Rolnictwo w Algierii

Żniwa w Algierii

Rolnictwo w Algierii – dział gospodarki Algierii. Odgrywa małą rolę w gospodarce tego kraju. Ze względu na problemy rolnictwa Algieria jest największym afrykańskim importerem żywności (zza granicy sprowadzanych jest 45% żywności). Z drugiej jednak strony produkty przemysłu rolno-spożywczego są drugą pozycją w eksporcie Algierii. Istotne w produkcji rolnej są również zakazy islamu.

Czynniki fizycznogeograficzne

Sahara w Algierii
Wadi Mzab w Ghardai (z prawej strony)

Agroklimat

Algieria leży nad Morzem Śródziemnym, jej północną część zajmują góry Atlas, natomiast pozostałe obszary – Sahara. Średnia temperatura powietrza najchłodniejszego miesiąca (stycznia) spada poniżej 8 °C, natomiast najcieplejszego (lipca) wynosi ponad 32 °C. Powoduje to, że okres wegetacyjny trwa cały rok[1]. Najwyższa średnia miesięczna wynosi ponad 40 °C, najchłodniejsza poniżej 5 °C[2]. Mimo tego zdarzają się przymrozki[3].

Suma opadów na terenie większości kraju jest zbyt niska na potrzeby rolnictwa, z wyjątkiem części nadbrzeżnej, gdzie opady są wysokie, lokalnie nawet ponad 1000 mm rocznie. Niekorzystny jest rozkład opadów. Na wybrzeżu lato (lipiec – sierpień) jest suche natomiast zima (grudzień – styczeń) jest deszczowa[4].

Gleby

W Algierii dominują dwa rodzaje gleb: brunatne na północy[5] i pustynne na Saharze[6]. Lokalnie występują gleby pozastrefowe np. słone. Miejscami na Saharze tworzą się szotty[7].

Gleby są zbyt jałowe i suche na pszenice, co powoduje konieczność nawożenia i irygacji[8].

Hydrologia

Aż 80% powierzchni kraju stanowią tereny pustynne[9]. Obszar ten jest pozbawiony cieków stałych. Na terenie pustyni znajdują się wadi i słone jeziora[10]. Także na żyznym wybrzeżu zdarzają się epizodyczne susze[3]. Znaczna część terenów rolniczych jest sztucznie nawadniana[9] (800 tys. ha[11]).

Czynniki pozaprzyrodnicze

Eksport Algierii (w 2006)
Traktor w Algierii

Poziom rozwoju społeczno-ekonomicznego

Algieria jest jednym z bogatszych krajów Afryki. Głównym źródłem bogactwa są kopaliny: ropa naftowa i gaz ziemny oraz rudy metali[12]. Głównym kierunkiem eksportu produktów naftowych są kraje Unii Europejskiej[13].

Rolnictwo ma znikomy udział w gospodarce daje (w 2011) tylko 10% PKB i zatrudnia 20% pracujących[14].

Algieria jest największym afrykańskim importerem żywności i jednym z dziesięciu największych importerów na świecie. Aż 45% żywności w Algierii pochodzi z zagranicy[9]. Przedmiotem importu są głównie: cukier, zboża, mleko w proszku, sery twarde, mięso wołowe oraz gotowe produkty spożywcze[15]. Jednocześnie jednak przemysł rolno-spożywczy ma drugi po przemyśle wydobywczym udział w eksporcie[14].

Urbanizacja i uprzemysłowienie

Algieria jest krajem mocno zurbanizowanym. Przemysł ogrywa niewielką rolę w gospodarce, ze względu na powszechną korupcję, nepotyzm oraz inne utrudnienia gospodarcze. Problemem dla inwestorów są również zbyt duże interwencje rządu w gospodarkę[16].

Agropolityka

W 1989 algierski rząd zrealizował program unowocześnienia rolnictwa, w ramach którego nastąpiła rozbudowa i modernizacja systemu irygacyjnego oraz niewielka zmiana profilu produkcji[9]. W latach 2010–2014 jest realizowany kolejny program unowocześniania rolnictwa. Program ten ma spowodować zwiększanie udziału rolnictwa w PKB i powodować redukcje kosztownego importu[14].

Produkcja

Zboże (prawdopodobnie pszenica) w Adrar
Zbiory winogron na początku XX wieku
Sady pomarańczy
Obraz Pierre-Auguste Renoira przedstawiający uprawę ananasów w Algierii
Pasieka

Produkcja roślinna

Grunty służące produkcji roślinnej stanowiły w 2008 tylko 3% powierzchni kraju i koncentrowały się w jego części położonej nad Morzem Śródziemnym[9].

