SM UC-30

Ten artykuł dotyczy okrętu podwodnego UC-30 z 1916 roku. Zobacz też: inne okręty o tej samej lub podobnej nazwie..
SM UC-30
Ilustracja
SM UC-56, okręt bliźniaczy UC-30
Klasa okręt podwodny
Typ UC II
Projekt 41
Historia
Stocznia Vulcan, Hamburg
Położenie stępki 1915
Wodowanie 27 lipca 1916
 Kaiserliche Marine
Wejście do służby 22 sierpnia 1916
Zatonął 21 kwietnia 1917
Dane taktyczno-techniczne
Wyporność
• na powierzchni
• w zanurzeniu

400 ton
480 ton
Długość 49,4 m
Szerokość 5,22 m
Zanurzenie 3,68 m
Zanurzenie testowe 50 m
Rodzaj kadłuba dwukadłubowy
Materiał kadłuba stal
Napęd
2 silniki wysokoprężne o łącznej mocy 500 KM
2 silniki elektryczne o łącznej mocy 460 KM
2 śruby
Prędkość
• na powierzchni
• w zanurzeniu

11,6 węzła
6,7 w.
Zasięg powierzchnia: 9410 Mm przy 7 w.
zanurzenie: 54 Mm przy 4 w.
Uzbrojenie
18 min UC/200, 1 działo kal. 88 mm L/30, 7 torped
Wyrzutnie torpedowe 3 × 500 mm
Załoga 26

SM UC-30niemiecki podwodny stawiacz min z okresu I wojny światowej, jedna z 64 zbudowanych jednostek typu UC II. Zwodowany 27 lipca 1916 roku w stoczni Vulcan w Hamburgu, został przyjęty do służby w Kaiserliche Marine 22 sierpnia 1916 roku. Włączony w skład 1. Flotylli Hochseeflotte, w czasie służby operacyjnej okręt odbył cztery misje bojowe, w wyniku których zatonęło pięć statków o łącznej pojemności 5867 BRT. SM UC-30 zatonął wraz z całą załogą 21 kwietnia 1917 roku, wchodząc na minę nieopodal Esbjerg. Wrak jednostki odnaleziono w 2016 roku.

Projekt i budowa

Sukcesy pierwszych niemieckich podwodnych stawiaczy min typu UC I, a także niedostatki tej konstrukcji skłoniły dowództwo Cesarskiej Marynarki Wojennej z admirałem von Tirpitzem na czele do działań mających na celu budowę nowego, znacznie większego i doskonalszego typu okrętów podwodnych. Opracowany latem 1915 roku projekt okrętu, oznaczonego później jako typ UC II, tworzony był równolegle z projektem przybrzeżnego torpedowego okrętu podwodnego typu UB II[1]. Głównymi zmianami w stosunku do poprzedniej serii były: instalacja wyrzutni torpedowych i działa pokładowego, zwiększenie mocy i niezawodności siłowni oraz wzrost prędkości i zasięgu jednostki, kosztem rezygnacji z możliwości łatwego transportu kolejowego (ze względu na powiększone rozmiary)[1][2].

SM[a] UC-30 zamówiony został 29 sierpnia 1915 roku jako piętnasta jednostka z I serii okrętów typu UC II (numer projektu 41, nadany przez Inspektorat Okrętów Podwodnych[3]), w ramach wojennego programu rozbudowy floty[4][5]. Został zbudowany w stoczni Vulcan w Hamburgu jako jeden z 21 okrętów typu UC II zamówionych w tej wytwórni[4][6][7]. Stocznia oszacowała czas budowy okrętu na 8 miesięcy[4]. UC-30 otrzymał numer stoczniowy 69 (Werk 69)[5][8]. Stępkę okrętu położono w 1915 roku[8], został zwodowany 27 lipca 1916 roku[9][10], zaś do służby w Cesarskiej Marynarce Wojennej przyjęto go 22 sierpnia 1916 roku[5].

