Strona bierna w języku angielskim

Strona bierna w języku angielskim – zbiór zasad i konstrukcji gramatycznych służących do tworzenia strony biernej w języku angielskim.

Zasady tworzenia strony biernej

Strona bierna oznacza, że podmiot zdania nie wykonuje operacji, a dana operacja jest wykonywana na podmiocie: The child is being bathed

Przy konstrukcji strony biernej obowiązują ścisłe zasady. Podmiot zdania w stronie czynnej staje się dopełnieniem, a czasownik zmienia swoją formę.

Natura strony biernej

Strona bierna występuje, gdy podmiot zdania nie wykonuje operacji, a dana operacja jest wykonywana na podmiocie. Z tego powodu przy transformacji podmiot zdania staje się dopełnieniem[1]. Z reguły podmiotem w stronie biernej znajduje się dopełnienie bliższe zdania w stronie czynnej:

  • I (podmiot) read a book (dopełnienie bliższe) → A book (podmiot) is read by me.

Strona bierna z dopełnieniem dalszym

Położenie dopełnienia bliższego i dalszego w zdaniu
Tworzenie strony biernej w przypadku gdy podmiotem jest dopełnienie bliższe i dopełnienie dalsze

W przeciwieństwie np. do języka polskiego, podmiotem zdania może stać się również dopełnienie dalsze[1]:

  • We (podmiot) gave Tom (dopełnienie dalsze) two books (dopełnienie bliższe)Two books (podmiot) were given to Tom.
  • We (podmiot) gave Tom (dopełnienie dalsze) two books (dopełnienie bliższe)Tom (podmiot was given two books. Struktura ta jest używana w następującym kontekście: Look at Tom, he doesn`t seem too happy. He was given only two books.

Dopełnienie bliższe jako zdanie podrzędne

W niektórych zdaniach dopełnieniem bliższym jest nie wyraz, a zdanie podrzędne, np. Nobody thought he was a spy. Najczęściej tego typu zdania nie mogą być przekształcane w stronę bierną. Jednak zdania w stronie biernej mogą być tworzone z tzw. preparatory it[2]: It is said, that our company is in troubleMówi się, że nasza firma znalazła się w tarapatach.

Czasownik w stronie biernej

Czasownik w stronie biernej ulega transformacji. Stronę tworzy czasownik to be w wymaganym czasie, a czasownik zmienia formę na imiesłowową strony biernej[2]:

  • doesis done
  • sawwas seen.

Czasownik w formie Progressive przekształca się dodając końcówkę -ing do bezokolicznika be a sam czasownik przekształcając do pormy Past Participle[2]:

  • is workingis being worked (on)
  • was producingwas being produced.

Form czasowych używa się tak samo, jak w stronie czynnej[2]: jeśli zatem w stronie czynnej występuje Present Progressive, w stronie biernej pojawia się również: The secretary is preparing the papersThe papers are being prepared.

Czasowniki nieużywane w stronie biernej

Nie wszystkie czasowniki mogą być użyte w stronie biernej. Przede wszystkim strony nie tworzą czasowniki nieprzechodnie, np. go, die, arrive[2], któ©e nie łączą się z dopełnieniem - nie ma żadnej innej części zdania, która mogłaby się stać podmiotem. Istnieją również czasowniki przechodnie, które rzadko poajwiają się w stronie biernej: have, fit, suit, resemble i inne.

Czasowniki z przyimkiem

Jeśli czasownik rządzi przyimkiem, w stronie biernej miejsce przyimka jest na końcu zdania[2]: They will operate on me next weekNext week I shall be operated on. Somebody has paid for my mealMy meal has been paid for. I don't like to be shouted atNie lubię, jak się na mnie krzyczy.

Co prawda w języku angielskim dopełnienie dalsze może w określonych sytuacjach stać się podmiotem, nie dotyczy to jednak sytuacji, gdy dopełnienie dalsze występuje z przysłówkiem[2]: They throw stones at himStones are thrown at him. Struktura He's thrown stones at jest niemożliwa.

Sprawca

W stronie biernej pojawia się pojęcie sprawcy czynności, wprowadzana przyimkiem by: The trouble has been caused by a broken fuseProblem został spowodowany przez zepsuty bezpiecznik. Jeśli jest mowa o sprawcy, który wykonał czynność używając narzędzia, sygnalizuje to przyimek with[2]Remember that in Poland fish should be eaten with two forksPamiętaj, że w Polsce rybę je się dwoma widelcami. He was shot with a rifleZostał postrzelony z karabinu.

Niektóre imiesłowy czasu przeszłego zachowują się bardziej jak przymiotniki, np. shocked, worried itp. Możliwe jest wtedy użycie innych przyimków[2]: We were worried by/about her silence. Are you frightened of darkness?

Cel użycia strony biernej

Strona bierna używana jest, gdy mówiący chce mówić o danej czynności, nie chcąc jednocześnie mówić o jej sprawcy. Jest to sposób użycia powszechny w pracach naukowych[2]: The results have not yet been analysedRezultatów jeszcze nie analizowano.

Często zdanie zaczyna się od informacji już znanej odbiorcy, natomiast informacje nowe dodawane są na końcu wypowiedzi, z użyciem strony biernej[2]: - Nice picture. - Yes, actually it was painted by my grandmother - czasownik w stronie biernej, aby nowa wiadomość mogła być przedstawiona na końcu.

Stronę bierną stosuje się często, aby utrzymać ten sam podmiot w ciągu całej narracji[2], co czyni wypowiedź bardziej spójną i przejrzystą: I waited for a couple of hours, then I was seen by a dentist then I was sent back to the waiting room, where I waited another hourCzekałem parę godzin, potem byłęm u dentysty, następnie zostałem odesłąny z powrotem do poczekalni, gdzie siedziałem kolejną godzinę;.

Niektóre czasowniki mogą być użyte w stronie czynnej lub biernej bez zmiany znaczenia[2]:, np. to worry/to be worried, to drown/to be drowned. Bezokoliczniki w stronie czynnej lub biernej mogą być czasem używane bez zmiany znaczenia: There's a lot of work to do = There is a lot of work to be done.

  1. a b A. Prejbisz, R. Gozdawa Gołębiowski, B. Jasińska, S. Kryński: Nowa gramatyka angielska w ćwiczeniach. Warszawa: Wydawnictwo Szkolne PWN, 1997, s. 185-190. ISBN 83-7195-192-2.
  2. a b c d e f g h i j k l m Michael Swan: Practical English Usage. Oxford: Oxford University Press, 2015, s. 385-393. ISBN 978-0-19-442098-3.