SMS Habsburg (1900)

SMS Habsburg
Ilustracja
{{{opis grafiki}}}
Klasa Przeddrednot
Typ Habsburg
Oznaczenie NATO {{{oznaczenie NATO}}}
Historia
Stocznia Stabilimento Tecnico Triestino, Triest
Początek budowy {{{początek budowy}}}
Położenie stępki 13 marca 1899
Wodowanie 9 września 1900
 K.u.K. Kriegsmarine
Wejście do służby 31 grudnia 1902
Los okrętu Złomowany w 1921
Dane taktyczno-techniczne
Wyporność 8364 t (standardowa)
8965 t (maksymalna)
Długość 114,6 m
Szerokość 19,8 m
Zanurzenie 7,5 m
Napęd
dwie czterocylindrowe maszyny parowe potrójnego rozprężania o mocy 15063 KM,
16 kotłów parowych Belleville
Prędkość 19,62 węzły (36,34 km/h)
Zasięg 6670 km (3600 Mm) przy prędkości 10 węzłów
Uzbrojenie
3 × działo Krupp C97 kal. 240 mm L/40
12 × działo Krupp C96 kal. 150 mm L/40
10 × działo Škoda kal. 66 mm L/45
6 × działo Škoda kal. 47 mm L/44
2 × działo Škoda kal. 47 mm L/33
4 × karabin maszynowy kal. 8 mm
Wyrzutnie torpedowe 2 × 450 mm
Opancerzenie
Burty: 180-220 mm
Pokład: 40 mm
Wieże artyleryjskie: 210-280 mm
Kazamaty: 88-137 mm
Wieże dowodzenia: 50-100 mm (tylna), 150-200 mm (przednia)
Załoga 638

SMS Habsburg[a]przeddrednot zbudowany dla austro-węgierskiej marynarki w roku 1899. Był głównym okrętem z typu Habsburg. Okręt został zwodowany w roku 1900. W 1903 i 1904 „Habsburg” oraz jego siostrzany okręt „Árpád” prowadziły ćwiczenia na Morzu Śródziemnym. W latach 1906-07 pancerniki typu Habsburg zostały przeniesione do III Dywizjonu Pancerników. W 1910 podczas modernizacji okrętu jedna z nadbudówek pancernika została usunięta w celu zmniejszenia masy.

Przez większość I wojny światowej SMS „Habsburg” pozostawał w swoim porcie macierzystym w Puli (obecna Chorwacja), poza dwoma zadaniami, do których został wyznaczony. W 1914 r. okręt był częścią austro-węgierskiej flotylli, która została wysłana w celu ochrony ucieczki dwóch niemieckich okrętów, SMS „Breslau” i SMS „Goeben”, z brytyjskiego terytorium Morza Śródziemnego. Okręt dopłynął na wysokość Brindisi zanim został odesłany do swojego portu. Jego jedyne zadanie bojowe miało miejsce w maju 1915 r., kiedy okręt brał udział w ostrzale włoskiego miasta portowego Ankona. Po wojnie „Habsburg” został przekazany Wielkiej Brytanii jako pryz. Został zezłomowany w 1921 r. we Włoszech.

Budowa i konstrukcja

Główny artykuł: Pancerniki typu Habsburg.

„Habsburg” był pierwszym okrętem swojego typu. Stępkę pod okręt położono 13 marca 1899 r. w stoczni Stabilimento Tecnico Triestino w Trieście. Okręt został zwodowany 9 września 1900. Po zakończeniu prac wykańczających, „Habsburg” został wprowadzony do służby w austro-węgierskiej marynarce 31 grudnia 1902 roku[1].

Patrz opis
Rzut z lewej burty i plan pokładu pancernika typu Habsburg; zacieniowana powierzchnia jest opancerzona

Jak wszystkie okręty z jego typu, Habsburg miał 113,1 m długości długości na linii wody oraz 114,55 m długości całkowitej[2]. Szerokość wynosiła 19,8 m, a zanurzenie 7,5 m[3]. Wolna burta wynosiła ok 5,80 m na dziobie i ok. 5,50 m na rufie. Okręt wypierał 8364 ton. Załoga składała się z 638 oficerów i marynarzy[3].

Maszyneria okrętu składała się z dwóch czterocylindrowych maszyn parowych potrójnego rozprężania napędzających dwa wały śrubowe. Były one zasilane w parę przez 16 kotłów parowych Belleville. Moc „Habsburga” wynosiła 15063 KM, co pozwalało mu osiągać prędkość maksymalną 19,62 węzła[2].