Dane taktyczno-techniczne

SM UC-30 był średniej wielkości dwukadłubowym przybrzeżnym okrętem podwodnym. Długość całkowita wynosiła 49,4 metra[b], szerokość 5,22 metra i zanurzenie 3,68 metra (wykonany ze stali kadłub sztywny miał 39,3 metra długości i 3,65 metra szerokości)[12]. Wysokość (od stępki do szczytu kiosku) wynosiła 7,46 metra[12]. Wyporność w położeniu nawodnym wynosiła 400 ton[c], a w zanurzeniu 480 ton[6][10][11]. Jednostka posiadała wysoki, ostry dziób przystosowany do przecinania sieci przeciwpodwodnych, a do jej wnętrza prowadziły trzy luki, zlokalizowane przed kioskiem, w kiosku i w części rufowej, prowadzący do maszynowni[13]. Cylindryczny kiosk miał średnicę 1,4 metra i wysokość 1,8 metra, obudowany był opływową osłoną[13]. Okręt napędzany był na powierzchni przez dwa 6-cylindrowe, czterosuwowe silniki Diesla Daimler MU256 o łącznej mocy 500 KM, zaś pod wodą poruszał się dzięki dwóm silnikom elektrycznym SSW o łącznej mocy 460 KM[4][6][14]. Dwa wały napędowe obracały dwie śruby wykonane z brązu manganowego (o średnicy 1,9 metra i skoku 0,9 metra)[13]. Okręt osiągał prędkość 11,6 węzła na powierzchni i 6,7 węzła w zanurzeniu[6][11]. Zasięg wynosił 9410 Mm przy prędkości 7 węzłów w położeniu nawodnym[d] oraz 54 Mm przy prędkości 4 węzłów pod wodą[1][2]. Zbiorniki mieściły 63 tony paliwa[2], a energia elektryczna magazynowana była w dwóch bateriach akumulatorów 26 MAS po 62 ogniwa, zlokalizowanych pod przednim i tylnym pomieszczeniem mieszkalnym załogi[4][15]. Okręt posiadał siedem zewnętrznych zbiorników balastowych[13]. Dopuszczalna głębokość zanurzenia wynosiła 50 metrów[12][16], zaś czas zanurzenia 40 s[17].

Głównym uzbrojeniem okrętu było 18 min kotwicznych typu UC/200 w sześciu skośnych szybach minowych o średnicy 100 cm, usytuowanych w podwyższonej części dziobowej jeden za drugim w osi symetrii okrętu, pod kątem do tyłu (sposób stawiania – „pod siebie”)[2][18]. Układ ten powodował, że miny trzeba było stawiać na zaplanowanej przed rejsem głębokości, gdyż na morzu nie było do nich dostępu (co znacznie zmniejszało skuteczność okrętów)[19][20]. Uzbrojenie uzupełniały dwie zewnętrzne wyrzutnie torped kalibru 500 mm (umiejscowione powyżej linii wodnej na dziobie, po obu stronach szybów minowych), jedna wewnętrzna wyrzutnia torped kal. 500 mm na rufie (z łącznym zapasem 7 torped) oraz umieszczone przed kioskiem działo pokładowe kal. 88 mm L/30, z zapasem amunicji wynoszącym 130 naboi[2][12][21]. Okręt posiadał trzy peryskopy Zeissa[13]. Wyposażenie uzupełniała kotwica grzybkowa o masie 272 kg[13].

Załoga okrętu składała się z 3 oficerów oraz 23 podoficerów i marynarzy[14][17][e].

Służba

22 sierpnia 1916 roku dowództwo UC-30 objął kpt. mar. (niem. Kapitänleutnant) Heinrich Stenzler[22]. Po okresie szkolenia okręt został 16 listopada włączony w skład 1. Flotylli Hochseeflotte[5][23]. 16 listopada UC-30 odniósł pierwszy sukces, kiedy zatrzymał i zatopił ogniem artylerii zbudowany w 1877 roku norweski żaglowiec „Romance” (628 BRT), przewożący stemple kopalniane na trasie HolmestrandWest Hartlepool (ok. 100 Mm na północny wschód od Newcastle upon Tyne)[24][25].

W dniach 8-15 lutego okręt odbył rejs wzdłuż wschodniego wybrzeża Anglii, stawiając 18 min w trzech zagrodach[26]. 12 lutego na jednej z nich został zniszczony brytyjski uzbrojony trawler HMT[f] „Euston” (209 BRT), a na jego pokładzie zginęło dziesięciu załogantów (katastrofa miała miejsce na pozycji 54°40′N 1°19′W/54,666667 -1,316667)[27]. 16 lutego na pozycji 54°40′N 1°08′W/54,666667 -1,133333 na minę wszedł też uzbrojony trawler HMT „Recepto” (245 BRT), który zatonął ze stratą ośmiu ludzi[28].

