Referendum na Madagaskarze w 2010 roku

Madagaskar
Seal of Madagascar.svg
Ten artykuł jest częścią serii:
Ustrój i polityka
Madagaskaru

Wikiprojekt Polityka

Referendum na Madagaskarze w 2010 rokureferendum konstytucyjne na Madagaskarze zaplanowane na 17 listopada 2010. Kilkakrotnie przekładane głosowanie odbędzie się 20 miesięcy po przejęciu władzy przez Andry'ego Rajoelinę i ma być pierwszym z kroków na drodze do wyjścia kraju z kryzysu politycznego. Organizacja referendum nastąpiła jednak bez porozumienia z głównymi siłami opozycyjnymi i spotkała się z krytyką ze strony społeczności międzynarodowej.

Organizacja referendum

16 marca 2009 na Madagaskarze władzę w wyniku zamachu stanu przejął były DJ i burmistrz Antananarywy Andry Rajoelina. Przy poparciu wojska i po trwających prawie dwa miesiące protestach, zmusił do rezygnacji ze stanowiska i opuszczenia kraju prezydenta Marca Ravalomananę, którego oskarżał o defraudację środków publicznych i zaprowadzanie rządów dyktatorskich. Niekonstytucyjne przejęcie władzy nie zostało uznane przez społeczność międzynarodową i doprowadziło do kryzysu politycznego na wyspie[1][2].

W chwili zaprzysiężenia na urząd prezydenta Wysokiej Władzy Przejściowej Andry Rajoelina zobowiązał się do przeprowadzenia nowych wyborów prezydenckich w ciągu 24 miesięcy. Już na początku kwietnia nowa tymczasowa administracja (Wysoka Władza Przejściowa) ustaliła harmonogram wyborczy, zgodnie z którym do 26 czerwca planowała rozpoczęcie prac nad nowym prawem wyborczym i nową konstytucją, która następnie miała zostać poddana pod głosowanie w powszechnym referendum we wrześniu 2009. W dalszej kolejności, w marcu 2010 miały odbyć się wybory parlamentarne, a w październiku 2010 wybory prezydenckie[3].

Latem 2009 pod międzynarodowymi auspicjami rozpoczęły się czterostronne negocjacje polityczne między obozem Andry'ego Rajoeliny a opozycyjnymi w stosunku do niego stronnictwami trzech poprzednich prezydentów: Marca Ravalomamany, Alberta Zafy'ego i Didiera Ratsiraki. 9 sierpnia 2009 strony podpisały w Maputo porozumienie w sprawie podziału władzy w tymczasowej administracji. Ustaliły również organizację wyborów prezydenckich pod międzynarodowym nadzorem w przeciągu 15 miesięcy[4][5]. Porozumienie z opozycją nie zostało jednakże wykonane na skutek sporu co do dokładnego podziału i obsady stanowisk. W połowie grudnia 2009 Rojoelina wycofał się z umowy jednostronnie ogłosił organizację wyborów parlamentarnych 20 marca 2010[6][7]. W lutym 2010 przesunął ich termin na maj 2010[8].

Po fiasku kolejnych czterostronnych rozmów negocjacyjnych z w Pretorii pod koniec kwietnia 2010, Rajoelina 12 maja 2010 przedstawił własny plan wyjścia z kryzysu politycznego. Ogłoszony przez niego nowy kalendarz wyborczy zakładał organizację referendum konstytucyjnego 12 sierpnia 2010, a następnie wyborów parlamentarnych 30 września oraz prezydenckich 26 listopada 2010. Opozycja krytycznie odniosła się do planu[9][10]. Pod koniec czerwca 2010 komisja wyborcza ogłosiła bezterminowe odroczenie planowanego na 12 sierpnia referendum konstytucyjnego z powodu opóźnień w opracowywaniu nowej ustawy zasadniczej[11].