Kadłub okrętu został zbudowany z poprzecznych i podłużnych ram, a zewnętrzne płyty kadłuba były do nich przynitowane. Kadłub posiadał dno podwójne, które przebiegało przez 63% jego długości. Seria wodoszczelnych grodzi przebiegała od stępki do pokładu działowego; w każdym okręcie były po 174 przedziały wodoszczelne[4]. Wysokość metacentryczna okrętu wynosiła pomiędzy 0,82 m a 1,02 m. Po obu stronach kadłuba zamontowano stępki przechyłowe w celu zmniejszenia kołysania okrętu[5]. Płaski pokład główny był pokryty drewnem, a górne pokłady były pokryte linoleum lub wykładziną.

Uzbrojenie główne pancernika składało się z trzech dział kal. 240 mm o długości lufy 40 kalibrów (L/40) zamontowanych w jednej podwójnej wieży artyleryjskiej na dziobie okrętu i jednej pojedynczej wieży na rufie. Działa zostały wyprodukowane przez firmę Krupp w Niemczech i były typu C 97[2]. Szybkostrzelność dział wynosiła ok. dwóch 229 kilogramowych pocisków przeciwpancernych na minutę. Artylerię średniego kalibru stanowiło dwanaście dział Krupp C96 L/40 kal. 150 mm w kazamatach[2]. Dodatkowo okręt posiadał 10 dział kal. 66 mm L/45, 6 szybkostrzelnych dział kal. 47 mm L/44 i dwa szybkostrzelne działa kal. 47 mm L/33 jako obrona przed kutrami torpedowymi. Wszystkie te działa były zamontowane pojedynczo, na górnych pokładach i nadbudówce, lub w kazamatach na dziobie i rufie[2][b]. Na marsach, na obu masztach, okręty miały po dwa (czyli łącznie cztery) 8 mm karabiny maszynowe[6]. Okręty typu Habsburg były chronione przez utwardzoną stal niklową. Główny pas opancerzenia w centralnej części okrętu, gdzie zlokalizowane były magazyny amunicji, maszynownie oraz inne krytyczne miejsca, miał grubość 220 mm. Na końcu sekcji centralnej pancerz zwężał się do 180 mm[2].

Służba

Czas pokoju

Obraz Alexandra Kirchera ukazujący SMS „Habsburg” i jego siostrzane okręty w nocy

„Habsburg” i „Árpád” wzięły udział w swoich pierwszych manewrach floty w połowie 1903 r. „Babenberg” był gotowy do aktywnej służby przed latem następnego roku i on również wziął udział w ćwiczeniach. Podczas manewrów w 1904 r. trzy okręty typu Habsburg zaangażowały trzy pancerniki obrony wybrzeża typu Monarch w symulowaną bitwę. W manewrach tych po raz pierwszy uczestniczyły dwie jednolite eskadry, składające się z nowoczesnych pancerników takiego samego typu, służących w Austro-Węgierskiej Marynarce Wojennej[7]. Trzy okręty typu Habsburg utworzyły I Dywizjon podczas gdy okręty typu Monarch utworzyły II Dywizjon[8]. Pancerniki były również aktywne na Morzu Śródziemnym. W styczniu 1903 r. SMS „Habsburg” przeprowadził rejs treningowy razem z pancernikami obrony wybrzeża typu Monarch. „Árpád” dołączył do nich w następnym roku[7]. Wraz z wprowadzeniem do służby nowego typu pancerników – Erzherzog Karl - pancerniki typu Habsburg zostały przeniesione do II Dywizjonu, a pancerniki typu Monarch to III Dywizjonu[7].

W 1910 r. „Habsburg” został poważnie zmodernizowany oraz odchudzony: jeden z pokładów nadbudówki został usunięty w celu zmniejszenia wagi[9]. W 1911 r. jego siostrzany okręt, „Árpád”, został poddany takiej samej modernizacji[10]. Po przejściu tych renowacji oba okręty zostały przemienione na okręty obrony wybrzeża[11].

I wojna światowa

W momencie wybuchu I wojny światowej, pod koniec lipca 1914 r., „Habsburg” służył jako okręt flagowy III Dywizjonu Pancerników austro-węgierskiej floty, pod dowództwem kapitana Miklósa Horthy'ego. W Dywizjonie tym służyły również „Babenberg” i „Árpád”[12]. Trzy pancerniki oraz reszta austro-węgierskiej floty zostały zmobilizowane w celu osłony ucieczki SMS „Goeben” i SMS „Breslau”, od 28 lipca do 10 sierpnia 1914 r. Te dwa niemieckie okręty stacjonowały na Morzu Śródziemnym i próbowały wyrwać się z cieśniny Messyńskiej, która była okrążona przez brytyjskie okręty oraz wojsko, i przedostać się do Turcji. Po tym jak niemieckim okrętom udało się uciec z cieśniny, flota została odwołana. W tym czasie austro-węgierskie okręty były mniej więcej na wysokości Brindisi w południowo-wschodnich Włoszech[13].