Rośliny okopowe

Największy udział w produkcji roślinnej w 2010 w Algierii miał ziemniak 3290 tys. ton[17].

Zboże

Najważniejszym zbożem uprawianym w Algierii jest pszenica[18]. W 2010 zbiory pszenicy wyniosły 3100 tys. ton[17]. Obok pszenicy na mniejszą skalę jest uprawiany również jęczmień, który ma podobne wymagania, lecz niższą wartość ziarna[19]. W 2010 zbiory jęczmienia zwyczajnego wyniosły 1500 tys. ton[17]

Z powodu zbyt jałowych i suchych gleb na uprawy tych zbóż konieczne jest stosowanie irygacji i nawożenia. Z tego powodu w Algierii wysiewa się specjalne odmiany dostosowane do warunków tam panujących. Podstawowymi odmianami tego zboża w Algierii są lokalne: Bidi 17, Hedba 3, Mohamed Ben Bachir; oraz meksykańskie: Gta Dur, Mexicali, Arz, Hiddab; syryjskie: Bousselem, Chen’s, Waha; hiszpańskie: Vitron, Ain Abid, Mahon Demias; i pochodząca ze Stanów Zjednoczonych Anza[8]. Około 1/3 wszystkich zbiorów pszenicy przypada na Prowincję Tijarat[3]. W przypadku jęczmienia, który ma podobnie wysokie wymagania, również trzeba było wyhodować specjalne odmiany. Podstawowymi odmianami jęczmienia uprawianymi w Algierii są miejscowa Tichedrett oraz syryjskie: Soufara, Rahma, Tissa, Elfouara i francuska Elbahia[20]. W 2011 roku plon ziaren zbóż wyniósł 4,245 miliona ton, w 1010 zebrano ponad 6 milionów ton[21].

Rośliny strączkowe

Istotna w Afryce Północnej jest produkcja roślin strączkowych: ciecierzycy pospolitej, soczewicy jadalnej i bobu[18].

Ciecierzyca jest trzecią na świecie, po fasoli i grochu, rośliną strączkową. W Algierii jest podstawą wyżywienia[22]. W kuchni jest używana zarówno tak jak inne rośliny strączkowe, jak również nasiona są mielone na mąkę i dodawane do mąki pszennej[23]. Roślina ta ma niskie wymagania glebowe i klimatyczne[22].

Soczewica ma bardzo niskie wymagania klimatyczne i glebowe, ponadto jest rośliną bardzo uniwersalną[24]. Jednakże zarówno produkcja jak i plony soczewicy w Algierii nie są wysokie. W latach 2002–2006 zebrano średnio 540 ton (najmniej spośród państw Afryki Północnej) a plony wyniosły 4,68 q/ha. (mniej w Afryce było tylko w Erytrei). Algieria jest 4. importerem soczewicy[25].

Używki

W Afryce Północnej ze względu na zakazy islamu dotyczące alkoholu, rozwinęła się produkcja roślin narkotycznych. Głównymi używkami uprawianymi w tej części świata są konopie i tytoń[26].

Owoce i warzywa

Plantacje oliwek zajmują w Algierii ok. 300 tys. ha i dostarczają ok. 40 tys. ton oleju oliwkowego oraz 100 tys. ton oliwek stołowych. Znacząco wzrósł w XXI wieku areał upraw palmy daktylowej, który w 2007 osiągnął ok. 155 tys ha[11] a w 2011 zebrano 710 tys ton owoców. Zbiory cytrusów osiągają 740 tys. ton[17] (z Algierii pochodzić ma klementynka, która jest krzyżówką mandarynki i pomarańczy gorzkiej[27]).

Lokalne potrzeby w pełni zaspakajają uprawy warzyw. Głównymi warzywami są cebula 1111,2 tys. ton, pomidor 578,7 tys. ton, papryka 317,5 tys. ton[17].

Winogrono

Mimo zakazów spożywania alkoholu przez muzułmanów, którzy stanowią niemal 100% mieszkańców Algierii, uprawiane są winogrona i produkowane z nich wino. Produkcja wina rozpoczęła się wraz z podbojem Algierii przez Francję[28]. Mimo, że Algieria w 1962 odzyskała niepodległość to nadal produkowane są wina, głównie na eksport do Francji[29]. Zbiory winogron w 2010 wyniosły 582,1 tys. ton[17].

