SMS Victoria Louise

SMS Victoria Louise
Ilustracja
{{{opis grafiki}}}
Oznaczenie NATO {{{oznaczenie NATO}}}
Historia
Stocznia AG Weser
Początek budowy {{{początek budowy}}}
Położenie stępki 1895
Wodowanie 29 marca 1997
 Kaiserliche Marine
Wejście do służby 20 lutego 1899
Los okrętu złomowany 1923
Dane taktyczno-techniczne
Wyporność 6491 ton
Długość 110,6 m
Szerokość 17,4 m
Zanurzenie 6,58 m
Napęd
3 turbiny parowe, opalane węglem; maszyna parowa potrójnego rozprężania; moc: 11 000 KM
Prędkość 19,2 w.
Zasięg 3412 Mm
Uzbrojenie
2 działa kal. 210 mm (2×I),
8 dział kal. 150 mm (8×I)
10 dział kal. 88 mm
3 wyrzutnie torpedowe kal. 450 mm.
Załoga 477 ludzi

SMS Victoria Louisekrążownik pancernopokładowy zbudowany dla niemieckiej Kaiserliche Marine w końcu lat dziewięćdziesiątych XIX wieku. Stępkę położono w roku 1895 w stoczni AG Weser w Bremie, kadłub zwodowano w marcu 1897 roku, a oddano do służby w Hochseeflotte w lutym 1899. Okręt został ochrzczony imieniem księżniczki Wiktorii Luizy, ukochanej córki cesarza Wilhelma II. Uzbrojenie główne stanowiły dwa działa 210 mm i osiem dział 150 mm; maksymalna prędkość krążownika wynosiła 19,2 węzłów.

Krążownik „Victoria Louise” znajdował się w czynnej służbie przez pierwszych siedem lat istnienia. W roku 1901 reprezentował Cesarstwo Niemieckie na pogrzebie brytyjskiej królowej Wiktorii. W roku 1906 krążownik został poddany modernizacji, a od 1908 służył jako okręt szkolny dla kadetów marynarki wojennej. W roku 1909 złożył wizytę w Stanach Zjednoczonych, a gdy wybuchła I wojna światowa został zmobilizowany i włączony do 5 Eskadry Rozpoznania. W październiku 1914 roku był bezskutecznie atakowany brzez brytyjski okręt podwodny HMS „E1”, a z końcem roku wycofano go z aktywnej służby. Do końca wojny wykorzystywany był w Gdańsku jako stawiacz min i hulk mieszkalny. SMS „Victoria Louise” został sprzedany w roku 1919, a w roku następnym przebudowany na frachtowiec, ale służył w tej roli zaledwie do roku 1923, kiedy to został złomowany.

Dane techniczno-taktyczne

Szkic krążownika typu Victoria Louise

Krążownik figurował w zamówieniu pod tymczasową nazwą „L”[a]. Stępkę położono w stoczni AG Weser w Bremie w roku 1895[1]. Został zwodowany 29 marca 1897 roku, po czym zaczęły się prace wykończeniowe. do służby w Hochseeflotte został przyjęty 20 lutego 1899 roku[2]. Miał 110,6 m długości, 17,4 m szerokości i 6,58 m zanurzenia. Jego pełna wyporność bojowa wynosiła 6491 ton. Napęd zapewniały 3 pionowe czterocylindrowe maszyny parowe potrójnego rozprężania (VTE) o mocy łącznej 11 000 KM, 12 kotłów parowych, 3 śruby, co dawało maksymalną prędkość 19,2 w. i zasięg 3412 Mm przy prędkości 12 w. Załogę stanowiło 31 oficerów i 446 marynarzy[3].

Główne uzbrojenie krążownika stanowiły dwa działa SK L/40 kal. 210 mm w pojedynczych wieżach na dziobie i rufie, z zapasem 58 pocisków na działo. Ich donośność wynosiła 16 300 m. „Victoria Louise” uzbrojona była również w osiem dział SK L/40 kal. 150 mm: cztery w wieżach na śródokręciu i cztery w kazamatach. Te działa miały donośność 13 700 m. Okręt miał ponadto dziesięć dział SK L/35 kal. 88 mm[1]. Wokół wież artyleryjskich rozmieszczono stanowiska broni maszynowej[4]. Na uzbrojeniu krążownika były także trzy wyrzutnie torped 450 mm z ośmioma torpedami; dwie wyrzutnie znajdowały się w burtach, a jedna na dziobie, wszystkie poniżej linii wodnej[1].

Przebieg służby

„Victoria Louise” w USA (1909)
Pocztówka (prawdopodobnie z roku 1899)

W roku 1901 „Victoria Louise” weszła w skład eskadry dowodzonej przez księcia Henryka Hohenzollerna, która udała się do Wielkiej Brytanii, by uczestniczyć w uroczystościach pogrzebowych królowej Wiktorii. Oprócz „Victorii Louisy” Niemcy – podczas parady w cieśnienie Spithead – reprezentowały fregata „Baden”, okręt obrony wybrzeża „Hagen” i krążownik lekki „Nymphe”[5].