Kolejną misję bojową UC-30 przeprowadził od 8 do 19 marca, stawiając również wszystkie posiadane na pokładzie miny (18 sztuk) w czterech zagrodach, jednak tym razem ich ofiarą nie padła żadna jednostka[26]. Celem następnego rejsu, rozpoczętego 30 marca z Helgolandu, było południowe wybrzeże Irlandii, gdzie miał postawić zagrody minowe i zwalczać wrogą żeglugę[29]. Po pokonaniu kanału La Manche ofiarami załogi U-Boota 4 kwietnia 1917 roku padły dwa statki: pochodzący z 1905 roku uzbrojony brytyjski parowiec „Hunstanton” o pojemności 4504 BRT, transportujący pszenicę na trasie GeelongLondyn, storpedowany bez ostrzeżenia na pozycji 49°50′N 7°40′W/49,833333 -7,666667 (cała załoga przeżyła atak)[30][31] oraz zbudowana w 1880 roku argentyńska barkentyna „Monte Protegido” (281 BRT), płynąca z ładunkiem siemienia lnianego z Pernambuco do Rotterdamu, zatopiona na pozycji 49°27′N 6°44′W/49,450000 -6,733333[32][33]. Podczas drogi powrotnej z patrolu UC-30 doznał poważnej awarii silnika, co spowodowało znaczny spadek prędkości i konieczność oszczędzania prowiantu i wody pitnej[34]. 19 kwietnia okręt nadał ostatni meldunek, znajdując się 75 Mm na południowy zachód od Lindesnes[29]. Okręt nie powrócił już do bazy, tonąc 21 kwietnia 1917 roku z całą, liczącą 27 osób załogą po wejściu na minę na zachód od Esbjerg[5][29]. 4 czerwca odnaleziono na wybrzeżu ciało bosmanmata Meissnera, a 25 czerwca morze wyrzuciło szczątki starszego bosmanmata Carstensa[29].

Wrak UC-30 został odnaleziony przez firmę JD-Contractor A/S nieopodal Esbjerg w 2016 roku[5][35]. Na jego pokładzie odnaleziono m.in. 18 min i 6 torped[35].

Podsumowanie działalności bojowej

SM UC-30 wykonał łącznie cztery misje bojowe, podczas których za pomocą min i torped zatopił pięć statków o łącznej pojemności 5867 BRT[36]. Pełne zestawienie strat przedstawia poniższa tabela[36]:

Data Nazwa Państwo Tonaż[g] Zatopienie
26 listopada 1916 „Romance”  Norwegia 628 T
12 lutego 1917 HMT „Euston”  Royal Navy 209 T
16 lutego 1917 HMT „Recepto”  Royal Navy 245 T
4 kwietnia 1917 „Hunstanton”  Wielka Brytania 4504 T
4 kwietnia 1917 „Monte Protegido”  Argentyna 281 T
RAZEM zatopione: 5

Uwagi

  1. SM – Seiner Majestät – [okręt] Jego Mości.
  2. Od 1917 roku: 51,12 metra[6][11].
  3. Wyporność jednostek niemieckich podano w tonach metrycznych, okrętów brytyjskich w długich tonach (ts), dla statków handlowych podano pojemność w tonach rejestrowych brutto.
  4. Opracowania znacznie różnią się wartościami zasięgu na powierzchni: Gibson i Prendergast 2014 ↓, s. 313 podają, że wynosił on 6910 mil morskich przy prędkości 7 węzłów, zaś Hutchinson 2001 ↓, s. 52 – 6430 Mm przy prędkości 7 węzłów.
  5. W momencie zatopienia na pokładzie UC-30 przebywało 27 ludzi[5].
  6. HMT – His Majesty’s Trawler – Trawler Jego/Jej Mości.
  7. Tonaż statków handlowych i innych cywilnych jednostek podany jest w tonach rejestrowych brutto.

Przypisy

Bibliografia