Produkcja zwierzęca

Ze względu na intensywne rolnictwo i małą powierzchnię pastwisk (13% powierzchni kraju w 2008[9]) hodowla zwierząt nie odgrywa istotnego znaczenia. Największy udział w hodowli zwierząt mają owce – 19,6 mln (2011), kozy – 3,8 mln (2011), bydło – 1,6 mln (2011) oraz wielbłądy – 290 tys. (2011) i konie – 230 tys. (2011)[30]. Produkcja mleka wynosi ok. 1,6 miliarda litrów co zaspokaja ok. 40% krajowych potrzeb[11]. Produkcja mleka odgrywa, po ziemniakach i pszenicy, największą rolę w produkcji rolnej, mając jednocześnie największy udział w jej wartości[17]. Głównym zwierzęciem dojnym są krowy. Produkcja mleka krowiego wzrasta, natomiast pozostałych zwierząt dojnych (owiec i kozic) jest w miarę stała[31].

Symboliczny udział ma hodowla trzody chlewnej[32]. Wielkość produkcji mięsa liczonej w tonach jest niewielka, jednakże ma duże znacznie pod względem wartości[17]. Uzyskiwana jest głównie baranina i wieprzowina, mniejsze znaczenie ma kozina[31]. Ze względu na zagrożenie epidemiologiczne przewóz zwierząt pomiędzy południem a północą kraju jest zabroniony[30].

Problemy rolnictwa

Główne problemy rolnictwa w Algierii wynikają z uwarunkowań przyrodniczych. Znakomita większość kraju nie nadaje się pod uprawę rolną, a tereny, które się nadają, trzeba przeważnie sztucznie nawadniać. Dodatkowo trzeba stosować specjalnie przystosowane do algierskich warunków odmiany pszenicy[8] i jęczmienia[20]. Problemem jest również postępujące pustynnienie[33], któremu sprzyja niska jakość produkcji rolniczej oraz nadmierny wypas[9].

Równie istotnym problemem są nieuregulowane stosunki własnościowe ziemi, niska wydajność oraz słabość przemysłu rolno-spożywczego[14].

Problemem w hodowli zwierząt są różne choroby w poszczególnych częściach kraju, co powoduje prawny zakaz przewożenia zwierząt pomiędzy różnymi strefami[30].

