RSD-10 Pionier

Pionier
Ilustracja
{{{opis grafiki}}}
Państwo {{{państwo}}}
Producent konstrukcja: MITC
produkcja: Wotkowińskie Zakłady Budowy Maszyn
Inne nazwy {{{inne nazwy}}}
System {{{system}}}
Typ IRBM
Wyrzutnia {{{wyrzutnia}}}
Status wycofany ze słuzby
Lata służby {{{lata służby}}}
Długość 16,49 m
Średnica 1,79 m
Masa startowa {{{masa startowa}}}
Napęd dwustopniowy na paliwo stałe
+ postbuster
Paliwo {{{paliwo}}}
Prędkość {{{prędkość}}}
Zasięg Pionier: 5000 km
Pionier-UTTH: 5500 km
Udźwig {{{udźwig}}}
Naprowadzanie bezwładnościowe
Celność CEP:
Pionier: 1300 m
Pionier-UTTH: 1000 m
Głowica nuklearne:
1 x 1 Mt (Mod. 1, Mod. 3)
3 x 150 Kt MIRV (Mod. 2)

RSD-10 Pionier (kod NATO SS-20 Saber) — radziecki dwustopniowy rakietowy pocisk balistyczny pośredniego zasięgu (IRBM). Pionier był korzystającym z wyrzutni typu TEL, mobilnym pociskiem balistycznym na platformie samochodowej, przenoszacym pojedynczą głowicę jądrową o mocy 1 megatony lub do trzech głowic MIRV o mocy 150 kiloton.

Konstrukcja

Wyrzutnia Pionier na transporterze MAZ-547W z kontenerem startowym, na podnośnikach hydraulicznych.

Program konstrukcyjny pocisku Pionier podjęto w Moskiewskim Instytucie Technologii Cieplnych (MITT), prawdopodobnie w celu zastąpienia rozmieszczonych w Europie środkowo-wschodniej pocisków R-12 i R-14[1] . Był to dwustopniowy pocisk balistyczny na paliwo stałe, którego konstrukcja bazowała na pierwszym i drugim stopniu napędowym mobilnego pocisku ICBM Temp-2S[2]. Obydwa silniki wykonane były z materiałów kompozytowych[2]. Sam pocisk umieszczony był w kontenerze startowym zamontowanym na wyrzutni typu TEL - będącej jednocześnie sześcioosiowym, samochodowym transporterem tego pocisku, typu MAZ-547W. Transporter wyposażony był w urządzenia zapewniające utrzymanie pocisku w stałej gotowości do wykonania niezbędnych przygotowań do startu oraz samego odpalenia pocisku[2].

Odpalenie pocisku nastąpić mogło ze specjalnego hangaru z rozsuwanym dachem albo z przygotowanego wcześniej odpowiedniego stanowiska polowego[2]. Przed odpaleniem pocisku, transporter wspierany był na hydraulicznych podporach, po czym następowało podniesienie zawierającego pocisk kontenera do pozycji pionowej i wypchnięcie pocisku z niego, z wykorzystaniem ciśnienia specjalnie w tym celu generowanych gazów. Zapłon silnika pierwszego stopnia następował już po opuszczeniu kontenera przez pocisk. Cała procedura startu przeprowadzana była zdalnie z odrębnej, mobilnej stacji kontroli[2].

System kontroli i naprowadzania pocisku, korzystał z zainstalowanego w niem cyfrowego komputera oraz żyro-stabilizowanego układu naprowadzania, umożliwiającego pociskowi lot w pozycji horyzontalnej, w celu zapewnienia optymalnej dokładności celowania[1]. Kontrolę lotu podczas atmosferycznego etapu lotu za pomocą silnika pierwszego stopnia, zapewniono przez wykorzystanie aerodynamiki oraz stabilizatorów odrzutowych. Podczas lotu z napędem drugiego stopnia, gaz o niskiej temperaturze wstrzykiwany był do specjalnych odprowadzających go dysz, co odpowiednio stabilizowało lot.

