku założył miejskie koło Stronnictwa Demokratycznego. Był też jego pierwszym prezesem. Pracował w Narodowym Banku Polskim. Był również sędzią okręgowym i prezesem Zrzeszenia Prywatnych Właścicieli Nieruchomości. Został pochowany na cmentarzu świętej Jadwigi w Chorzowie[16].

Poglądy polityczne

Był zwolennikiem powrotu Śląska do Polski oraz współautorem i obrońcą Autonomii Śląskiej. W Sejmie Śląskim bronił praw ludności najuboższej[17]. Opowiadał się za uchwaleniem konstytucji śląskiej [18], unifikacją Śląska z Polską [19], uregulowaniem pragmatyki urzędniczej w celu obrony śląskich urzędników. Był przeciwinikiem Michała Grażyńskiego i Józefa Piłsudskiego.

Po II wojnie światowej sprzeciwiał się odnawianiu działalności Stronnictwa Pracy[20].

Ordery i odznaczenia

2 maja 1923 roku otrzymał Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski[16], a 16 lipca 1965 roku Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski, którego jednak nie chciał nosić, ponieważ otrzymał go od władz komunistycznych.

Grób Pawła Kempki

Życie prywatne

Był przyjacielem Wojciecha Korfantego. W 1919 roku ożenił się z Heleną Zofią Włoczewską. Z tego małżeństwa na świat przyszło czworo dzieci: farmaceutka Dobrochna, architekt Stanisław, mgr filologii polskiej Maria i germanistka Franciszka. Ojcem chrzestnym Stanisława był Wojciech Korfanty [21]. W czasie wojny Dobrochna została wywieziona na roboty przymusowe do Niemiec, Stanisław trafił do niewoli niemieckiej, Maria pracowała przymusowo w hucie. Franciszka była jeszcze małym dzieckiem [22].

Upamiętnienie

1) Ulica Pawła Kempki w Zabrzu[23].

2) W 1988 roku Poczta Polska w Chorzowie wydała pamiątkowy datownik z podobizną Pawła Kempki: "Paweł Kempka - pierwszy prezes Stronnictwa Demokratycznego w Chorzowie"[24].

Współczesne badania

Współczesnym znawcą tematyki dotyczącej Pawła Kempki jest doktor Witold Marcoń, autor wielu publikacji na jego temat.

  1. a b c W. Marcoń, Paweł Kempka [w:] Słownik biograficzny regionu tarnogórskiego, red. M. Wroński, Tarnowskie Góry 2009, s. 69.
  2. W. Marcoń, Paweł Kempka - szkic do portretu, Tarnowskie Góry 2011, s. 6
  3. W. Marcoń, Paweł Kempka - szkic do portretu, Tarnowskie Góry 2011, s. 8
  4. W. Marcoń, Paweł Kempka - szkic do portretu, Tarnowskie Góry 2011, s. 7
  5. W. Marcoń, Paweł Kempka - szkic do portretu, Tarnowskie Góry 2011, s. 7
  6. W. Marcoń, "Paweł Kempka - szkic do portretu", Tarnowskie Góry 2011, s. 7-8
  7. W. Marcoń, Paweł Kempka - szkic do portretu, Tarnowskie Góry 2011, s. 8
  8. W. Marcoń, Paweł Kempka - szkic do portretu, Tarnowskie Góry 2011, s. 8
  9. W. Marcoń, Paweł Kempka - szkic do portretu, Tarnowskie Góry 2011, s. 8
  10. W. Marcoń, Paweł Kempka [w:] Słownik biograficzny regionu tarnogórskiego, red. M. Wroński, Tarnowskie Góry 2009, s. 69.
  11. W. Marcoń, Paweł Kempka [w:] Słownik biograficzny regionu tarnogórskiego, red. M. Wroński, Tarnowskie Góry 2009, s. 69
  12. W. Marcoń, Paweł Kempka [w:] Słownik biograficzny regionu tarnogórskiego, red. M. Wroński, Tarnowskie Góry 2009, s. 69.
  13. W. Marcoń, Paweł Kempka - szkic do portretu, Tarnowskie Góry 2011, s. 36
  14. W. Marcoń, Paweł Kempka - szkic do portretu, Tarnowskie Góry 2011, s. 36
  15. W. Marcoń, Paweł Kempka - szkic do portretu, Tarnowskie Góry 2011, s. 32
  16. a b W. Marcoń, Paweł Kempka [w:] Słownik biograficzny regionu tarnogórskiego, red. M. Wroński, Tarnowskie Góry 2009, s. 69; R. Hanke, Polska Droga Chorzowa, Chorzów 1988, s. 314.
  17. W. Marcoń, Paweł Kempka - szkic do portretu, Tarnowskie Góry 2011, s. 36
  18. W.Marcoń, Paweł Kempka - szkic do portretu, Tarnowskie Góry 2011, s. 14
  19. W. Marcoń, Paweł Kempka - szkic do portretu, Tarnowskie Góry 2011, s. 16, 22
  20. Rajmund Hanke, Słownik Demokratów Śląskich, WK SD Katowice, Katowice 1988, str.115
  21. W. Marcoń, Paweł Kempka - szkic do portretu, Tarnowskie Góry 2011, s. 6
  22. W. Marcoń, Paweł Kempka - szkic do portretu, Tarnowskie Góry 2011
  23. W. Marcoń, Paweł Kempka - szkic do portretu, Tarnowskie Góry 2011, s. 33
  24. W. Marcoń, Paweł Kempka - szkic do portretu, Tarnowskie Góry 2011, s. 33