W 1902 roku „Victorię Louisę” włączono do dywizjonu krążowników I Eskadry niemieckiej Heimatflotte. Dywizjon składał się z krążowników pancernych „Prinz Heinrich” (okręt flagowy) i „Freya” oraz krążowników lekkich „Hela”, „Amazone” i „Niobe”. W sierpniu i wrześniu tego roku dywizjon brał udział w letnich manewrach floty[6]. W 1906 roku okręt skierowano na modernizację do Stoczni Cesarskiej w Kilonii[1]. Po opuszczeniu dwa lata później suchego doku „Victoria Louise” służyła jako okręt szkolny dla kadetów marynarki i chłopców kabinowych[2].

We wrześniu–październiku 1909 roku „Victoria Louise”, „Hertha” , „Dresden” i „Bremen” udały się do Stanów Zjednoczonych[7], gdzie miał reprezentować Niemcy w obchodach 300. rocznicy odkrycia przez Henry'ego Hudsona rzeki Hudson i 100. rocznicy pierwszego rejsu statku parowego Roberta Fultona[8]. W roku 1912 na krążowniku służył kadet Theodor Krancke, w czasie II wojny światowej dowódca „pancernika kieszonkowego” „Admiral Scheer”[9].

Aż do wybuchu – w sierpniu 1914 roku – Wielkiej Wojny okręt służył jako jednostka szkolna[2]. Na krótko został włączony do 5 Grupy Rozpoznania, której zadaniem było szkolenie kadetów w rejsach po Bałtyku[10]. 17 października, tuż po godz. 9, „Victorię Louisę” próbował storpedować brytyjski okręt podwodny „E1”, dowodzony przez Noela Laurence'a. Atak przeprowadzony został z odległości 460 m, ale nie powiódł się. Torpeda poszła zbyt głęboko i nie trafiła[11].

Z końcem 1914 roku okręt został ponownie wycofany ze służby oceanicznej[10] i przemianowany na okręt obrony wybrzeża. Po roku 1915 został skierowany do Gdańska, gdzie służył jako stawiacz min, a następnie, od 1916 roku, nieuzbrojony hulk mieszkalny[2]. Pozostawał w Gdańsku do końca wojny, a 1 października 1919 ostatecznie skreślono go z listy floty[b]. Kupiła go firma Norddeutscher Tiefbau i w roku 1920 przebudowała na frachtowiec. Statek otrzymał miano „Flora Sommerfeld” i przez krótki okres pływał dla armatora Danziger Hoch- und Tiefbau GmbH, a w roku 1923 został złomowany w Wolnym Mieście Gdańsku[12].

  1. Okręty niemieckie były zamawiane pod tymczasowymi nazwami. Nowe zamówienie otrzymywało oznakowanie pojedynczą literą; gdy dotyczyło zastąpienia starego lub utraconego okrętu, zamówienie znakowano jako Ersatz + nazwa jednostki, która miała być zastąpiona.
  2. Gdańsk do stycznia roku 1920 był jeszcze częścią składową Rzeszy.

Bibliografia

  • T.A. Brassey: Brassey's Naval Annual. London: J. Griffin & Co, 1903.
  • Richard Compton-Hall: Submarines at War 1914–1918. Penzance: Periscope Publishing, 2004. ISBN 1-9043-8121-9.
  • Robert Gardiner: Conway's All the World's Fighting Ships 1860–1905. Greenwich: Conway Maritime Press, 1979. ISBN 0-8317-0302-4.
  • Robert Gardiner, Randal Gray: Conway's All the World's Fighting Ships 1906-1922. Annapolis, MD: Naval Institute Press, 1984. ISBN 0-8702-1907-3.
  • Erich Gröner: German Warships 1815–1945. Annapolis, MD: Naval Institute Press, 1990. ISBN 0-8702-1790-9.
  • Hans H. Hildebrand, Albert Röhr, Hans-Otto Steinmetz: Die Deutschen Kriegsschiffe. T. 2. Ratingen: Mundus Verlag, 1993. ISBN 3-7822-0211-2.
  • Edward F. Levine, Roger Panetta: Hudson–Fulton Celebration Of 1909. Charleston, SC: Arcadia, 2009. ISBN 978-0-7385-6281-0.
  • Samuel W. Mitcham: Defenders Of Fortress Europe. Washington, DC: Potomac Books, 2009. ISBN 978-1-5979-7274-1.
  • Naval Notes. „R.U.S.I. Journal”. XLV, s. 190–207, 1901. London: Royal United Services Institute for Defence Studies.