Po ucieczce „Goebena” i „Breslau”, pancerniki typu Habsburg zostały przeniesione do IV Dywizjonu, ze względu na wejście do służby nowych drednotów typu Tegetthoff. Kiedy Włochy dołączyły do wojny po stronie Francji i Anglii, austro-węgierska marynarka ostrzelała kilka włoskich miast portowych wzdłuż wybrzeża Adriatyku. „Habsburg” wziął udział w ostrzale Ankony 23 maja 1915 r. Podczas ataku na włoskie miasto portowe, pancernik ostrzelał stację kolejową, obóz wojskowy St. Stefano i artylerię nadbrzeżną[14]. Ostrzał Ankony był jedynym zadaniem bojowym „Habsburga”[3].

Po bombardowaniu Ankony, „Habsburg” i jego siostrzane okręty powróciły do portu w Puli. Ze względu na niedostatek węgla, okręty pozostały tam do końca wojny[11]. Na późniejszą część wojny, „Habsburg” został wycofany ze służby i przemianowany na okręt obrony wybrzeża[10]. Załoga pancernika została przeniesiona na nowe U-booty i do lotnictwa[3]. W 1918 r. „Habsburg” został ponownie wprowadzony do służby jako okręt treningowy dla Austriackiej Akademii Morskiej[14]. Po wojnie pancernik został przekazany Wielkiej Brytanii jako pryz. Następnie został sprzedany i zezłomowany we Włoszech w 1921 roku[10].

  1. "SMS" oznacza "Seiner Majestät Schiff", czyli po niemiecku "Okręt Jego Wysokości"
  2. Zarówno Phelps (1901) jak i Noppen (2012) podają w miejsce dział 47 mm dwanaście dział kal. 37 mm

Bibliografia

  • Sundries: IV. „The United Service Magazine”. 150 (July), s. 437, 1904. London: William Clowes & Sons (ang.). 
  • Robert Gardiner, Roger Chesneau, Eugene M. Kolesnik: Conway's All the World's Fighting Ships: 1860–1905. London: Conway Maritime Press, 1979. ISBN 978-0-85177-133-5. (ang.)
  • René Greger: Austro-Hungarian warships of World War I. Londyn: Ian Allan, 1976. ISBN 978-0-7110-0623-2. OCLC 2440180. (ang.)
  • Paul G. Halpern: A Naval History of World War I. Annapolis: Naval Institute Press, 1995. ISBN 978-1-55750-352-7. OCLC 57447525. (ang.)
  • Peter Hore: The Ironclads. London: Southwater Publishing, 2006. ISBN 978-1-84476-299-6. (ang.)
  • Robert Jackson: Fighting Ships of The World. London: Amber Books, 2004, s. 334. ISBN 978-1-84013-647-0. (ang.)
  • Notes on ships and torpedo boats, Section 2. W: Harry Phelps: Notes on the Year's Naval Progress, Issue 20. Office of Naval Intelligence, Government Printing Office, 1901. (ang.)
  • Austria-Hungary. W: Erwin Sieche: Conway's All the World's Fighting Ships: 1906–1921. Annapolis: Naval Institute Press, 1985. ISBN 978-0-87021-907-8. (ang.)
  • Lawrence Sondhaus: The Naval Policy of Austria-Hungary, 1867–1918. West Lafayette, IN: Purdue University Press, 1994. ISBN 978-1-55753-034-9. OCLC 28112077. (ang.)
  • Spencer E. Tucker: The Encyclopedia of World War I. ABC-CLIO, 2005. ISBN 978-1-85109-420-2. (ang.)
  • Ryan Noppen: Austro-Hungarian Battleships 1914–1918. T. 193. Botley, Oxford, UK: Osprey Publishing, 2012, seria: New Vanguard. ISBN 978-1-84908-688-2. OCLC 769990390. (ang.)
  • The Habsburg Class (1900/1904) (ang.). W: Austria's Habsburg Class Battleships (1902) [on-line]. CityOfArt.net. [dostęp 9 maja 2010].
  • Alex Lakatos: Habsburg Class (ang.). W: Habsburg Class Battleships-Austria Hungary [on-line]. battleships-cruisers.co.uk. [dostęp 9 maja 2010].

Szablon:Austro-Węgierskie okręty wojenne 1WŚ