Testy pocisku w locie przeprowadzone zostały na Czwartym Centralnym Poligonie Państwowym w Kapustin Jarze, pomiędzy 21 września 1974 roku a 9 stycznia 1976 roku, po czym 11 marca tego samego roku, system rakietowy Pionier został skierowany do seryjnej produkcji w Wotkowińskich Zakładach Budowy Maszyn oraz włączony do służby. Pierwszy pułk wyposażony w nowe pociski rozpoczął dyżur bojowy 30 sierpnia 1976 roku [2].

Wersje pocisku

Nieosłonięte czepcem balistycznym głowice MIRV na szczycie pocisku Pioner.

Zgodnie ze źródłami zachodnimi, testowano 3 wersje pocisku. Wersje Mod. 1 i Mod. 3 wyposażone w jedną głowicę, oraz wersję Mod. 2 (Pionier-UTTH) przenoszącą trzy niezależnie wcelowywane głowice (MIRV) o mocy 150 Kt. Ta wersja uważana była na zachodzie za wersję podstawową. W jej ramach, głowice MIRV umieszczone były w znajdującym się na szczycie pocisku "pojeździe post-startowym" (post-booster vehicle - PVB), i podczas startu nie były dodatkowo osłonięte czepcem balistycznym[2].

Testy w locie systemu zmodernizowanej wersji Pionier-UTTH (kod 15Zh53), rozpoczęły sie w Kapistin Jarze 10 sieprnia 1979 roku. Testy te kontynuowano do 14 sierpnia 1980 roku, po czym ulepszony system zaakceptowano do słuzby 17 grudnia 1980 roku. Pionier-UTTH korzystał z identycznego systemu napedowego jak poprzednik, ulepszono w nim jednak PVB oraz system naprowadzania, dzieki czemu ten system uzyskał o 550 do 450 metrów lepszą celność (CEP) oraz zwiększył swoj zasięg o 10%, a także rozszerzył mozliwy do pokrycia głowicami MIRV obszar celu[2].

Rola w zimnej wojnie i traktat INF

W latach 1978 - 1986 rozmieszczono łącznie 441 stacji bojowych systemu Pionier. Do czasu wejścia w życie podpisanego 1987 roku traktatu INF, liczba ta została zredukowana do 405 stacji[2].

Zgodnie z postanowieniami zawartego miedzy Stanami Zjednoczonymi i Związkiem Radzieckim traktatu INF o zakazie posiadania i używania stacjonujących na lądzie systemów rakietowych pośredniego i krótszego zasięgu (5500 - 500 km) oraz pocisków manewrujących, a także związanego z nimi wyposażenia, wszystkie z kilkoma wyjątkami systemy Pionier (509 wyrzutni oraz 654 pociski) zostały w latach 1988 - 91 zniszczone. Pierwszy Pionier wraz z kontenerem startowym został zniszczony na poligonie w Kapustin Jarze w lipcu 1988 roku, ostatni zaś 654 pocisków - 12 maja 1991 roku. Ostatnią z 499 wyrzutni zniszczono 28 maja 1991 roku w specjalnym zakładzie eliminacji wyrzutni w Sarny[1]. W ramach eliminacji tych systemów, dokonano odpalenia 72 pocisków - wszystkie odpalenia przebiegły poprawnie[2]. Na mocy traktatu, każda z jego stron mogła wyeliminować do piętnastu pocisków nie przez fizyczne zniszczenie, lecz przez ich rozebranie, w celu późniejszego wystawienia w ekspozycjach muzealnych. W ten sposób, jeden z pocisków Pionier trafił do Stanów Zjednoczonych, w zamian za jeden z wyeliminowanych w ten sam sposób egzemplarz pocisku Pershing II[3]

Bibliografia

Szablon:Bibliografia start

Szablon:Bibliografia stop

  1. a b c Weapons of Mass Destruction: RT-21M / SS-20 Saber (ang.). Global Security,. [dostęp 11 lipca 2009].
  2. a b c d e f g h i j Paweł Podwig, Oleg Bukharin, Timur Kadyshew, Eugeni Miasnikow, Igor Sutyagin i inni: Russian Strategic Nuclear Forces. The MIT Press i Moskow Institute of Physics and Technology, 2004, s. 224 - 226. ISBN 0-262-16202-4.
  3. Pershing 2 (ang.). Federation of American Scientists. [dostęp 11 lipca 2009].