  1. Danuta Martyn: Klimat kuli ziemskiej. Warszawa: PWN, 1995, s. 188. ISBN 83-01-11845-8.
  2. Danuta Martyn: Klimat kuli ziemskiej. Warszawa: PWN, 1995, s. 189. ISBN 83-01-11845-8.
  3. a b c W. Rezzoug, B. Gabrielle, A. Suleiman, K. Benabdeli. Application and evaluation of the DSSAT-wheat in the Tiaret region of Algeria. „African Journal of Agricultural Research”. 3, s. 284–296, Kwiecień 2008. Academic Journals. ISSN 1991-637X (ang.). 
  4. Danuta Martyn: Klimat kuli ziemskiej. Warszawa: PWN, 1995, s. 194. ISBN 83-01-11845-8.
  5. Stanisław Uziak, Zbigniew Klimowicz: Elementy geografii gleb i gleboznawstwa. Lublin: Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej, 2002, s. 196. ISBN 83-227-1671-0.
  6. Stanisław Uziak, Zbigniew Klimowicz: Elementy geografii gleb i gleboznawstwa. Lublin: Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej, 2009, s. 205. ISBN 83-227-1671-0.
  7. Stanisław Uziak, Zbigniew Klimowicz: Elementy geografii gleb i gleboznawstwa. Lublin: Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej, 2002, s. 211. ISBN 83-227-1671-0.
  8. a b c Monica David. Osmotic adjusment capacity and cuticular transpiration in several wheat cultivars cultivated in Algeria. „Romanian agricultural research”. 26/2009, s. 29–33, 2009 (ang.). 
  9. a b c d e f g Algeria : Country Studies – Federal Research Division, Library of Congress (ang.). [dostęp 2012-03-08].
  10. Wielki Ilustrowany Atlas Świata. Bielsko-Biała: Pascal, 2005, s. 94. ISBN 83-7304-381-0.
  11. a b c The Algerian Agriculture Sector (ang.). Embassy of the Algeria to the Unites States of America. [dostęp 2012-04-14].
  12. Encyklopedia Audiowizualna Britannica Geografia I. Warszawa: Kurpisz, 2006, s. 17.
  13. José Roberto López-Cálix, Peter Walkenhors, Ndiame Diop: Trade Competitiveness of the Middle East and North Africa:. Waszyngton: The World Bank, 2010, s. 65. ISBN 978-0-8213-8074-1.
  14. a b c d algieria 2003.pdf (pol.). [dostęp 2012-03-30].
  15. Targi rolno-spożywcze DJAZAGRO w Algierze, 23-26 kwietnia 2012 r. (pol.). Agencja Rynku Rolnego. [dostęp 2012-04-14].
  16. José Roberto López-Cálix, Peter Walkenhors, Ndiame Diop: Trade Competitiveness of the Middle East and North Africa:. Waszyngton: The World Bank, 2010, s. 72. ISBN 978-0-8213-8074-1.
  17. a b c d e f g h FAOSTAT (ang.). [dostęp 2012-04-10].
  18. a b Jerzy Falkowski, Jerzy Kostrowicki: Geografia rolnictwa świata. Warszawa: PWN, 2001, s. 295. ISBN 83-01-13580-8. Błąd w przypisach: Nieprawidłowy znacznik <ref>; nazwę „Falkowski295” zdefiniowano więcej niż raz z różną zawartością
    BŁĄD PRZYPISÓW
  19. Jerzy Falkowski, Jerzy Kostrowicki: Geografia rolnictwa świata. Warszawa: PWN, 2001, s. 303. ISBN 83-01-13580-8.
  20. a b N. Benkherbache, K. Hassous, T. Mahani, D. Bouazza i inni. Which Genotype of Barley (Hordeum Vulgare L.) Can Be Selected in the Algerian SemiArid Region. „Research Journal of Agriculture and Biological Sciences,”. 5, s. 932–939, 2009 (ang.). 
  21. Wheat update (ang.). W: Grain and Feed Annual [on-line]. [dostęp 2012-04-14].
  22. a b W. Rezzoug, B. Gabrielle, A. Suleiman, K. Benabdeli. Determination of pathotypes and physiological races in Ascochyta rabiei, the agent of ascochyta blight in chickpea (Cicer arietinum L.) in Algeria. „African Journal of Agricultural Research”. 7, s. 1214–1219, styczeń 2012. Academic Journals. ISSN 1991-637X (ang.). 
  23. F. Mouhouche, F. Karbache, F. Fleurat-Lessard: Insecticidal properties of whole meal or protein extracts of the bean seeds Phaseolus vulgaris L. on juvenile stages of Callosobruchus maculatus (F.) (Coleoptera: Bruchidae). Algier: 2010, s. 655.
  24. L. Dehimat, Z. Bouziane, N. Kacem Chaouche, Z. Belaidi i inni. Influence of secondary metabolic products of aspergillus fumigatus on the germination rate of some lentil types. „Sciences & Technologie”. 5, s. 932–939, czerwiec 2009. Algier: Université Mentouri Constantine, (ang.). 
  25. Wiliam Erskine, Fred Muehlebauer, Ashutosh Sarker, Balram Sharma: The Lentil: Botany, Production and Uses. Oxfordshire: Cabi, 2009, s. 7. ISBN 978-1-84593-487-3.
  26. Jerzy Falkowski, Jerzy Kostrowicki: Geografia rolnictwa świata. Warszawa: PWN, 2001, s. 340–344. ISBN 83-01-13580-8.
  27. Jerzy Falkowski, Jerzy Kostrowicki: Geografia rolnictwa świata. Warszawa: PWN, 2001, s. 328–332. ISBN 83-01-13580-8.
  28. Giulia Meloni, Johan Swinnen: On the History and Political Economy of Wine Regulations in Europe. Leuven: LICOS Centre for Institutions and Economic Performance & Department of Economics University of Leuven (KUL), s. 15.
  29. Giulia Meloni, Johan Swinnen: On the History and Political Economy of Wine Regulations in Europe. Leuven: LICOS Centre for Institutions and Economic Performance & Department of Economics University of Leuven (KUL), s. 22.
  30. a b c Hafsa Madani, Jordi Casal, Anna Alba, Alberto Allepuz i inni. Animal Diseases Caused by Orbiviruses, Algeria. „Emerging Infectious Diseases”. 17, s. 2325-2327, grudzień 2011 (ang.). 
  31. a b Algieria (ang.). [dostęp 2012-04-10].
  32. Jerzy Falkowski, Jerzy Kostrowicki: Geografia rolnictwa świata. Warszawa: PWN, 2001, s. 478. ISBN 83-01-13580-8.
  33. Mohamed Cherif Benabderrahmane, Haroun Chenchouni. Assessing Environmental Sensitivity Areas to Desertification in Eastern Algeria using Mediterranean Desertification and Land Use “MEDALUS” Model. „Int. J. of Sustainable Water & Environmental Systems”. 1, s. 5-10, 2010 (ang.).