13 sierpnia 2010 prezydent Rajoelina zawarł porozumienie z 99 partiami politycznymi, wśród których nie było jednak trzech największych partii byłych prezydentów Ravalomanany, Zafy'ego i Ratsiraki. Zgodnie z umową na nowo określono terminy wyborów. Referendum w sprawie zmiany konstytucji wyznaczone zostało na 17 listopada 2010, podczas gdy wybory parlamentarne na 16 marca 2011, a wybory prezydenckie na 4 maja 2011. Partie trzech byłych prezydentów odrzuciły porozumienie jako działanie w całości jednostronne[12].

Sytuacja przed referendum

Partie opozycyjne byłych prezydentów Ravalomanany, Zafy'ego i Ratsiraki wezwały do bojkotu głosowania, argumentując, że Andry Rajoelina nie dotrzymał podpisanych wcześniej zobowiązań. Opowiedziały się za zawarciem przed jakimikolwiek głosowaniem szerokiego konsensusu gwarantującego wyjście z kryzysu politycznego[13].

Krytycznie do organizacji referendum bez wcześniejszego porozumienia z opozycją odniosła się społeczność międzynarodowa. Administracja amerykańska uznała realizowany przez Rajoelinę proces wyborczy za niewystarczająco demokratyczny oraz niedostatecznie opierający się na porozumieniu stron[13].

Madagaskarskie władze zachęcały do poparcia projektu nowej konstytucji. Zakładał on m.in. obniżenie minimalnego wieku kandydatów na urząd prezydenta z 40 do 35 lat, co umożliwiało udział w przyszłych wyborach Andry'emu Rajoelinie (ur. 1974[1]). Zdaniem władz projekt nowej konstytucji "naprawiał historyczne krzywdy" i zapewniał "społeczną ugodę między rządzącymi a rządzonymi"[13][14].

28 października 2010 Ministerstwo Spraw Wewnętrznych wydało zakaz organizacji publicznych zgromadzeń, za wyjątkiem tych związanych z kampanią referendalną. 10 listopada, na tydzień przed głosowaniem, służby bezpieczeństwa rozpędziły przy pomocy gazu łzawiącego demonstrację opozycji w Antananarywie sprzeciwiającej się głosowaniu[2]. Kolejnego dnia zatrzymanych zostało trzech opozycyjnych polityków nawołujących do bojkotu głosowania[15].

  1. a b FACTBOX-Madagascar's new president Rajoelina (ang.). Reuters, 21 marca 2009. [dostęp 2010-11-15].
  2. a b Madagascar security forces fire teargas at protest (ang.). Reuters, 10 listopada 2010. [dostęp 2010-11-15].
  3. Madagascar to hold presidential poll in October 2010 (ang.). AFP, 3 kwietnia 2009. [dostęp 2010-11-15].
  4. Rival leaders sign political transition accord (ang.). France24, 9 sierpnia 2009. [dostęp 2010-11-15].
  5. MADAGASCAR: New deal could unblock aid pipeline (ang.). IRIN News, 10 sierpnia 2009. [dostęp 2010-11-15].
  6. Madagascan government expects legislative election to cost $15 mln (ang.). People's Daily Online, 18 grudnia 2009. [dostęp 2010-11-15].
  7. Madagascar leader announces elections for March (ang.). BBC News, 16 grudnia 2009. [dostęp 2010-11-15].
  8. Madagascar's leader pushes elections back to May (ang.). Reuters, 17 lutego 2010. [dostęp 2010-11-15].
  9. Madagascar's Andry Rajoelina 'will not run in polls' (ang.). BBC News, 12 maja 2010. [dostęp 2010-11-15].
  10. Opposition rejects Rajoelina plan (ang.). news24, 13 maja 2010. [dostęp 2010-11-15].
  11. Madagascar delays referendum (ang.). news24, 29 czerwca 2010. [dostęp 2010-11-15].
  12. Rivals shun Madagascar leader's pact with parties (ang.). Reuters, 14 sierpnia 2010. [dostęp 2010-11-15].
  13. a b c Madagascar holds 1st post-coup poll (ang.). news24, 15 listopada 2010. [dostęp 2010-11-15].
  14. Rajoelina forges ahead (ang.). news24, 24 września 2010. [dostęp 2010-11-15].
  15. Politicians held in Madagascar (ang.). news24, 12 listopada 2010. [dostęp 2010-11-15].