Pingyuan (1889)

Szablon:Okręt rozszerzony infobox

Pingyuan

Pingyuan (平遠) – chiński pancernik obrony wybrzeża z końca XIX wieku (spotyka się też starsze latynizacje nazwy: "Ping Yuen", "Pingyuen" lub "Ping-yüan"). Był to jedyny okręt swojego typu.

Brał udział w wojnie japońsko-chińskiej 1894-1895. Został zdobyty przez Japonię, służył następnie w marynarce Japonii jako "Heien". Zatonął w 1904 na minie pod Port Artur.

Budowa

"Pingyuan", zbudowany w stoczni Foochow Arsenal w dystrykcie Mawei w Foochow (Fuzhou) w latach 80. XIX wieku, był pierwszym zaprojektowanym i zbudowanym w Chinach okrętem pancernym (nie licząc małej kanonierki "Jinou" z 1875)[przypis rzeczowy 1]. Płyty pancerne i uzbrojenie pochodziły z Niemiec, maszyny i kotły prawdopodobnie były produkcji stoczni Foochow[1]. Uważany początkowo za krążownik pancerny, z racji niskiej prędkości określany jest jako pancernik obrony wybrzeża, lub nawet kanonierka pancerna (klasyfikacja w służbie japońskiej) ze względu na umiarkowaną wielkość. "Pingyuan" był trzecim najsilniej uzbrojonym okrętem chińskim po dwóch pancernikach typu Dingyuan, lecz z uwagi na niską prędkość, miał niewielką wartość bojową[1]. Ponadto, ujemną cechą posiadanego zestawu uzbrojenia była niska szybkostrzelność, wynikająca z dużego kalibru głównego działa oraz posiadania tylko jednej armaty kalibru 150 mm strzelającej na każdą z burt.

Dane dotyczące budowy okrętu nie są pewne i są podawane rozbieżnie w źródłach: stępkę położono pod koniec 1886 roku (według części publikacji, w 1883)[przypis rzeczowy 2], kadłub wodowano w 1889 (lub w czerwcu 1888)[przypis rzeczowy 3], a wszedł do służby w marynarce chińskiej pod koniec 1889 (według innych publikacji, w kwietniu 1889 lub w 1890)[przypis rzeczowy 4]. Początkowo nosił nazwę "Longwei", 16 maja 1890 zamienioną na "Pingyuan" w celu ujednolicenia z innymi okrętami Floty Beiyang[1].

Opis okrętu

Okręt miał stosunkowo krótki kadłub konstrukcji gładkopokładowej, o małym wydłużeniu, z niskimi burtami na dziobie. Dziób miał formę taranową, mało wysunięty do przodu. Burty w części nadwodnej na śródokręciu były lekko nachylone do środka. Na śródokręciu i samej rufie znajdowały się nadbudówki, których boczne ściany łączyły się z burtami. Na pokładzie dziobowym umieszczone było główne uzbrojenie – krótkolufowa armata kalibru 260 mm Kruppa na barbecie wpuszczonej w kadłub, przykryta wypukłą, lekko opancerzoną osłoną, tworzącą wieżę. Za wieżą artyleryjską na pokładzie znajdowała się pancerna wieża dowodzenia, wchodząca w skład kompleksu nadbudówek śródokręcia. Na wierzchu nadbudówki był mostek kapitański z rozbudowanymi skrzydłami, za nim jeden prosty maszt i, pośrodku długości okrętu, wysoki i stosunkowo cienki komin, o niewielkim pochyleniu w tył. Za nadbudówką, na poziomie pokładu górnego, umieszczona była artyleria średnia – dwa działa 150 mm Kruppa na podstawach z lekko opancerzonymi maskami, na wystających sponsonach, po jednym na każdej burcie. Za sponsonami dział, burty miały wysokie nadburcia, dochodzące do ścian nadbudówki rufowej. Nad nadbudówką rufową i po obu stronach komina były umieszczone łodzie okrętowe. Artyleria pomocnicza miała stanowiska w ścianach nadbudówek śródokręcia i rufowej oraz odkryte stanowiska na pokładach nadbudówek (nie jest jasne, czy w służbie chińskiej stanowiło ją 8 dział kalibru 75 mm, czy 47 mm[przypis rzeczowy 5].

Opancerzenie okrętu tworzył główny pas pancerny na linii wodnej, rozciągający się na całej długości okrętu. Na śródokręciu osiągał największą grubość 203 mm, obejmującą na długość kotłownię i maszynownię (ponad połowa długości okrętu), a na dziobie i rufie – 127 mm. Pancerz wykonany był ze stali compound[2]. Ochronę burt uzupełniał węgiel w zasobniach od wewnętrznej strony. Pas pancerny był przykryty wewnętrznym pokładem pancernym grubości 51 mm, płaskim na śródokręciu i opadającym ku dziobowi i rufie. Barbeta artylerii głównej miała grubość pancerza 127 mm, a nakrywająca ją wypukła wieża – 37 mm[przypis rzeczowy 6]. Wieża dowodzenia miała pancerz 127 mm.

