Sobór Zmartwychwstania Pańskiego w Narwie

Sobór Zmartwychwstania Pańskiego w Narwie
sobór katedralny
Ilustracja
Widok ogólny
Państwo  Estonia
Miejscowość Narwa
Adres {{{adres}}}
Wyznanie prawosławne
Kościół Estoński Kościół Prawosławny
Parafia Parafia Zmartwychwstania Pańskiego w Narwi
Wezwanie Zmartwychwstanie Pańskie
Położenie na mapie Estonii
Mapa lokalizacyjna Estonii
Brak współrzędnych
Nieprawidłowe parametry: {{{{współrzędne}}}}
Nieprawidłowe parametry: {{{{współrzędne}}}|}

Sobór Zmartwychwstania Pańskiego w Narwie – prawosławny sobór w Narwie, wzniesiony w latach 1890–1896.

Historia

Plan budowy soboru w narwskiej robotniczej dzielnicy Kreenholm pojawił się w kwietniu 1873 z inicjatywy gubernatora estońskiego. Z powodu braku funduszy budowa została jednak odłożona na czas nieokreślony[1]. Ostatecznie położenie kamienia węgielnego pod świątynię miało miejsce 5 sierpnia 1890 z udziałem cara Aleksandra III. Projekt obiektu wykonał architekt Pawieł Alisz, który zaplanował wzniesienie świątyni w stylu neobizantyjskim, różnym od cerkwi już istniejących w Narwi[1]. Prace budowlane trwały do 1896. W wymienionym roku, 17 listopada, arcybiskup ryski i mitawski Arseniusz (Briancew) poświęcił gotowy obiekt. W roku następnym osobno konsekrowane zostały ołtarze boczne Ikony Matki Bożej "Wszystkich Strapionych Radość" i św. Mikołaja[2].

Sobór działał jako świątynia parafialna nieprzerwanie od momentu poświęcenia do II wojny światowej. W czasie działań wojennych został poważnie uszkodzony: zniszczeniu uległ dach, szyby okienne z witrażami, ołtarze oraz jedna ze ścian, w którą uderzył pocisk. Nabożeństwa odbywały się w związku z tym jedynie w cerkwi podziemnej[1]. Cerkiew pozostawała czynna również w okresie przynależności Estonii do ZSRR[2]. Świątynia do 2010 pełniła funkcje II katedry Estońskiego Kościoła Prawosławnego[2]. Od 2011, po erygowaniu przez Święty Synod Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego eparchii narwskiej, jest jej katedrą[3].

Architektura

Widok ikonostasu. Po lewej stronie widoczna rzeźba Ukrzyżowania

Sobór wzniesiony jest na planie krzyża greckiego. Jego wnętrze wyraźnie rozdzielone jest na trzy nawy – główną i dwie boczne od północy i południa. Na czterech ścianach obiektu, nad portalami, umieszczone są wizerunki św. Aleksandra Newskiego, świętych Kosmy i Damiana, Matki Bożej (według ikony "Wszystkich Strapionych Radość") oraz św. Mikołaja[1]. Sobór posiada jedną kopułę, poniżej której znajduje się rząd 16 półkolistych okien, częściowo wypełnionych witrażami[1]. Łączna wysokość soboru wynosi 40,5 m, długość – 34,8, natomiast szerokość – 28,4[1].

Wejście na chór i dzwonnicę prowadzi po drabinie z 124 stopniami[1]. W soborze znajduje się osiem dzwonów, z których największy waży 2053 kg i jest dekorowany wizerunkiem Chrystusa Zbawiciela. Na dwóch mniejszych (odpowiednio 875 i 419 kg) widoczne są postacie Matki Bożej i św. Mikołaja[1].

Wnętrze

W soborze znajduje się trzyrzędowy, złocony ikonostas autorstwa Astafiewa[2] z końca XIX wieku[1]. Na ścianach i sklepieniach obiektu rozmieszczony jest natomiast zespół fresków, z których najlepiej zachowany jest wizerunek Chrystusa Pantokratora w kopule[1]. W soborze znajduje się rzeźba Ukrzyżowania, przeniesiona z soboru Przemienienia Pańskiego w Narwie po jego zniszczeniu w czasie bombardowania w 1944[1]. Szczególną czcią są również otaczane uważane za cudotwórcze ikony św. Mikołaja oraz kopia ikony Matki Bożej "Znak"[1].

W podziemiu soboru znajduje się dolna cerkiew św. Serafina z Sarowa oraz pracownie pisania ikon, wypieku prosfor, stolarstwa, jak również kancelaria[1].