Służba

Po usunięciu w stoczni wykrytych usterek, "Pingyuan" został 16 maja 1890 włączony w skład najsilniejszej chińskiej Floty Peiyang. Wziął udział w wojnie japońsko-chińskiej 1894-1895, jego dowódcą był wówczas Li Helian[1]. Przed wybuchem wojny, w czerwcu 1894 okręt wraz z innymi krążownikami osłaniał transporty wojsk chińskich do Korei i wysadzenie ich w zatoce Asan. 16 i 17 września 1894 osłaniał wysadzenie wojsk u ujścia Yalu, wraz z kanonierką torpedową "Guangbing", dwoma małymi kanonierkami typu Rendel i dwoma torpedowcami ("Fulong" i "Zuodui")[1], na skutek którego doszło do bitwy u ujścia Yalu z japońską flotą. "Pingyuan" z okrętami swojego zespołu nie został początkowo włączony do głównego zespołu adm. Dinga z uwagi na niską prędkość, po południu jednak dopłynął z nimi na pole bitwy i wziął następnie aktywny udział w jej drugiej fazie. Ich pojawienie się na kursie 1. Lotnej Eskadry udaremniło japoński zamiar okrążenia prawego skrzydła chińskich sił głównych pod koniec pierwszej fazy bitwy[1]. Pod koniec bitwy "Pingyuan" został uszkodzony licznymi trafieniami dział japońskich krążowników pancernopokładowych 1. Lotnej Eskadry, głównie "Yoshino", które spowodowały liczne pożary[przypis rzeczowy 7], w sumie jednak uszkodzenia nie były ciężkie. Podczas bitwy, trafił krążownik "Matsushima" z działa 260 mm, lecz pocisk nie wyrządził wiele szkód, gdyż okazał się ćwiczebny, wypełniony cementem (zginęło jedynie 4 ludzi)[3][1]. "Matsushima" z kolei uszkodził jego główne działo[3]. Po bitwie, "Pingyuan" był naprawiany z innymi okrętami chińskimi w Port Arthur, po czym uczestniczył w obronie bazy Weihaiwei od stycznia 1895.

17 lutego 1895 "Pingyuan" został zdobyty przez Japończyków w zajętym Weihaiwei, po czym wcielony już 16 marca 1895 do służby japońskiej[4], gdzie nosił nazwę "Heien" (nazwa podawana w części publikacji w formie "Hei Yen")[5]. 21 marca 1898 zaklasyfikowano go jako kanonierkę I klasy[4]. Pozostawiając działo 260 mm, zamieniono jego przestarzałą artylerię średnią Kruppa (2 działa 150 mm i 8 dział 75 mm) na typowe dla Japończyków szybkostrzelne 2 działa 152 mm QF Armstronga i 8 dział 47 mm. Podczas wojny rosyjsko-japońskiej w 1904, brał udział w ostrzale bazy Port Artur. 18 września 1904 zatonął na rosyjskiej minie w okolicy Port Artur, zginęło 198 członków załogi (na pozycji 38°57'N 120°56'Е)[2]. Oficjalnie został skreślony z listy floty został dopiero 21 maja 1905[4].

Dane techniczne

Uzbrojenie (pierwotne, 1889-1894):

Uzbrojenie (1904):

  • 1 działo kalibru 260 mm Krupp w barbecie przykrytej lekką wieżą na dziobie
  • 2 działa kalibru 152 mm Armstrong QF w stanowiskach na burtach (2xI)
    • długość lufy: L/40, kąt podniesienia -7+15°, masa pocisku: 45,4 kg, donośność: 9000 m, szybkostrzelność 4-7 strz/min
  • 8 dział 47 mm L/40 Hotchkiss
  • 4 wyrzutnie torped 457 mm (na dziobie, rufie i burtach)

Opancerzenie (pancerz compound):

  • pas burtowy na całej długości linii wodnej:
  • pokład pancerny: 51 mm (wewnętrzny, płaski na śródokręciu, opadający na dziobie i rufie)
  • artyleria:
  • stanowisko dowodzenia: 127 mm

Szablon:Przypisy rzeczowe

  1. a b c d e f g h R.N.J. Wright, op.cit..
  2. a b c d e f g h i j Błąd w przypisach: Błąd w składni elementu <ref>. Brak tekstu w przypisie o nazwie sul
    BŁĄD PRZYPISÓW
  3. a b A.A.Biełow (А.А. Белов): Kriejsera tipa "Matsushima" (Крейсера типа "Мацусима"), seria Bojewyje Korabli Mira, Sankt Petersburg, 2005, ISBN: 5-98830-008-1
  4. a b c Heien ironclad w serwisie Imperial Japanese Navy
  5. a b c d Conway's...
  6. Jan Gozdawa-Gołębiowski: "Od wojny krymskiej do bałkańskiej", Gdańsk 1985,ISBN 83-215-3259-4, s.467

Bibliografia

Szablon:Bibliografia start

  • (ros.) Siergiej Suliga (С. Сулига): Korabli Russko-Japonskoj wojny 1904-1905. Czast 2. Japonskij fłot (Корабли Русско – Японской войны 1904-1905 гг. Часть 2. Японский флот), Moskwa: Askold, 1993, ISBN 5-86579-001-3
  • (ang.) Roger Chesneau, Eugène Kolesnik: Conway's All the World's Fighting Ships, 1860-1905. London: Conway Maritime Press, 1979, s. 397. ISBN 0-85177-133-5 (cytowane jako Conway's)
  • (ang.) Richard N.J. Wright: The Chinese Steam Navy, 1862-1945, Chatham Publishing, 2001, s.78-79, 90-100, ISBN 1861761449

Szablon:Bibliografia stop


Błąd w przypisach: Istnieje znacznik <ref> dla grupy o nazwie „przypis rzeczowy”, ale nie odnaleziono odpowiedniego znacznika <references group="przypis rzeczowy"/>
BŁĄD PRZYPISÓW